QUANG DŨNG- người thơ ....

[THAINGO-A1]

QUANG DŨNG- NGƯỜI THƠ....

Chẳng hiểu sao lúc nầy tôi bận lu bù và chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn rất quan trọng. Tôi thích nói chuyện thơ, văn. Có lẽ, nói chuyện Văn nghệ, văn gừng nầy làm tôi bớt căng thẳng - Một nhà thơ mà tôi rất mến mộ.

Nhà thơ QUANG DŨNG tên thật là Bùi đình Dậu (hay Diệm). Sinh năm 1921, mất năm 1988.Ông sinh ra ở Hà Nội và nguyên quán ở làng Đan Phượng (Hà Đông). Nhưng trong thơ, thì Ông là người của Sơn Tây.

Quang Dũng làm thơ không nhiều, nhưng bài nào cũng có giá trị Văn chương. Nói đến nhà thơ nầy, phần lớn chúng ta nghĩ ngay đến bài "Đôi mắt người Sơn Tây" mà Phạm Đình Chương đã phổ nhạc.

Về bài thơ “Đôi mắt người Sơn Tây” - có thể tóm gọn vài nét chính như sau:
Nội dung: một câu chuyện buồn - chạy giặc.
Không gian: Sơn Tây.
Thời gian: vào thời kháng chiến chống Pháp, khoảng 1949.
Nhân vật: người tình mà thi sĩ gọi là "Em" - và tác giả là một người lính xa thành đi chiến đấu. (Thời đó, Quang Dũng làm Đại đội trưởng trong đoàn quân Tây tiến)

Tôi từ Chinh chiến cũng ra đi......

Bài thơ được sáng tác theo cảm hứng lãng mạn:

Đôi mắt người Sơn Tây.
U uẩn chiều luân lạc.
Buồn viễn xứ khôn khuây...

Ở vài đoạn, nhà thơ đi sâu vào những kỷ niệm đẹp nhất và cũng mờ ảo sương khói nhất của cái thực và mơ:

Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt.
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì....

Có một bài thơ khác của Quang Dũng ít ai biết đến, có tựa đề là: "Tây Tiến", được sáng tác năm 1948. Đứng trên khía cạnh Văn học, Nghệ thuật mà nói - Tây tiến mới là tuyệt tác của Quang Dũng. Thực vậy, trong giới phê bình Văn học -TÂY TIẾN là Quang Dũng và nói đến Quang Dũng là nói đến TÂY TIẾN.

Trong Tây Tiến, Quang Dũng viết những cảm nghĩ và kỷ niệm của ông trong đoàn quân nổi tiếng nầy. Bài thơ đọc lên, ta thấy khí thế oai hùng, hừng hực lửa chiến tranh nhưng lại rất lãng mạn. Câu thơ hun hút đi lên mãi với rừng núi:

Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm...

Nhưng cũng có những câu thơ như gấp khúc giữa chiều cao với chiều sâu:

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống...

Chốn rừng núi ấy đã được diễn tả rất xa xôi, mờ ảo, chơi vơi trong kỷ niệm nhưng lại hiện thực như khung cảnh mà người lính "Tây Tiến" đang trực tiếp trải qua trong hiện tại.

Mạch thơ chuyển sang phần 2, đi sâu vào những kỷ niệm của tình quân dân, cá nước -trong những ngày đóng quân ở vùng quê với những đêm hội đuốc hoa, với điệu kèn gợi cảm và dáng người mềm mại trên độc mộc lặng lẽ xuôi dòng:

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa.
Kìa em xiêm áo tự bao giờ.
Khèn lên mang điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ...

Đoàn quân Tây Tiến được hình thành từ những thanh niên Hà Nội. Họ đi chiến đấu mà vẫn nén lại bao thương nhớ nơi thành phố, nơi có những "dáng kiều thơm". Có những câu thơ như thế được xem là "tiểu tư sản"; là "mơ mộng". Nhưng làm sao mà ngăn được tâm hồn con người mơ đến hình ảnh của người con gái xa xôi. Tình cảm ấy không làm họ yếu, nản lòng. Ấy thế mà cũng vì hai câu thơ nầy "Mắt trừng gởi mộng qua biên giới. Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm" - mà Quang Dũng phải lận đận, lao đao cả 30 năm, sau vụ Nhân Văn Giai Phẩm.

Tóm lại, TÂY TIẾN hay ĐÔI MẮT NGƯỜI SƠN TÂY là những bài thơ có giá trị về nghệ thuật cao.

QUANG DŨNG ơi! bây giờ Anh đang ở đâu? Hồn thi nhân đang lang thang nơi đâu? Hẳn anh đang du ngoạn thảnh thơi giữa trời mây non nước xứ Đoài?


ĐÔI BỜ.

Thương nhớ ơ hờ, thương nhớ ai?
Sông xa từng lớp lớp mưa dài
Mắt kia em có sầu cô quạnh.
Khi chớm heo về một sớm mai?

Rét mướt mùa sau chừng sắp ngự
Bên này em có nhớ bên kia?
Giăng giăng mưa bụi qua phòng tuyến
Quạnh vắng chiều sông lạnh bến Tề.

Khói thuốc xanh dòng khơi lối xưa
Đêm đêm sông Đáy lạnh đôi bờ
Thoáng hiện em về trong đáy cốc
Nói cười như chuyện một đêm mơ

Xa quá rồi em, người mỗi ngả
Bên nầy đất nước nhớ thương nhau
Em đi áo mỏng buông hờn tủi
Dòng lệ thơ ngây có dạt dào?
(1948)


ĐÔI MẮT NGƯỜI SƠN TÂY.

Em ở thành Tây chạy giặc về.
Tôi từ chinh chiến cũng ra đi.
Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt.
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì.

Vầng trán em mang trời quê hương.
Mắt em dìu dịu buồn Tây phương.
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm
Em đã bao ngày em nhớ thương?"

Mẹ tôi, em có gặp đâu không?
Những xác già nua ngập cánh đồng
Tôi cũng có một thằng em nhỏ
Bao nhiêu rồi xác trẻ trôi sông.

Từ độ Thu về hoang bóng giặc
Điêu tàn ôi lại nối điêu tàn!
Đất đá ong khô nhiều ngấn lệ
Em đã bao ngày lệ chứa chan?

Đôi mắt người Sơn Tây
U uẩn chiều luân lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây
Buồn viễn xứ khôn khuây.

Tôi gởi niềm nhớ thương
Em mang dùm tôi nhé
Ngày trở lại quê hương
Khúc hoàn ca rướm lệ.

Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn
Lên núi Sài Sơn ngóng lúa vàng.
Sông Đáy chậm nguồn qua Phủ Quốc.
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng

Bao giờ tôi gặp em lần nữa.
Ngày ấy thanh bình chắc nở hoa.
Đã hết sắc màu chinh chiến cũ
Còn có bao giờ em nhớ ta ?

(1949 )


TÂY TIẾN.

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi.
Mường Lát hoa về trong đêm hội.

Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống.
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

Anh bạn dãi dầu không bước nũa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời.
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu ngươì.

Nhớ ơi ! Tây tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa.
Kìa em xiêm áo tự bao giờ.

Khèn lên mang điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thi.
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy.
Có thấy hồn lao nẻo bến bờ.

Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa.
Tây tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm.

Mắt trừng gởi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.
Rải rác biên cương mồ viễn xứ.
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.

Áo bào thay chiều anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
Tây tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm mặt chia phôi

Ai lên Tây tiến mùa Xuân ấy!
Hồn về Sầm Nứa - chẳng về xuôi.

( Theo NVT -Internet )