MỘT CÕI ĐI VỀ - KÝ ỨC TRƯỜNG GIANG .

[THAINGO-A1]

Có một dòng sông chảy tràn qua ký ức ....

Cất tiếng khóc chào đời bên dòng Trường Giang - con sông luôn đau đáu trong tôi mỗi khi nhớ về kỷ niệm tuổi thơ , một thời trên sông nước . Chính nơi ấy là phần hồn của người đi xa . Qua bao tháng năm nơi viễn xứ - nay có dịp trở về đứng trên triền sông , chiêm ngưỡng vẻ đẹp mơ màng kỳ ảo của một buổi chiều .

Trường Giang như một dãi lụa mềm vắt dọc vùng đông xứ Quảng , uốn lượn theo những làng chài ven sông .Dẫu biết sông không thể chở phù sa bồi đắp cho mhững cánh đồng chua mặn - nhưng - Trường Giang có đặc thù riêng - là - điều tiết nước từ thượng nguồn đổ về trong mùa mưa lũ , rồi theo các cửa sông về với đại dương . người xưa đặt tên là Cửa Đại - nhưng nó còn có một cái tên lãng mạn hơn là : Cửa Đợi . Đợi ai ? Chờ ai ? . Câu hỏi xa vời còn bỏ ngõ - chỉ biết cách đây gần 400 năm - HỘI AN là thành phố bên sông , nột thời sầm uất - trên bến dưới thuyền - là thương cảng Quốc tế theo con đường tơ lụa .

" Ngó về Cửa Đợi thương ơi .
Hòn NỒM nằm dưới mồ côi một mình ".

Bàn tay tạo hóa cất công xếp đặt tuyệt vời , thêm cho Trường Giang của An Hòa , nếu không thì quá tải khi mùa lũ lớn , nơi đây rất thơ mộng và hấp dẫn bởi nước sâu - bốn mùa xanh trong là một hải cảng lý tưởng của miền Trung - hứa hẹn tiềm năng cho vùng kinh tế mở Chu Lai .
Trường Giang còn một cửa nữa là ; Cửa Lở - du khách phương xa ít người biết đến - nếu biết cũng còn ngỡ ngàng .
Cách đây trên mợt trăm năm , do biến đổi của thiên nhiên , biển xâm thực bào mòn đất liền tạo thành cửa biển thông với sông , chia cắt Tam Hải thành một xã đảo - nơi quê hương Thủ Thiệm - một thời đi vào huyền thoại dân gian . Chưa có con sông nào trên miền Trung đất việt có ba cửa mở ra đại dương như sông Trường Giang trên đất QUẢNG .
Do hợp lưu và chuyển hóa của thủy triều , nên Trường Giang mang trong mình hai dòng ngọt , mặn - nước sông lờlợ thiáh nghi với điều kiện sinh trưởng của một số loài thủy sản . Tôm , cá , cua ...bao đời nay đã nuôi sống dân chài ven sông như quy luật đấu tranh sinh tồn vốn có .

Cách đây gần nửa thế kỷ , có bộ phận cư dân gọi nôm na là dân vạn chài , ba thế hệ sống chen chúc nhau trên những thuyền chài có mui , lênh đênh trên sông nước , nay đây mai đó .Trước mũi thuyền trang bị một rớ cất vó cá - đêm đêm tiếng gõ chài theo họ bám vào mạn thuyền xuôi ngược . Xã hội phát triển , họ tạm biệt dòng sông lên đất liền hòa nhập cùng cộng đồng cư dân bản địa xây dựng xóm thôn . Không phải vì thế mà dòng sông vắng bóng con thuyền , cái " nghiệp '' ràng buộc các lão ngư ông -với nghề lưới câu tìmkế sinh nhai , những chiếc thuyền con lại gắn bó đời mình trên miền sông nước .

( Còn tiếp )

[THAINGO-A1]

Thuở nhỏ vào những đêm trăng sáng , tôi và mấy bạn cùng trang lứa, thường ra ngồi bờ sông ngắm những chiếc thuyền câubé nhỏ với ánh đèn dầu lelói , chập chờn trên sông nước . thỉnh thoảngcó vài chiếc đò dọc vươnchiếc buồm vôi căng gió, gió liếm vào mạnthuyền chòng chành dong về hướng phố Hội, bỏlại phía sau làmặt nướcloang loáng hắt vào màn đêm mờ ảo .Thời công nghiệp , cánh buồm ấygần như xa ngái, vắngbóng trênsông...

Trong haicuộc chiến tranh Vệ quốc của dân tộc-Trường Giang là nơi hò hẹn... Bến sông và những con đò đã đưa tiển biết bao thế hệ thanh niên lên đường ra mặt trận ...Sông lại buồn trầm mặc, day dứt đến nao lòng - bởi có những người con nằm lại chiến trường , mãi mãi không về với dòng sông yêu thương .
Khi đấtnước được thanh bình - cóMẹ cònlưu giữ xáccon đò trên bến cũ , còn các cô gái đưa đò theo chim sáo ...sang sông.
Trường Giang là chứng nhân của một thời khói lửa chưa xa ...

Ngày ấy tôi cũng tạm biệt dòng sông theo đoàn quân ra tiền tuyến - bỏ lại sau lưng sông nước đôi bờ và "cô lái đòthấp thoángngàn lau ...''

Hình bóng dòng sông luôn thao thức trong tôi... ký ức lăn tăn mỗi khi nhớ về dòng sông tuổi thơ .

Nay về đứng bên bờ Trường Giang - lòng nghẹn ngào , xao xuyến .Tất cả bừng cháy trong tôi như một lời nguyền sắt son , lắng nghe tiếng sóng êm đềm vỗ vào hoàng hôn , vỗ vào tuổi thơ một thời xa nhớ.

PHẠM PHÚ HƯNG - QUẢNG NAM .