Huynh thi Tuyet Nhung Moderator


Ngày tham gia: 14 8 2008 Số bài: 3657
|
Gửi: Bảy 8 28, 2010 6:39 pm Tiêu đề: TÃŒNH ANH BÃN CHá»® |
|
|
Tình anh bán chữ
Niên khoá 1957-1958 tôi theo há»c lá»›p Äệ Nhất trưá»ng Chu Văn An, Sà i Gòn. Trước đó, năm 1952 tại Hà Ná»™i, Giáo-sư (GS) Hiệu Trưởng đã đặc cách cho tôi và o há»c thẳng lá»›p Äệ Lục không qua thi tuyển. Ông Bà GS là bạn lâu năm cá»§a cha mẹ tôi.
Äứng trước GS thì tôi run sợ mặc dù ngà i rất nhân từ. Äứng trước cô con gái áp út cá»§a GS thì tôi coi như ngưá»i chết rồi. Nói theo ý thi sÄ© ngưá»i Anh John Keats (1795-1821) trong bà i thÆ¡ Ode on a Grecian Urn thì thá»i gian đã ngừng trôi. Gia đình GS thuá»™c giai cấp thượng lưu, thuần thà nh theo Thiên Chúa Giáo La Mã, còn gia đình tôi là trung lưu, Ä‘a số thì thá» cúng ông bà , có ngưá»i Ä‘i lá»… nhà thá», có ngưá»i Ä‘i lá»… chùa.
Tôi may mắn được giao công việc dạy kèm môn Toán cho cô bé chị (lá»›p đệ tam) và cô bé em (lá»›p đệ ngÅ©). Chắc hẳn năng khiếu sư-phạm cá»§a tôi phát sinh từ thá»i Ä‘iểm nà y? Cô bé chị (từ đây gá»i là nà ng) còn gián tiếp luyện táºp trà nhá»› cho tôi qua việc khuyến khÃch tôi há»c thuá»™c lòng má»™t số bà i in trong cuốn Kinh Thánh bằng tiếng Việt. Tháºt váºy, tôi há»c bà i do Thầy/Cô ở trưá»ng bắt há»c thì chán nản và cháºm chạp, nhưng há»c Kinh Thánh do nà ng khuyên thì tôi hà o hứng và thuá»™c rất mau, vẫn còn nhá»› cho đến táºn bây giá». Tại sao sau hÆ¡n 50 năm mà tôi vẫn còn nhá»›? Xin trả lá»i bằng má»™t câu thÆ¡ cá»§a thi sÄ© Lưu Quang Thuáºn (1921-1981), quê quán Hải Châu, Äà Nẵng:
“Tôi đã thấy cái vô cùng trong chá»›p mắt…â€.
Quả váºy, ná»—i niá»m rung động thoáng qua trong chá»›p mắt đã đóng băng và trở thà nh cái vô cùng.
Từ năm 1952 tôi thưá»ng được Ä‘i theo Cha Mẹ đến thăm gia đình Ông Bà GS Hiệu Trưởng, và đôi khi được gặp hai chị em nà ng. Thỉnh thoảng tôi cÅ©ng được tháp tùng Ä‘i lá»… ở Nhà Thá» Lá»›n Hà Ná»™i, nhất là và o dịp lá»… trá»ng như Noel. Vá»›i má»™t cáºu bé 12 tuổi như tôi lúc đó thì đầu óc còn ngÆ¡ ngác và trong sáng, chịu ảnh hưởng nặng cá»§a những truyện cổ tÃch và thần tiên. Trà tưởng tượng cá»§a tôi chưa há» lấm bụi trần mà thanh khiết như “những đóa hoa tươi mỉm cưá»i trước gió†(theo Thanh Tịnh?).
Nà ng ở trong ca Ä‘oà n cá»§a Nhà Thá» cho nên và o những dịp lá»… lạc như thế thì nà ng hiện ra như trong ánh hà o quang cá»§a Äức Mẹ Maria. Hình ảnh cô bạn cá»§a tôi cháºp chá»n như cánh bướm trong vưá»n xuân, mỠảo khói sương như trong má»™t giấc mÆ¡ tiên, vá»›i dư âm thánh thót, êm Ä‘á»m, có lúc lên cao vút như giai Ä‘iệu và ca từ cá»§a nhạc sÄ© Hùng Lân. Sau năm 1954 thì tôi không được hưởng hồng ân như thá»i ở Hà Ná»™i, cho mãi đến kỳ nghỉ hè năm 1956, khi Bà GS đưa hai cô con gái từ Sà i Gòn ra Nha Trang nghỉ mát tại căn nhà thuê cá»§a gia đình tôi.
Hai bà Mẹ thì lúc nà o cÅ©ng báºn rá»™n chuẩn bị cÆ¡m nước và chương trình du ngoạn, còn tôi là ngưá»i vui mừng hÆ¡n Tôn Hà nh Giả bay trên mây: là m hướng dẫn viên, săn sóc viên , bảo vệ viên, linh tinh viên, nghÄ©a là kiêm nhiệm má»i công việc cá»§a má»™t nô lệ viên tình nguyện. Thánh ÄÆ°á»ng ở Nha Trang ngà y thưá»ng đã nên thÆ¡, mà trong kỳ nghỉ hè 1956 thì lại cà ng lá»™ng lẫy, tráng lệ hÆ¡n.
Má»™t ngà y chá»§ nháºt kia, sau khi Ä‘i lá»… nhà thá», hai bà Mẹ báºn Ä‘i thăm ai đó trong khoảng thá»i gian ngắn, cho nên tôi được giao phó sứ mạng thần tiên là dẫn dắt hai em (đúng ra là cô chị “dẫn dắt†tôi và cô em) Ä‘i dạo chÆ¡i chung quanh khuôn viên Nhà Thá» toạ lạc trên má»™t ngá»n đồi rất ngoạn mục. (Ai ở Nha Trang cÅ©ng Ä‘á»u biết ngá»n đồi nà y). Thá»i gian đó tôi vẫn còn ngÆ¡ ngáo, nhưng đã biết cảm thấy thinh thÃch cô chị má»™t cách mÆ¡ hồ, không thể diá»…n tả bằng lá»i.
Sau khoảng ná»a giá», chúng tôi dừng lại nghỉ ngÆ¡i gần má»™t bức tượng vÄ© đại để hai em nghỉ chân, còn hồn tôi thì vẫn còn bay lÆ¡ lá»ng trên tầng cao, chưa thấy má»i mệt gì cả. Và o thá»i Ä‘iểm đó tôi không quan tâm là bức tượng là m bằng chất liệu gì, xi măng hay là kim loại, hay bằng đá? Bằng gì cÅ©ng được, miá»…n là thá»i gian chỠđợi hai Bà Mẹ cà ng lâu cà ng tốt! Thôi cứ cho là bằng đá cho nên thÆ¡ hÆ¡n. Bá»—ng nhiên trá»i đổ mưa chòm mây [mưa bóng mây] trong và i phút. Khi trá»i quang mưa tạnh thì như má»™t phép lạ, trên đôi mắt cá»§a bức tượng còn Ä‘á»ng lại những giá»t lệ long lanh, phản chiếu ánh sáng mặt trá»i, tạo ra những cầu vồng tà hon lóng lánh nhiá»u mà u sắc.
Cô chị có vẻ Ä‘a cảm nên há»i tôi: “Anh có thấy bức tượng đá Ä‘ang khóc cho tá»™i lá»—i cá»§a loà i ngưá»i không?â€
Tôi giáºt mình trước câu há»i trà tuệ nà y, nhưng “nhanh trà … dại†áp dụng bà i quang há»c lá»›p Äệ Tứ mà ba hoa rằng: “Äó là má»™t hiện tượng quang há»c do tia nắng mặt trá»i và giá»t nước mưa tạo raâ€. Giê-su-ma! Lạy Chúa Tôi, tôi đã phạm sai lầm chết ngưá»i. à cá»§a nà ng muốn tôi trả lá»i má»™t đằng, tôi lại nói má»™t nẻo. Nà ng có vẻ suy tư và buồn mông lung, không hé môi lấy má»™t lá»i, kể từ lúc đó cho đến khi vỠđến nhà .
Năm mươi năm sau tôi tình cỠxem lại cuốn album cũ có tấm ảnh của nà ng:
Ảnh nà y đã mấy mươi năm,
mà em thì vẫn trăng rằm không phai
Thơ ngây, mỹ lệ, tinh khôi,
thanh xuân, em vẫn không rá»i cõi tiên.
Dưới trần còn má»™t ngưá»i Ä‘iên
năm mươi năm ngá»§, má»™t đêm giáºt mình
ở trong tiá»m thức vô biên
rưng rưng chữ viết nghiêng nghiêng của nà ng
đằng sau tấm ảnh hoen và ng:
"… tặng anh ... ká»· niệm ... Nha Trangâ€
Nghẹn ngà o!
(VBL, Nha Trang, 4 - 8 - 1956)
Nhá»› lại năm há»c lá»›p đệ nhất tôi còn may mắn được thụ giáo môn Pháp Văn sinh ngữ 2 vá»›i ân sư và cÅ©ng là thân phụ cá»§a nà ng. Trá»i phú cho tôi “thiên tà i†tình lụy sá»›m cho nên tôi lÆ¡ là mấy môn chÃnh có hệ số cao trong kỳ thi Tú tà i 2, mà chỉ chú tâm và o môn phụ Pháp Văn. Sau kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt, tôi được ân sư phê trong há»c bạ như sau:
“TÃnh láu táu. Chăm, ngoan.â€
Trong má»™t giá» dạy kèm hai ái nữ cuả Thầy, tôi cố tình giả vỠđể quên cuốn há»c bạ cá»§a tôi ở trên bà n và ra vá». Ngà y hôm sau, tôi mở ra xem thì thấy má»™t tá» giấy có chữ cá»§a nà ng:
TÃnh láu táu: rất đúng, và còn nhanh nhẩu Ä‘oảng
Chăm: chỉ há»c chăm môn Pháp Văn mà thôi, để lấy lòng Papa
Ngoan: ngoan nhất trong số những há»c sinh hư.
Tôi ngước lên nhìn thì thấy nà ng Ä‘ang tá»§m tỉm cưá»i ý nhị. Tôi sướng mê tÆ¡i vì như váºy là Mỵ Nương đã có chút để ý đến Trương Chi rồi. Tôi tá»± há»i không biết ngưá»i-dạy-kèm kiêm thi sÄ© nà o mà dám liá»u mạng thốt lên:
“Hôm xưa em biếng há»c
“Khiến cho anh bất bình
“Khẽ đánh em cái thước
“Và o bà n tay xinh xinh …†(xin lỗi, tôi không nhớ tên tác giả dũng cảm nà y)
Tôi bèn nẩy ra trò tinh nghịch là chép lại bốn câu thÆ¡ trên và lén kẹp và o trong cuốn vở bà i táºp cá»§a nà ng.
Tuần sau tôi thấy bà i thÆ¡ há»a dấu trong cuốn sách toán. Nà ng không dám viết anh/em như lối xưng hô khi nói chuyện vá»›i tôi, mà viết rằng:
“Hôm nay ai biếng há»c
“Ai kia dám bất bình
“Thì ai đây sẽ khóc
“Ai còn thấy ai xinh?â€
Không biết được bà nháºp hay ma ám mà tôi “lên đồng†viết lại. Tôi vẫn xưng hô anh/em như thưá»ng ngà y:
“Em tha hồ biếng há»c
“Anh đâu dám bất bình
“Thôi xin em đừng khóc
“Mà em khóc cà ng xinh!â€
Việc dạy kèm cô bé là má»™t nguồn cảm hứng như mê tá»u, là khúc dạo đầu [prelude] cho định mệnh sư phạm cá»§a tôi sau nà y. Và cÅ©ng là má»™t vết thương êm ái cho tôi là đã chá»›m, Ä‘ang, và sẽ bị “cảm nặng hết thuốc chữa†trước má»™t nữ ca viên ở trong ca Ä‘oà n. Vì thế, công việc cá»§a tôi lúc bấy giá» như má»™t giấc kê và ng, khác hẳn công ăn việc là m sau nà y. Những buổi há»c nối tiếp nhau dưá»ng như phảng phất tiếng sáo diá»u vi vu trong má»™t cuốn phim quay cảnh đồng quê trữ tình mà tôi mong không bao giá» kết thúc, và tiếc thay, không có nút bấm rewind để mà được sống lại những giây phút má»™ng du.
Má»™t hôm chúng tôi là m bà i táºp vá» qÅ©y tÃch có liên quan đến hình ellipse vá»›i định nghÄ©a và phương trình rắc rối. Nà ng có vẻ không thÃch cho nên tôi lấy hết can đảm nhẹ nhà ng há»i :
-- “Tại sao em không thÃch là m bà i táºp vá» hình ellipse?â€
Nà ng nhỠnhẹ đáp:
-- “Vì ellipse có đến hai tiêu Ä‘iểm cố định, mà em thì chỉ thÃch má»™t tâm Ä‘iểm cố định thôiâ€.
Tôi bèn đỠnghị là m bà i táºp vỠđưá»ng tròn là quỹ tÃch những Ä‘iểm trên má»™t mặt phẳng có khoảng cách không đổi R [gá»i là bán kÃnh] đến má»™t Ä‘iểm cố định [gá»i là tâm cá»§a đưá»ng tròn].
Trước phần bà i táºp cá»§a cuốn sách giáo khoa có câu há»i gợi ý:
(1) Cho và dụ minh há»a lấy ra từ Ä‘á»i sống hà ng ngà y,
(2) Bán kÃnh R có thể triệt tiêu không? Nếu R triệt tiêu thì kết qá»§a ra sao?
Tôi cứ Ä‘inh ninh rằng nà ng sẽ trả lá»i theo như bà i há»c trong sách giáo khoa thì tháºt dá»… dà ng. Nhưng không. Câu trả lá»i cá»§a nà ng rất bất ngá». Hình như phái nam không thể nà o hiểu nổi phái nữ, cho nên trong tiếng Việt má»›i có chữ kép “tìm hiểuâ€, nghÄ©a là “tìm mãi, mà vẫn không hiểu!â€
Nà ng trả lá»i như thế nà y:
--(1) Em là tâm Ä‘iểm cố định, anh là điểm chuyển động liên tục chung quanh chiếc ghế em ngồi, và luôn giữ khoảng cách không đổi từ anh đến em là 3 mét. Con đưá»ng anh Ä‘i là má»™t đưá»ng tròn, vá»›i em là tâm, và bán kÃnh R = 3 mét.
--(2) Bán kÃnh R không thể nà o triệt tiêu. Nếu anh mà cho bán kÃnh R triệt tiêu thì… anh sẽ chết vá»›i Papa và Maman!
Tiếng Việt vô cùng phong phú, có và o khoảng 40 (bốn mươi) nhân xưng đại danh từ chỉ ngôi thứ nhất/ngôi thứ hai số Ãt, tôi thầm mong ước cô chị và cô em xưng hô “anh/em†vá»›i tôi trong những ý nghÄ©a khác nhau, nghÄ©a là :
--- Vá»›i cô chị: tôi mong chữ “anh†không phải là được coi như ngưá»i anh ruá»™t, anh chú bác,…, hay ngưá»i nam lá»›n tuổi hÆ¡n,…, mà là “anh†vá»›i ý nghÄ©a biểu cảm (emotional/sentimental, even romantic connotation); và tôi mong chữ “em†nà ng thốt ra cÅ©ng ở trong ngữ cảnh (context) đặc biệt như đã mô tả. Äó là niá»m hy vá»ng mong manh cá»§a tôi, và cÅ©ng có thể là ẩn số cá»§a bà i toán vô nghiệm (!)
--- Vá»›i cô em mà sá»± có mặt có thể là là m thám tá» cho song thân, hoặc cÅ©ng có thể là đồng minh đắc lá»±c trong nhiá»u tình huống, thì dÄ© nhiên hai chữ “anh/em†chỉ là lối xưng hô lịch sá»± thông thưá»ng.
Tiếng Việt cÅ©ng còn phong phú ở chá»— “chết vá»›i†không có nghÄ©a là chết cùng nhau, mà có nghÄ©a là chết vì, chết dưới bà n tay cá»§a, chết bởi sá»± trừng phạt cá»§a. Và ngay chữ “chết†ở đây cÅ©ng không phải là chết tháºt, cÅ©ng không phải là bị giết. Do đó, nà ng đã nói “Nếu anh mà cho R triệt tiêu thì anh chết vá»›i Papa và Maman!â€, mà nà ng không nói “Nếu anh mà cho R triệt tiêu thì anh sẽ chết vá»›i EM!†bởi vì nà ng đã Ä‘i guốc trong bụng tôi (she could read to the bottom of my heart) rằng tôi đã sẵn sà ng tình nguyện “chết vá»›i EM†(dưới bà n tay em) thì tôi cứ như con thiêu thân, không sợ gì cả. Nói cách khác, nà ng phải viện đến oai phong cá»§a song thân thì tôi má»›i run sợ, và nà ng thừa biết rằng tôi chỉ có gan cho bán kÃnh R giảm dần đến giá»›i hạn cuối cùng là R = 50 centimét để bảo vệ nữ thần Aphrodite.
Ghi chú: Theo thần thoại Hy Lạp thì Aphrodite là nữ thần nhan sắc và ái tình, tương ứng với nữ thần Venus trong thần thoại La Mã.
Má»™t dịp may cho tôi đã đến. Trong kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt năm đó, Ä‘iểm trung bình môn toán cá»§a hai chị em đạt 18/20. Ngoà i hiện kim, tôi được tưởng thưởng nhiá»u món mà qúy nhất là được phép đưa hai tiểu thư Ä‘i xem ciné ở rạp sang trá»ng nhất thá»§-đô, vá»›i phim hoạt há»a tô mà u, mà n ảnh đại vÄ© tuyến, nhan đỠ“Hải Âu và Phượng Hoà ngâ€. Vì là vé thượng hạng nên ghế ngồi rá»™ng rãi qúa mức cần thiết (!) là m khổ thân tôi vì tôi ngồi ở ghế gìữa, vá»›i khoảng cách ở hai bên là d = distance = 50 centimét, vá»›i cô chị ở bên trái và cô em là m thám tỠở bên phải. Nhưng được như thế cÅ©ng là thần tiên rồi, chứ “ăn mà y mà lại đòi xôi gấc†sao?
Ở trong rạp ciné tôi cứ phải nhìn thẳng lên mà n ảnh mặc dầu tôi chỉ thÃch quay qua bên trái để gợi chuyện vá»›i cô chị. Trong khi đó thì cô em có vẻ theo dõi nhất cá» nhất động cá»§a tôi. Tháºt là nản qúa. Nhưng cÅ©ng may là tôi đã chuẩn bị sẵn mấy phong chocolat cá»§a Pháp là món cô em ưa thÃch để là m quà hối lá»™, nhá» thế mà nhiá»u lúc cô ngó lÆ¡ cho tôi liếc qua bên trái thầm thì đôi Ä‘iá»u gì đó. Tâm trạng cá»§a tôi hồi há»™p khác hẳn lúc dạy há»c kèm ở nhà . Tôi bá»—ng nhá»› đến hai câu thÆ¡ cá»§a thi sÄ© Hà n Mặc Tá» (?)
“… Run như run thần tỠthấy long nhan,
“Run như run hÆ¡i thở chạm tÆ¡ và ng…â€
Giê-su-ma, lạy Chúa tôi! Tôi đã áp dụng sai hai câu thÆ¡ nà y má»™t cách phạm thượng và o tình trạng cá»§a tôi trước mặt nà ng. Tôi đã “sa chước cám dá»—â€, mặc dầu nà ng không bao giá» có ý cám dá»— tôi mà nà ng chỉ hiện ra tá»± nhiên như áng mây chiá»u phiêu bạt, như cÆ¡n gió mát lang thang, như trăng lên trên đầu núi, cùng sóng biển rì rà o như lá»i Mẹ ru tôi và o giấc ngá»§ hồn nhiên …
Trở vá» vá»›i cuốn phim hoạt há»a “Hải âu và Phượng hoà ng†đang chiếu trên mà n ảnh là má»™t chuyện tình lâng lâng không ranh giá»›i, giữa má»™t chú hải âu non vì mải vui mà bay lạc từ bá» biển và o ngá»n núi kia rồi gặp và là m bạn vá»›i má»™t cô phượng hoà ng trong tuổi còn thÆ¡. Chúng không hỠđể ý đến việc khác chá»§ng tá»™c tuy thuá»™c cùng má»™t loà i. Hà ng ngà y đôi trẻ bay lượn vô tư như má»™t đôi bạn tình trên trần thế, được kể lại trong má»™t ca khúc trữ tình (xin lá»—i, tôi không nhá»› tên tác gỉa):
“…Äuổi bướm hái hoa,
“nà ng cất tiếng ca
“bên tôi những chiá»u lá»™ng gió
“Kết hai mảnh hồn
“đã bao trăng tròn …â€
Kịp đến khi đôi bạn đã trưởng thà nh thì má»›i nháºn ra sá»± kỳ thị: Hải âu không thể bay chung vá»›i phượng hoà ng. Cho nên má»™t đêm trăng kia đôi trẻ bay lên má»™t ngá»n núi đá có hình thù hòn vá»ng phu để nói lá»i ly biệt:
“Hai ta giỠly biệt
“Lặng thầm cùng nước mắt
“Äôi má em lạnh ngắt
“Äôi má em tái rồi
“Nụ hôn giá băng thôi
“Sương mai sao u uất
“Xuyên lạnh trên mắt tôi
“Báo động giỠchia phôi
… “Mai sau mà gặp mặt
“Sau nhiá»u năm mây trôi
“Tôi chà o em ngây ngất
“Lặng thầm cùng lệ rÆ¡iâ€.
Nguồn: George Gordon Lord Byron (1788-1824), When We Two Parted.
Lưu Hoà i Phương phá»ng dịch.
Sau khi nói xong lá»i ly biệt thì đôi trẻ không nỡ chia tay mà bay vút lên trá»i cao, rồi bay cao, bay cao mãi, cho đến khi chỉ còn hai chấm Ä‘en và rồi cuối cùng biến mất. Lá»i diá»…n giải trên mà n bạc ghi câu kết thúc: “Äôi trẻ đã bay lên Thiên Äà ng, nÆ¡i thanh bình vÄ©nh cá»uâ€.
Khi hết phim và đèn báºt sáng thì cô chị tá» ra xúc động và nói vá»›i tôi: “Phim nà y có háºu đấy, anh nhỉ?†Tôi nói thầm vừa đủ cho nà ng nghe: Anh mong mai sau Ä‘á»i anh cÅ©ng được giống như thế.
Nà ng sa sầm nét mặt: -- Nhưng ai sẽ là phượng hoà ng?
Tôi bối rối và nguyện thầm, ước gì nà ng nói: “Coi chừng, anh sẽ chết vá»›i em!â€
Nhưng không. Nà ng lại gặng há»i:
-- Thế ai sẽ là phượng hoà ng?
Tôi đánh trống lảng và trả lá»i gián tiếp:
-- Em còn nhá»› bà i thÆ¡ “Tình tuyệt vá»ng†cá»§a Khái Hưng, dịch bà i Sonnet cá»§a Alexis Felix Avers không? Hai câu cuối cùng là :
“Lạnh lùng, lòng khẽ há»i lòng:
“Ngưá»i đâu tả ở mấy dòng thÆ¡ đây?â€
Nghe váºy thì nà ng có vẻ thấm thÃa vá»›i đôi má hồng lên cùng đôi môi nhu ra, dưá»ng như muốn nói — hoặc tôi chá»§ quan tưởng tượng là nà ng muốn nói — “Coi chừng, anh sẽ chết vá»›i emâ€.
Lúc còn Ä‘ang xem phim trong rạp ciné, đến Ä‘oạn hải âu và phượng hoà ng nói lá»i ly biệt ở trên má»m núi đá thì tôi liếc qua bên trái và thấy cô chị đưa khăn tay lên chấm nhẹ nÆ¡i mi mắt. Sau đó, đến cảnh đôi chim tung cánh bay lên trá»i cao vá»›i câu dẫn giải chấm dứt chuyện tình tưởng-là -tuyệt-vá»ng-nhưng-bất-ngá»-có-háºu là bay lên Thiên Äà ng thì nà ng mỉm cưá»i rạng rỡ. Tôi cÅ©ng vui lây và nghiệm ra rằng nà ng rất nhạy cảm (sensitive) và đa cảm (sentimental).
Có lẽ Ä‘a cảm và nháºy cảm là má»™t trong những nét đẹp ná»™i tâm nhưng cÅ©ng lại là tá» huyệt (Achilles’s heel) cá»§a phần đông thiếu nữ Ä‘ang ở tuổi … biết buồn. Chẳng thế mà các cụ thá»i xưa không cho con gái há»c chữ (e sợ biết viết thư?), không cho nghe tiếng đà n (nhất là đà n bầu), không được kể chuyện Thúy Vân - Thúy Kiá»u…
Ghi chú: Theo chuyện thần thoại thì sau lúc sinh ra Achilles, bà mẹ là Thetis đã cầm hai gót chân cá»§a đứa con và nhúng cả cÆ¡ thể em bé và o nuá»›c sông Styx để cho Achilles trở nên không thể nà o bị thương (invulnerable). Do đó Achilles trở thà nh dÅ©ng sÄ© anh hùng bách chiến bách thắng, ngoại trừ trong tráºn đánh cuối cùng ở thà nh Troy (tiếng Pháp viết là Troie) thì Achilles bị tá» thương do hoà ng tá» Paris bắn má»™t mÅ©i tên trúng và o tá» huyệt là gót chân (vì chá»— đó là nÆ¡i bà n tay bà mẹ cầm cho nên khô ráo, không được nhúng trong nước sông Styx).
Trong những buổi há»c sau đó thì cô em vẫn vui cưá»i thản nhiên, nhưng cô chị và tôi trở nên e dè, giữ kẽ, cẩn trá»ng trong lá»i nói và ánh mắt. Tôi có linh cảm giống như là lưỡi gươm Damoclès treo chỉ bằng má»™t sợi tóc Ä‘ang lÆ¡ lá»ng ở phÃa trên đầu. Tôi lá» má» nháºn ra — nhưng cố chối bá» - rằng hải âu không thể nà o bay chung vá»›i phượng hoà ng giống như trong cuốn phim cổ tÃch đã xem.
Biết đâu nà ng chỉ dà nh cho tôi tình bạn thuần túy? Biết đâu chỉ là lòng thương hại? Chẳng lẽ tôi lại hy vá»ng và o câu “Lòng thương hại rất gần vá»›i tình yêu†(Pity is akin to love) thì tôi tháºt không xứng đáng vá»›i nà ng chút nà o cả! Tôi thưá»ng hãnh diện là giá»i toán ở báºc trung há»c, nhưng đến bà i toán chỉ có má»™t ẩn số ẩn số nà y thì tôi đà nh chịu thua. Tháºt là “Việc ngưá»i thì sáng, việc mình thì quángâ€. Thôi đà nh thá» là m và i câu thÆ¡ để thăm dò ý nghÄ© cá»§a nà ng xem sao.
“Tháng sáu anh Ä‘áºu tú tà i
“Anh Ä‘i, Ä‘i mãi táºn ngoà i chân mây
“Hải âu vỗ cánh từ đây
“Biệt ly tuổi ngá»c thÆ¡ ngây phượng hoà ng
“Lỡ rồi một chuyến đò ngang
“Mai sau trong phút muộn mà ng bên sông
“Tôi vỠmang thiệp chúc mừng
“Mừng ai hạnh phúc bên chồng, bên con…â€
Rồi một hôm ... nà ng gởi cho tôi một lá thư ngắn như sau:
Câu đầu thì viết là "anh"
Mà sao câu cuối lại thà nh chữ "tôi"?
Thôi thôi ai đã hiểu rồi:
Ai kia há»n dá»—i má»™t ngưá»i, phải không?
Ai còn nhá» há»c chưa xong
Mà ai kia đã động lòng xa bay!
"Rằng hay thì tháºt là hay
"Không hay sao lại Ä‘áºu ngay tú tà i!
"Xưa nay em vẫn chịu ngà i!" (Theo ca dao)
Tôi Ä‘á»c thư xong thì đầu óc rối như má»› bòng bong, bà i toán vẫn chưa có nghiệm số. Bây giá» lại thêm chữ "chịu" viết bằng má»±c Ä‘á».
Tôi bèn chạy ra hiệu sách Khai Trà trên đưá»ng Lê Lợi để tra tá»± Ä‘iển (cá»p) vì tôi không có tiá»n mua cuốn Tá»± Äiển Tiếng Việt.
Theo tá»± diển nà y thì chữ chịu có nhiá»u nghÄ©a:
a. chịu thua, đầu hà ng
b. khâm phục
c. bằng lòng, đồng ý
d. trả nợ sau, như mua chịu...
Tháºt khổ thân tôi. Bây giá» lại thêm má»™t bà i táºp nhức đầu nữa (sau nà y, khoảng đầu tháºp niên 1970 gá»i là bà i thi “abc†khoanh, tức là bà i trắc nghiệm.
Nà ng trả lá»i như thế nà y là trá»›t huá»›t (= trá»›t quá»›t?), lại cà ng là m khổ tôi thêm. Hồi xưa anh Trương Chi tương tư cô Mỵ Nương chắc cÅ©ng thê thảm đến như tôi là cùng:
"Nợ tình biết trả cho ai
"Khối tình mang xuống tuyá»n đà i chưa tan!" [tác giả?]
Tôi bèn viết ra năm miếng giấy nhá» rồi gấp lại là m tư, để thá» rút thăm xem số pháºn mình ra sao. Năm cái thăm theo thứ tá»± ghi như vầy:
(a) chịu = chịu thua; (b) chịu: khâm phục; (c) bằng lòng; (d) cho thiếu chịu; và thêm (e) ? [má»™t dấu há»i to tướng]
Sau khi "lầm rầm khấn vái nhá» to" [theo truyện Kiá»u] tôi rút má»™t cái thăm nhưng chưa dám mở ra xem ngay vì hồi há»™p qúa. Vả lại, hồi nhá» tôi có thói quen ăn dè (= dè xẻn) má»—i khi được Bà Mẹ Ä‘i chợ vá» cho cái bánh, gói quà , nên tôi không Ä‘á»c trá»n vẹn cái thăm ngay, mà bắt chước mấy anh bạn đánh bạc khi rút má»™t quân bà i ra thì nặn ra chầm cháºm, xem từ từ cho thêm phần gay cấn.
Kết qá»§a cái thăm tôi rút được mang má»™t dấu chấm há»i "?" to đùng.
Äúng là hết thuốc chữa.
Ngà y hôm sau trong buổi dạy há»c kèm, cô bé em thấy tôi cầm theo mấy cuốn sách bà i táºp bằng tiếng Pháp cá»§a Lebossé và Brachet thì cắc cá»› chá»c quê tôi:
"Anh là m toán nhiá»u thế thì chắc là không bao giá» bị bà nhỉ?"
Tôi chụp ngay lấy cơ hội nà y để gián tiếp tỠnỗi lòng đến cô chị:
"Thế mà có đấy. Anh đang bị bà bà i toán chỉ có 1 ẩn số".
Cô bé chị xen và o: "Anh thỠnói ra để em xem trong sách tiếng Việt đã có ai giải ra chưa?"
Tôi là m bá»™ bà máºt: "Không, không ai giải được, ngoại trừ má»™t ngưá»i".
Cả hai chị em ngạc nhiên: "Ai mà giá»i thế. Ai nhỉ? Ở đâu hả anh?"
Tôi ỡm á»: "Ở ngay trong phòng há»c nà y".
Hai chị em đưa mắt nhìn nhau rồi cô chị phá lên cưá»i: "Æ cái anh nà y. Thế mà ngưá»i ta cứ tưởng tháºt".
Tôi phán chắc nịch: "Tháºt chứ lỵ. Anh có bao giá» nói đùa đâu".
Như tôi đã nói, cô chị rất thông minh nên mắt nà ng cưá»i sáng lên (Vâng, tôi không viết lầm đâu, nà ng cưá»i bằng mắt má»›i chết tôi chứ), rồi như nói vá»›i riêng tôi, mặc cho cô em ngẩn ngÆ¡ không hiểu ất giáp gì cả.
"Em biết là ai rồi. Nhưng anh đừng há»i tiếp".
Tôi thừa thắng xông lên: "Ờ, anh cÅ©ng biết rồi. Nhưng khổ ná»—i ngưá»i đó không chịu cho đáp số!"
Cô em thấy anh giáo hôm nay sao có vẻ mát mát nên nói thầm vá»›i cô chị: “………………..â€
Phan thị My
|
|