Bánh phu thê

[Toc Trang]

Bánh phu thê [su sê; xu xuê ]

Chuyện kể rằng khi vua Lý Anh Tông đi đánh trận, người vợ ở nhà thương chồng vất vả đã tự tay vào bếp làm bánh gửi ra cho chồng. Vua ăn thấy ngon, nghĩ đến tình vợ chồng đã đặt tên bánh là bánh phu thê (sau này còn có tên gọi là bánh xu xuê).




Nguyên liệu và quy trình thực hiện

Để làm bánh, người ta phải chọn loại gạo nếp cái hoa vàng thơm ngon. Gạo đem vo sạch, để ráo nước và dùng cối giã chứ không được xay bằng máy. Sau đó, lọc lấy tinh bột gạo. Một cân gạo nếp cái hoa vàng thường chỉ lấy được 4 lạng tinh bột. Bột lọc đó lại đem xay cho thật nhuyễn rồi phơi hoặc sấy khô để qua 15 ngày mới đem ra làm bánh, nếu làm ngay thì bánh sẽ nát.
Khi bóc chiếc bánh ra ta sẽ thấy bánh có màu vàng ươm trong suốt nhìn rõ những sợi đu đủ nạo nhỏ rắc lẫn bên trong trông thật hấp dẫn. Màu vàng của vỏ bánh được tạo thành từ hoa dành dành. Người làm bánh đem hoa dành dành phơi khô, khi nào làm bánh thì ngâm vào nước sôi để chiết xuất nước có màu vàng, lấy nước này trộn vào bột để tạo màu bánh.
Nhân bánh là đỗ xanh ngâm kỹ đãi sạch vỏ. Đem hấp chín, nghiền mịn, thắng với đường và trộn lẫn vài sợi dừa đã được nạo nhỏ. Khi ăn, bánh thường được cắt làm bốn nên trong nhân bánh 4 hạt sen được đặt ở 4 góc.
Theo truyền thống bánh được gói bằng hai thứ lá. Bên trong là lớp lá chuối chống dính, ngoài cùng lá lớp lá dừa, tuy trên tráp ăn hỏi có thể bánh được đặt trong hộp giấy màu đỏ. Luộc bánh tốt nhất là luộc bằng bếp củi đun vừa lửa.



Sử dụng

Ở nhiều nơi tại Việt Nam bánh được sử dụng như một lễ vật đựng trong các tráp ăn hỏi. Trong đám cưới người ta cũng dùng bánh này làm món tráng miệng.




Sở dĩ gọi là bánh phu thê (chồng vợ) vì đó là biểu tượng của đôi vợ chồng phận đẹp duyên ưa: vuông tròn, trong trắng mềm dẻo, ngọt ngào, thơm tho, xanh thắm, đồng thời cũng là biểu tượng của đất trời (trời tròn, đất vuông) có âm dương ngũ hành: Ruột trắng, nhân vàng, hai vỏ xanh úp lại buộc bằng sợi dây hồng.





Bánh phu thê – lợi cầu nguyện của hạnh phúc
Cái sắc xanh biêng biếc của lá dong, cái trắng trong đến nõn nà của thân bánh, cái màu vàng óng ả của nhân bánh, mỗi cặp bánh phu thê như lời cầu mong trăm năm hạnh phúc, là lễ vật không thể thiếu được trong các dịp cưới hỏi của người dân Việt.


Một điều khá quan trọng là khi làm bột phải được làm vào mùa hanh khô (ngày nắng, đêm lạnh), bột sẽ thơm ngon, không bị chua và không bị chảy bánh. Đem bột hòa vào nước có ngâm quả dành dành cho có màu, nhào kỹ với đu đủ nạo nhỏ và đường kính sao cho thật dẻo, thật mịn. Nhân bánh đỗ xanh ngâm kĩ, đãi vỏ, sau đó hấp chín, nghiền mịn, thắng với đường và trộn lẫn với dừa đã nạo nhỏ. Điều lưu ý là khi gói bánh phải quết dầu ăn vào lá chuối để khi bóc không bị dính. Gói một lớp lá chuối bên trong và lướp lá dong bên ngoài rồi đem vào hấp khoảng 30- 40phút, thấy bánh phồng căng là chín.






Bánh phu thê giờ đây đã trở thành một đặc sản và trong các đám cưới hiện đại như là lễ vật để minh chứng cho sự son sắt, keo sơn của tình nghĩa vợ chồng.

_________________