Hương Vị Quê Hương

[THAINGO-A1]

CÁ CHUỒN -MÍT NON - XỨ QUẢNG.

Ai về nhắn với bạn nguồn.
Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên.

Hồi nhỏ, tôi nhớ cụ thân sinh thỉnh thoảng đọc hai câu ca dao trên, cảm nhận lúc ấy là hay hay, suông vần, để rồi vài chục năm sau mới hiểu ra rằng: đó là một món ăn dân dã, không những thật ngon mà còn mang theo bao nhiêu tâm sự, triết lý từ cuộc sống. Rồi bất chợt một hôm, trong mâm cơm có món cá chuồn kho với mít non, bốc khói gợi lên bao ý tưởng. Thời bùng nổ thông tin trên mạng, tôi thử đi tìm xem món ăn rất đặc trưng Quảng Nam này có hội nhập cùng Internet chăng ? Và tìm được những thông tin khá hay......

Bên cạnh món Mì Quảng nổi tiếng, cá chuồn -mít non cũng là một món ăn độc đáo mà hầu như người Quảng nào cũng nhớ. Cá chuồn được đánh bắt suốt dọc ven biển miền Trung nhưng cá chuồ kho với mít non là món phổ biến tại Quảng Nam. Cá chỉ cần chiên sơ qua, xếp vào nồi, mít non được xắt mỏng xếp lên trên, cho nước nhập, đun kỹ, nêm nếm gia vị cho vừa, khi mít chín nhừ, nước cạn cho thêm chút mỡ hoặc dầu ăn, đun sôi tí nữa, có thể thêm vài lá lốt và một ít rau thơm xắt nhuyển để tăng hương vị là chúng ta có nồi cá chuồn kho thật tuyệt.

Cầu kỳ hơn, người ta có thể thay mít non bằng rêu đất. Dó là những mảng rêu bám trên vách đá dọc bờ biển. Phải chịu khó đun sôi nước, ngâm kỹ rêu đất, lọc bỏ vỏ ốc và bụi bẩn trước khi đem kho với cá chuồn. Rêu đất vừa dai, vừa giòn không thua bất kỳ loại nấm nào đang có.

Một cách chế biến khác là: món cá chuồn chiên. Cá được xẻ dài theo sống lưng, làm sạch, dùng sống dao dần xương cá cho mềm, giã hành, tiêu, ớt tỏi, thêm chút muối và nước mắm ngon, cho vào bụng cá, gấp cà làm đôi rồi cho vào chảo chiên với dầu, cá chiên vàng, với mùi thơm lan tỏa khắp nhà thật hấp dẫn.

Cao cấp hơn, công phu hơn là món gỏi trứng cá chuồn. Để làm được một đĩa gỏi trứng cá chuồn, người ta phải cần đến nhiều bộ ruột đã phơi khô, Trứng cá trước hết phải luộc chín để ráo . Tôm tươi mua về, hấp chín lột vỏ. Thịt ba chỉ, luộc, xắt mỏng. Đậu phộng rang vừa chín tới, giả dập dập. Rồi làm một chén ớt, tỏi chanh đường. Rau thơm xắt mỏng, Hành khô phi vàng rộm lên. Chỉ nrên trộn khi mọi người đã ngồi hết vào mâm ăn. Vì cái kiểu của nó là vậy, và thêm nữa nhằm kéo dài thêm thời gian háo hức chờ đợi. Cho ruột cá, tôm, thịt heo, rau thơm, đậu phộng vào một cái thố, rồi rưới nước mắm lên, trộn đều. Nêm nếm sao cho vừa miệng. Sau đó, múc ra một cái đĩa lớn, rắc đậu phộng lên mặt cùng với hành phi và ngò rí. Đĩa gỏi trứng được bưng lên, đặt giữa bàn, trong sự háo hức của rất nhiều đôi mắt.....và rồi lập tức..."rốp.....rốp.... " tiếng bẻ bánh tráng. Bánh tráng xúc gỏi ăn tới no mà cũng còn thòm thèm. Thiệt là kỳ, cái ruột cá mà ăn không, thì chỉ là món ăn tầm thường, vậy mà khi ăn chung với món khác có tên là gỏi thì được nâng lên tới mức tuyệt vời. Ruột cá bùi bùi, tôm tươi ngọt lịm, thịt béo, rau thơm, đậu phộng, hành phi ..... mỗi loại thơm mỗi kiểu. Tất cả, khi được trộn chung, sẽ tạo được thứ đặc sản hết sức hấp dẫn.Gỏi ngon đến vậy, sao có thể thiếu được cái thứ nước cay cay là rượu ngon để nhâm nhi, nhất là loại rượu hồng đào xứ Quảng.

Mít non không chỉ kho với cá chuồn mà bản thân nó cũng là món ăn dân dã đặc trưng của xứ Quảng. Gỏi mít là món mọi người đều ưa chuộng, không thua gì bún riêu của miền Bắc.

Cá chuồn và mít non không màu mè, sang trọng mà mộc mạc, dân dã như tâm hồn người dân xứ Quảng.

Lần giở lại lịch sử trong Khâm định Việt sử thông giám cương mục ở đoạn 853 viết rằng: Đời nhà Trần, dùng binh phù hình con phi ngư. Phi ngư có tên riêng là cá vằn đao, người ta thường gọi là cá chuồn. Giống cà này ở biển, vây bụng rất dài dùng làm mái chèo bay trên mặt nước. Thì ra, từ xa xưa cha ông ta đã quan sát, mô tả những đặc tính rất lạ của cá chuồn. Có khoảng 50 loại cá chuồn khác nhau, mỗi con có thể dài đến 50 cm,nhưng thông thường là 30 cm. Cá chuồn có thể nhảy lên khỏi mặt nước khoảng nửa mét và lướt đi xa đến gần cả trăm mét.