Mùa vui rơm rạ.

[Tran Viet Hung]

MÙA VUI RƠM RẠ

Tạp ghi của Trần Vĩnh An

Vui nhất thuở trẻ con là mùa gặt. Gần tết mỗi nhà đều cấy thêm đôi công lúa nếp, dành làm xôi cúng Tết nhưng chủ yếu nấu rượu làm "ngòi nổ" cho cánh đàn ông. Trẻ con cho ra đồng cắt những bông nẩy nhất về giã cốm. Sau khi tuốt, ngâm nước độ vài giờ, hạt phát nổ là gạo đã chín, đổ lúa ra rang, cho vào cối giã bằng chày cho hạt nếp mỏng thành hạt cốm xanh nõn. Cốm dẹp trộn với cơm dừa nạo nhuyễn, thêm chút đường mía là món quà quê không thể nào quên.

Đi dạy ở miệt Thứ sáu năm, quá quen với mùa màng gắn chặt với con người U Minh. Mùa gặt chân ruộng còn ngập nước, lúa phải gặt bằng phảng, bó thành bó, bẻ cò chân, gác bó lúa lên cao cho khỏi ướt. Sau vài nắng, lúa bó chất lên cộ trâu hay xếp lên tắc ráng kéo về sân nhà. Những trận đòn vì trốn học đứng lên cộ trâu là chuyện cơm bữa của con nít miền này. Đồng thì xa nhà nên phải có sân lúa trên đồng. Trên sân lúa ấy có bao nhiêu chuyện anh, chuyện nàng xảy ra. Những câu hò, câu chọc,câu ngỏ ... mang mang trên sân. Sân lúa giữa đồng,đêm trăng. Anh đập lúa, em giũ rơm miệt mài đến khi trăng non giêng xế, rơm vun đầy ... và những chuyện tình từ đấy sinh ra. Đống rơm là sào huyệt của trò chơi trốn tìm của trẻ con, là nơi dự trữ thức ăn cho vịt rúc gà bươi quanh năm. Miền đất trũng này đồng mênh mông cỏ, kênh rạch giăng ngang dọc nên trâu không phải ăn rơm. Chờ mưa giêng sớm có nấm rơm ăn giỗ người ta trộn cơm nếp với rơm tẻ đặt ở nơi trũng thấp, sau vài đám mưa đầu mùa sáng ra nấm mọc lủ khủ.

Hạt lúa về bồ, rơm về sân, rạ ở lại ngoài đồng là số phận bị người bỏ quên, trừ trẻ con. Bắt một con cá trong đìa việc đầu tiên trẻ gom gốc rạ, đốt một đống lửa để nướng con cá ngon đó. Khi nước trên đồng bốc hơi hết, mặt chân ruộng hiện ra thì những đứa trẻ tìm ra cả một cánh đồng rau đắng đất non mềm nương theo chân rạ mà khoe đọt. Nồi cháo cá lóc mùa này "còn chút gì để nhớ" nếu thiếu cọng rau đất ăn kèm.

Rồi một ngày mây mưa vần vủ, sấm rền báo mùa màng sôi sục phía chân trời, những gốc rạ lại hoá thân thành mùa đốt đồng thành phân bón vào mùa mới. Rồi một ngày bạn bè vẫn phải gặp nhau dù không còn ngôi trường cũ. Không còn ghen ghét,không còn thù hằn tụ lại một mùa mới. Thầm gọi tên mùa sao mai - mùa vui rơm rạ.




Đầu năm Sửu - viết cho bạn bè Sao Mai.
8-1-09.

[THAINGO-A1]

Lửa rơm thơm khói lam chiều .
Bếp quê tro bụi đã nhiều đời nay .
Nửa phần muốn được đổi thay .
nửa phần sợ thiếu những ngày khói rơm .

Nuôi con đâu chỉ sữa cơm .
Mẹ ru bằng cả rạ rơm cội nguồn .
Quê hương ơi - xiết bao buồn .
Nếu không còn khói bếp buông trong chiều .

VÕ BÁ .