Biểu Tượng Trầu Cau trong Ca Dao về Tình Yêu

[THAINGO-A1]

BIỂU TƯỢNG TRẦU CAU TRONG CA DAO VỀ TÌNH YÊU.

Biểu tượng trong Văn học là những thành tố quan trọng của Thi pháp. Chúng tựa như những điểm sáng Thẩm mỹ giúp cho người đọc, người nghiên cứu dễ giao cảm hơn với các tác phẩm văn học. "Biểu tượng” thường là những hình ảnh ẩn dụ mang tính chất truyền thống. Trong các tác phẩm văn học, để tạo nên biểu tượng thì nghĩa đen - nghĩa biểu vật của các từ ngữ ít được khai thác, ngược lại - nghĩa bóng- nghĩa biểu cảm sẽ phát huy tác dụng.

Trong ca dao Việt Nam có rất nhiều hình ảnh biểu tượng cho tình duyên đôi lứa: trúc - mai, khăn -áo, thuyền - biển ..... nhưng có lẽ hay và đặc sắc nhất là biểu tương: trầu - cau. Trong tư duy liên tưởng của người xưa, cây cau có thân tròn, chắc, thẳng được xem là hình ảnh tượng trưng cho con trai. Lá trầu bầu bỉnh xòe ngang mặt đất, thơm, mát tượng trưng cho con gái .

Trong thực tế, trầu cau có sự cộng sinh, mối tình “cây cỏ” với nhau. Trầu ưa bóng mát, cần cột để leo, quấn nên trồng gốc cau rất hợp. Chất cay thơm của trầu cộng với vị chát của cau và độ nồng của vôi còn tạo ra thứ gọi là “hạnh phúc màu đỏ”. Trầu - Cau trước hết là thể hiện sự gắn kết nồng thắm, ước mong tình yêu mãi mãi hòa hợp, thắm đượm. Một miếng trầu trao nhau - nên nghĩa, nên tình gia thất :

“Miếng trầu ăn kết làm đôi .
Lá trầu là vợ, cau tươi là chồng .
Trầu xanh, cau trắng, chày hồng .
Vôi pha với nghĩa, thuốc nồng với duyên ....”

Trầu - Cau được dùng phổ biến trong mọi giai đoạn tình yêu, mọi cung bậc tình cảm của đôi trai gái. Hình ảnh cô gái thật xinh đẹp dễ thương trong buổi đầu tiên mà chàng trai tráng gặp:

“Trầu lên nửa bục trầu vàng.
Khéo khen Phụ mẫu sanh nàng dễ thương ...”

Để hò hẹn, để nguyện ước cùng nhau, các đôi trai gái thường dùng lễ vật trao nhau “yêu nhau cởi áo trao nhau” hoặc thề hẹn “bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”. Nhưng có lẽ trầu là vật thắm duyên nhất. Vì vậy mà không ít chàng trai đã khôn khéo mời người mình thương ăn trầu :

“hai ta sang một chuyến đò.
trông cho rảnh khách, trao cho miếng trầu....”

Rồi thì lời tỏ tình tha thiết, song không ít sự hồi hộp, ngập ngừng của chàng trai viện cớ mất áo, cũng muốn dùng cau để có người mình yêu thương :

“Giúp em quan tám tiền cheo.
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau...”

Người con gái biết được vậy nên đã tìm cách từ chối thật khéo léo khi tình cảm của mình chưa thật sự sâu sắc :

“mẹ em thường vẫn khuyên rằng .
Làm thân con gái chớ ăn trầu người..."

Sợ mẹ chỉ là cái cớ. nếu người em muốn chọn làm chồng thì:

"vườn hồng" em sẳn sàng mở lối đón anh. Cách nói của cô gái qua câu ca dao sau, ta thấy vừa trọn chữ tình vừa vẹn chữ hiếu :

"trầu rượu mang đến tận nhà .
Đẹp lòng Thầy Mẹ đôi ta cũng vừa ...”

Trong ca dao tình yêu, trầu - cau còn biểu hiện cho lòng chung thủy, ở ước mơ lứa đôi được sống trăm năm :

“Trầu nầy trầu ái, trầu ân .
Trầu nhân, trầu nghĩa, trầu mình, trầu ta.
Trầu nầy nhuộm thắm duyên ta,
Đầu xanh cho tới tuổi già không phai ....”

Trầu - Cau từ xưa đã gắn liền với phong tục tập quán của dân gian ta: " Miếng trầu là đầu câu chuyện”.

Miếng trầu đưa vào ca dao vừa tạo nên hình ảnh đặc sắc, giàu ý nghĩa làm cho câu ca dao thêm lung linh. Đọc ca dao Việt Nam với hình ảnh tưởng tượng nầy, ta càng thêm yêu, thêm trân trọng cái ý, cái tình vừa kín đáo vừa nồng nàn sâu sắc của ông cha ta xưa.

Tiếp nối truyền thống dân gian, các nhà thơ sau nầy cũng thường mượn hình ảnh trầu - cau để nói về tình yêu, về hôn nhân gia đình.

Tiêu biểu là bài mời trầu của Hồ Xuân Hương :

“ Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi
Này của Xuân Hương mới quệt rồi .
Có phải duyên nhau thì thắm lại.
Đừng xanh như lá bạc như vôi...”

Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt nhưng âm hưởng ca dao lại rất đậm đà.

Biểu tượng Trầu - Cau lại một lần nữa mang một nét cảm xúc trong tình yêu, một nét tính cách riêng của Nữ sĩ Hồ Xuân Hương.

Phan Quỳnh Thy-Từ CHUỘT RAIN - HUẾ .

[THAINGO-A1]

Tiểu Thư ơi , tui đã hỏi '' huế nớ '' rồi , anh chỉ cười và gởi đăng bài " biểu tượng Trầu Cau trong Ca dao VN .Không biết anh nớ có ' lạc đề " không ?. theo Tiểu Thư - Chứ riêng tui thấy cũng hay hay - vì mình cũng học được thêm một chút nữa . Tiểu Thư có đồng ý không ? .

[Ngu Hanh Son]

Tiểu Thư không thấy, thôi Ngu Hanh Son trả lời trước:

Qua thi ca trầu cau liên quan nhiều đến tình duyên và hôn nhân đôi khi không đòi hỏi mâm cao cổ đầy, bạc vàng châu báu nhưng chỉ cần 1 mâm trầu cau thôi.

Miếng trầu ăn kết làm đôi.
Lá trầu là vợ, cau tươi là chồng.
Trầu xanh, cau trắng, chày hồng.
Vôi pha với nghĩa, thuốc nồng với duyên ....

Sau khi có mâm trầu cau, trở thành:

Từ ngày ăn phải miếng trầu
Miệng ăn môi đỏ, dạ sầu đăm chiêu
Biết rằng thuốc dấu bùa yêu
Làm cho ăn phải nhiều điều xót xa
Làm cho quên mẹ, quên cha
làm cho quên cửa, quên nhà
làm cho quên cả đường ra, lối vào
làm cho quên cá dưới ao
quên sông tắm mát, quên sao trên trời

Nhưng anh Huế nớ "muốn cho đây đấy duyên mình nên duyên" í mà.

Gặp nhau ăn một miếng trầu
Gọi là nghiã cũ về sau mà chào
Miếng trầu đã nặng là bao
Muốn cho đông liễu tây đào là hơn!
Miếng trầu kể hết nguồn cơn
Muốn cho đây đấy duyên nào hợp duyên

Anh Huế kia ơi,

Muốn Trầu anh phải có Cau (ngoan)
Trầu Cau cần phải nhuộm màu với Vôi
Duyên tình không phải một đôi
Còn bạn còn bè, lôi thôi coi chừng
Sài Gòn Thái có Tuyết Nhung
Ở Mỹ Thái có một nàng "đô con"
Còn Buôn Ma Thuột hai cô
Đà Nẵng cả bọn!!! anh còn theo không?

_________________
Học mà không suy nghĩ thì luôn luôn u tối
Suy nghĩ mà không học thì luôn luôn nghi ngờ

[Huynh thi Tuyet Nhung]

Mâm trầu cau cho hai người nè

[TieuThu]

ThaiNgo-A1 ơi, Tiểu Thư đang nghĩ: "hình như Thái đang chuyển hướng, không dám trả lời hoặc là đánh trống lãng" có phải không?

_________________
Thôi đi, Tiểu Thư hỏng có chịu đâu!