NHÀ THÆ THU Bá»’N .

[THAINGO-A1]

NHÀ THƠ THU BỒN



Tiểu sử:

Tên thật: Hà Đức Trọng
Sinh năm: 1935
Mất năm: 2003
Bút danh: Thu Bồn
Nơi sinh: Điện Bàn - Quảng Nam.

Thể loại: thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn

Các tác phẩm:

Trường ca Thu Bồn
Tre xanh (1965)
Mặt đất không quên (1970)
Quê hương mặt trời vàng (1975)
Badan khát (1976)
Người vắt sữa bầu trời (1985)
Một trăm bài thơ tình nhờ em đặt tên (1992)
Chớp trắng (1970)
Những đám mây màu cánh vạc (1975)
Hòn đảo chân ren (1972)
Dòng sông tuổi thơ (1973)
Đỉnh núi (1980)
Mắt bồ câu và rừng phi tiễn (1986)

Giải thưởng văn chương:

Giải thưởng văn học quốc tế Lotus (Hội nhà văn Á Phi) cho trường ca Bài ca chim Chơ rao

Giới thiệu một tác phẩm:

Bài ca chim Chơ Rao

…Sao đâu biết Hùng đêm nay không ngủ
Chứng kiến mối tình trong thương đau
Nỗi tâm sự của người con nước mặn
Cũng dào lên như sóng biển dạt dào.


Hùng có mái nhà tranh nho nhỏ
Và một người yêu vò võ đợi chờ
Hàng dương quanh năm cãi lời ngọn gió
Mái tranh nghèo gió đánh xác xơ.


Cô gái biển vốn nghề chài lưới
Trên bàn tay có nắng mặt trời
Cô gái có tâm hồn sóng biển
Hứa yêu anh yêu mãi trọn đời.


Những gánh cá ngời ngời ánh bạc
Bàn chân thoăn thoắt chạy đi nhanh
Bờ biển lặng em cao tiếng hát
Nước thuỷ triều lên dào dạt ghe mành.


Ngày ra đi anh hẹn em trở lại
Muối biển trọn đời vẫn mặn anh ơi1
Hãy nhớ em nhớ con thuyền gội sóng
Một cánh buồm con mỏng mảnh giữa chân trời.


Anh nhớ nhé xóm nghèo chài lưới
Con cá tươi nấu trả canh bầu
Đất quê ta quân thù còn chiếm
Bưng bát cơm và có biết ngon đâu.
.....

Nơi xuất bản: NXB Giáo dục, 2005

[THAINGO-A1]

Nhớ Thu Bồn với ‘Tạm biệt Huế’


Người viết bài này có cái may mắn đã gặp gỡ ông nhiều lần. Nhân lễ mãn tang nhà thơ Thu Bồn (18-6-2003 – 18-6-2006), chúng tôi xin thân gởi đến những ai yêu thơ Thu Bồn và con người ông với bài bình thơ ‘Tạm Biệt Huế’ như nén tâm hương dâng lên ông.

Tạm biệt Huế

“Bởi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổ
Chén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâu
Những lăng tẩm như hoàng hôn
Chống lại ngày ngày quên lãng
Mặt trời vàng và mắt em nâu

Xin chào Huế một lần anh đến
Để ngàn lần anh nhớ trong mơ
Em rất thực nắng thì mờ ảo
Xin đừng lầm em với cố đô

Áo trắng hỡi thuở tìm em không thấy
Nắng minh mang mấy nhịp Tràng Tiền
Nón rất Huế mà đời không phải thế

Mặt trời lên từ phía nón em nghiêng

Nhịp cầu cong và con đường thẳng
Một đời anh tìm mãi Huế nơi đâu
Con sông dùng dằng con sông chảy ngược
Sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu

Tạm biệt Huế với em là tiễn biệt
Hải Vân ơi xin người đừng tắt ngọn sao khuya
Tạm biệt nhé với chiếc hôn thầm lặng
Anh trở về hoá đá phía bên kia”.

(Huế, 1980)

Bài thơ này được Thu Bồn viết sau chuyến đi Huế (đã được nhạc sĩ Nhạc Xuân An phổ nhạc) bằng giọng địa phương truyền cảm “rượu hồng đào chưa nhấm đã say”.

Nhà thơ Thu Bồn và vợ là nghệ sĩ Lý Bạch Huệ

Với chỉ chừng hai mươi câu và một trăm sáu mươi âm tiết, thi sĩ đã là một họa sĩ phác họa cả bức tranh thủy mặc về Huế vừa hữu tình chất chứa vừa hữu duyên mà mở đầu bài thơ thi sĩ đã có cái cớ “Bởi vì em dắt anh” mà cảnh và tình ở đây nhập vào làm một. Con người Thu Bồn là sự kết hợp của những gì tưởng chừng khó kết hợp, vừa hào sảng vừa nhiệt tình, vừa đa tình vừa thật tính, anh có cái chất của người rất Quảng Nam nên tình yêu cũng rất tinh tế, nhịp nhàng.

Thơ kết hợp với hiện thực vì trong đó chất chứa tình cảm của một người luôn nghĩ tới tình yêu, đa tình đa sầu đa cảm như vậy nên Thu Bồn đã chỉ có thể “Tạm biệt Huế với em là tiễn biệt”. Hình ảnh của người đi và người ở lại, người ra đi vì một lý do khách quan nào đó còn người ở lại trong hoài cảm “minh mang” chứ không là “mênh mông”, “tiễn biệt” chứ không là “ly biệt”, “tạm biệt”, “vĩnh biệt” - một vị từ thật đắt chỉ có Thu Bồn vì yêu quá mới có cái dùng từ vi diệu như thế. Chỉ “một lần đến” vậy mà “ngàn lần nhớ trong mơ”. So sánh như thế không gì là khập khiễng vì “Em rất thực nắng thì mờ ảo/Xin dừng lầm em với cố đô”.

Cố đô Huế là vẻ đẹp của “lăng tẩm” trầm lặng và là của thiên nhiên ban tặng cho đất thần kinh nhưng với em là vẻ đẹp của “áo trắng” thướt tha cầu Tràng Tiền trong cái gió lộng tư bề. Cổ kính như Huế nhưng với em thì truyền thống trong cách tân hiện đại để có yêu, có nhớ có nên duyên vợ tình chồng thì âu đó cũng là quy luật tự nhiên vậy. Thế nhưng lòng thi sĩ đã ngà ngà say men hồng đào xứ Quảng mà lảo đảo chếnh choáng hơi men tình. Câu ca dao xưa nói rất thật ở trong tình cảm nhà thơ lúc này: “Học trò ở Quảng ra thi/Thấy cô gái Huế chân đi không đành!” thật đúng quá với Thu Bồn.

Tôi là người con của xứ Huế, mặc dầu vì hoàn cảnh mà đã gần cái tuổi ba mươi nhưng chưa một lần được về quê cha đất mẹ để cảm cái tĩnh

mịch của Huế mộng Huế mơ, nên khi đọc bài thơ này tôi thật sự xúc động không phải vì ngôn từ hoa mỹ mà vì lòng người Huế cứ ám ảnh tôi nhớ đến Ba Mạ với giọng Rất Huế nơi quê nhà. Con người Huế, cảnh Huế được con mắt rất tinh của thi sĩ Thu Bồn chộp lại thật đẹp trong huyền ảo bảng lãng hơi sương của “12 nhịp Tràng Tiền”, Sông Hương làm nên Huế bằng lòng sông của phá Tam Giang hợp lưu lại:

“Con sông dùng dằng con sông chảy ngược
Sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu”

Từ láy “dùng dằng” của con sông là sự mềm yếu nhưng rất mạnh mẽ “giữ mình” của cô gái Huế để khi về thi sĩ chỉ dám “hôn thầm lặng” rồi “hóa đá”. Xưa nay chỉ có biểu tượng “Hòn vọng phu” chỉ thiếu phụ chờ chồng chinh chiến trở về mà ôm con hóa đá. Nay Thu Bồn vì yêu mà “hóa đá bên kia” - ở Ngũ Hành Sơn-quê hương thi nhân chỉ cách quê em-Huế một dãy đèo Hải Vân.

Như nhà thơ Chế Lan Viên thừa nhận: “Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương” với Thu Bồn quả chẳng ngoa chút nào.

Vài nét về nhà thơ Thu Bồn

Thu Bồn (tên khai sinh là Hà Đức Trọng) sinh năm 1935 tại Điện Thắng, Điện Bàn, Quảng Nam. Ông tham gia thiếu sinh quân từ năm 12 tuổi, làm liên lạc cho bộ đội và trực tiếp chiến đấu. Trong chiến tranh chống Mỹ, Thu Bồn đã liên tục có mặt ở các chiến trường Tây Nguyên, khu V, Quảng Trị, biên giới Tây Nam..., lúc làm phóng viên mặt trận, lúc làm lính xung kích, lính pháo...

Nhà thơ Thu Bồn (1935-2003)

Tác phẩm đã xuất bản: Với 25 tác phẩm bao gồm thơ, trường ca, truyện, tiểu thuyết: Bài ca chim Chơ Rao (trường ca, 1962), Tre xanh (thơ, 1969), Mặt đất không quên (thơ, 1970), Campuchia hy vọng (trường ca, 1978), Oran 76 ngọn (trường ca, 1979), Người vắt sữa bầu trời (trường ca, 1985), Thông điệp mùa xuân (trường ca, 1985), Một trăm bài thơ tình nhờ em đặt tên (thơ, 1992)...

Các giải thưởng: Giải văn học Nguyễn Đình Chiểu; Giải thưởng văn học quốc tế của Hội Nhà văn Á Phi (1973); Giải thưởng báo Hà Nội Mới (1969), Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001...

Thu Bồn là một trong những nhà thơ mở đầu thể loại trường ca với Bài ca chim Chơ Rao “không những là tác phẩm từ miền Nam gửi ra khá sớm, mà còn là bản trường ca đầu tiên của văn học giải phóng” (Hoài Anh, Tìm hoa quá bước, NXB Văn học, 2001). Tưởng nhớ đến ông, CAO xin lược trích 'Bài ca chim Ch'rao' (1962):

"Xưa kia tráng sĩ hề da ngựa
Ta nay uống cạn mấy rừng mưa
Độc huyền tráng sĩ xưa ca cẩm
Ta ôm xích đạo gãy vòng cung
Môi hôn ngọn gió thơm hoa trái
Núi cũng chiều ta đứng trập trùng.
Ta cũng không ham chi nghiệp lớn.
Bồ đào không có chẳng giai nhân
Cửa nhà thông thốc muôn phương gió
Túi rỗng nhiều phen bạn đỡ đần
Bơi qua biển lửa ta về lại.
Gọi Thái Bình Dương đến dạo đàn.
Những cung xưa cũ lời em hát.
Còn cháy lòng ta lửa thử vàng...
Ta như con dế nằm trên cỏ
Đợi uống từng đêm giọt ngọc sương
Châu báu trọn đời con dâng mẹ
Là trái tim đau lấm bụi đường...”.

Theo CAO

[THAINGO-A1]

QUẢNG NAM YÊU THƯƠNG -
Nhạc và lời : PHAN HUỲNH ĐIỂU
Ca sĩ : Thu Hiền

Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm .
Chứ rượu hồng đào chưa nhấm mà đã say.
Lời hát xưa nghe sao thắm đượm tình,
sao xuyến trong tim mình con chim cũng bay về đâu nghĩa nặng tình sâu Đồng xanh lúa khoai bốn mùa tươi màu đất lành,mà ai đã qua đây rồi thì chân bước không đành.
Ôi đất Quảng Nam đây là quê hương anh hùng ,
quê hương trung dũng kiên cường đi đầu diệt Mỹ còn bao thành tích lẫy lừng.
Như đêm xưa trận Núi Thành còn vung sắc đường lê.
Nay trên con đường xây dựng vang lời hát say mê.Ớ ơ ớ ơ hò. Quế Trà My thơm hương rừng man mác chứ mía
Điện Bàn thơm ngát mùi đường non.Làn sóng xô long lanh nước Thu Bồn .Dâu bắp lên xanh rờn,Duy Xuyên tiếng thoi dệt ,lúa nhớ chiều Hoà Vang.Nhìn lên Hải Vân Sơn Trà mây nhộm nắng vàng,thuyền ai Bắc Nam xuôi ngược về đâu bến sông Hàn. đành.
Ôi đất Quảng Nam sao mà yêu thương vô cùng như con chim én vẫy vùng cho dù bay khắp lòng ta tha thiết nhớ nhung.
Đêm đêm như dòng sông Hàn còn ngân tiếng hò khoan.Âm thanh ru vần trăng vàng theo dòng nước mênh mang.
Ớ ơ ớ ơ hò. Đất Quảng Nam chưa đi đã nhớ chớ em nói đậm đà vừa gặp gỡ mà đã yêu .
Đất Quảng Nam chưa đi đã nhớ chớ em nói đậm đà vừa gặp gỡ mà đã yêu .
Chớ em nói đậm đà vừa gặp gỡ mà đã yêu.