THÆ TÃŒNH CUỐI MÙA THU .

[THAINGO-A1]

Thơ tình cuối mùa thu
Xuân Quỳnh



“Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”
(Tự hát)

Vâng! Xuân Quỳnh cũng như bao nhiêu người con gái khác, cũng quả tim “vẫn ngừng đập khi cuộc đời không còn nữa” nhưng Xuân Quỳnh hơn họ ở chỗ chị đã dám yêu và dám mạnh mẽ thể hiện tình yêu của mình một cách chân thành, mãnh liệt, đắm say. Với Xuân Quỳnh khi yêu là không kể tháng ngày, tất cả mọi người, mọi vật xung quanh đều trở nên đáng yêu bởi luôn có màu hồng của tình yêu quây quanh, nhưng đồng thời Xuân Quỳnh cũng luôn ám ảnh bởi sự chia lìa, khắc khoải về sự phân ly, nó như chiếc bóng không thể nắm bắt được cũng không thể lìa bỏ nó được. Trong cảm xúc của sự thăng hoa, đắm say, ngất ngây và đau khổ ấy Xuân Quỳnh đã cho ra đời “những đứa con tinh thần” - những bài thơ tình say đắm như: Sóng, Thuyền và Biển, Tình ca trong lòng vịnh, Thơ tình cho bạn trẻ, Thơ tình tôi viết... và đặc biệt là Thơ tình cuối mùa thu (bài thơ đã được phổ nhạc)

Cách đặt tựa đề cho bài thơ cũng đầy hấp dẫn, gợi tính tò mò, sự chú ý cho người đọc. Mở đầu bài thơ là hình ảnh:

“Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá
Mùa thu ra biển cả
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu vào hoa cúc
Chỉ còn anh và em”

Tám câu thơ đầu như một khúc nhạc dạo nhẹ nhàng, êm ái, sâu lắng và cũng đầy day dứt, xót xa.

“Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá”

Nhịp thơ nhẹ nhàng, trầm buồn. Một khung cảnh rất thường vào cuối mùa thu thế mà ta nghe câu thơ cứ như một tiếng kêu rên bất giác bật lên, nghẹn ngào, như một niềm thảng thốt. Mùa thu, cảnh vật của mùa thu như đang tan biến vào đất trời “đi cùng lá, ra biển cả, theo dòng nước, vào hoa cúc…” mùa thu đang sắp đi qua và sẽ đi qua. Thế thì còn lại gì? “Chỉ còn anh và em”. Vâng, tất cả có thể qua đi, có thể sẽ không còn tồn tại trên cõi đời này nữa nhưng anh và em thì vẫn còn mãi với nhau.

“Chỉ còn anh và em
Là của mùa thu cũ
Chợt làm gió heo may
Thổi về xao động cả”

Anh và em _ tình yêu của anh và em sẽ không tàn đi, không thể qua đi như mùa thu ấy được, hai chúng ta sẽ mãi mãi như lúc ban đầu, như “mùa thu cũ”. Và một làn gió heo may không biết vô tình hay cố ý chợt thổi về làm xao động cả đất trời hay nói đúng hơn là làm xao xuyến, bồi hồi trái tim đang tha thiết yêu thương. Bởi mùa thu ấy, làn gió heo may ấy đã là chứng nhân của biết bao kỉ niệm tình yêu! Trái tim bây giờ không đập nhịp bình thường nữa, nó đang rộn rã đập nhịp yêu thương. Vì thế làm cho cái nhìn cũng khác đi:

“Lối đi quen bỗng lạ
Cỏ lật theo chiều mây
Đêm về sương ướt má
Hơi lạnh qua bàn tay”

Tất cả vẫn như cũ đấy thôi nhưng sở dĩ thấy khác lạ là vì trái tim đang ngất ngây với những kỉ niệm trong quá khứ, đê mê với hạnh phúc tình yêu hiện tại.

“Tình ta như hàng cây
Đã qua mùa bão gió
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ”

Xuân Quỳnh_ một người phụ nữ luôn khắc khoải với những âu lo, nhất là lo lắng hạnh phúc tình yêu không trọn vẹn (bởi bản thân Xuân Quỳnh cũng đã chịu quá nhiều những bất hạnh trong cuộc sống và mất mát thiệt thòi trong tình yêu) nhưng bao giờ Xuân Quỳnh cũng nồng nàn, say đắm, bỏng cháy và một điều làm nên hồn cốt Xuân Quỳnh đấy chính là sự chân thành! Sự chân thành bao giờ cũng sẽ được đáp đền xứng đáng. Qua bao nhiêu cơn sóng gió vật vã của biển đời, qua bao gian truân khổ hạnh trong cuộc sống, bao đau khổ lụy phiền trong tình yêu…rồi thì sự chân thành cũng được trả về đúng vị trí “sang trọng” của mình; người chân thành sẽ tìm thấy tình yêu đích thực của cuộc đời, sẽ tìm thấy một nữa đích thực của riêng mình.

“Thời gian như là gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh và em”

Quả vậy, thời gian như dòng sông_ nước trôi đâu dễ quay về! Thời gian qua đi không bao giờ trở lại, nó mang theo biết bao điều đã nói, đã làm, chưa nói, chưa làm…mang theo biết bao ước mơ hồng của một thời son trẻ. Không một thứ gì có thể tồn tại bền vững cùng thời gian: sắc đẹp rồi sẽ tàn phai, tiền tài danh vọng rồi cũng chỉ là phù du vô nghĩa nếu sống ở đời mà thiếu tình yêu chân chính! Vì là người yêu chân thành, yêu đắm đuối nên tất cả đã đi qua, duy nhất “chỉ còn anh và em” ở lại.

“Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại
Kìa bao người yêu mới
Đi qua cùng heo may.”

Rồi lại bắt đầu với những đôi lứa yêu nhau, rồi lại bắt đầu với những hạnh phúc, những khổ đau, những yêu thương, những nhớ mong và cả sự giận hờn...tất cả những điều ấy chính là các cung bậc trầm bổng, các sắc màu đa dạng trong tình yêu. Tình yêu vẫn trường tồn với mọi kiếp người, mọi thế hệ người, tình yêu luôn đi cùng năm tháng.

Khổ thơ cuối bài vừa như một thanh trầm sâu lắng, xoáy sâu vào lòng người đọc, người nghe vừa như tiếng reo vui chúc tụng tình yêu đôi lứa.
Tình yêu là đề tài muôn thuở của nhân loại, của thi ca. Đã có rất nhiều nhà thơ nổi tiếng với những bài thơ tình bất hủ. Xuân Quỳnh cũng thế, đến với thơ tình_ thơ để bày tỏ tình cảm của mình chị rất mạnh mẽ rất quyết liệt, có khi là chủ động, táo bạo nhưng cũng rất nữ tính, đằm thắm, thiết tha thể hiện nỗi lòng…chính điều đó đã làm nên một Xuân Quỳnh sống mãi cùng chúng ta, đi theo cùng năm tháng!

Ngôn ngữ thơ không cầu kỳ, hoa mỹ mà rất giản dị, chân thành như chính nỗi lòng của Xuân Quỳnh. Tịếng thơ chính là tiếng lòng của chị, tiếng hát của trái tim đang dặt dìu theo sóng nhạc tình yêu. Thứ tình yêu đã đi qua những va đập, những đau đớn của cuộc đời và vẫn chân thành chờ đợi, tin tưởng bằng cả sự trinh bạch của tâm hồn đấy chính là vẻ đẹp vĩnh hằng, sức mạnh vĩnh cửu của thơ và con người Xuân Quỳnh. Đọc thơ Xuân Quỳnh ta có cảm giác như là nước tuôn ra từ mạch nguồn trong trẻo, mát lành và vô tận. Là hương tỏa ra từ vườn hoa đương thì hương sắc. Lời thơ của chị như đang nói hộ lòng ta!

[THAINGO-A1]

Xuân Quỳnh

Sinh 6 tháng 10 năm 1942
La Khê, Hà Đông
Mất 29 tháng 8 năm 1988
Phú Lương, Hải Dương
Nghề nghiệp nhà thơ
Tác phẩm chính Gió Lào, cát trắng, Tự hát

Xuân Quỳnh (1942-1988), là một nhà thơ nữ Việt Nam. Bà được xem là nữ thi sĩ nổi tiếng với nhiều bài thơ tình được nhiều người biết đến như Thuyền và Biển, Sóng, Thơ tình cuối mùa thu.


Tiểu sử

Bà tên thật là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại làng La Khê, xã Văn Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội). Nhà thơ xuất thân trong một gia đình công chức, mồ côi mẹ từ nhỏ, ở với bà nội. Tháng 2 năm 1955, Xuân Quỳnh được tuyển vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa.

Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Viena (Áo). Từ năm 1962 đến 1964, Xuân Quỳnh học Trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I) của Hội Nhà văn Việt Nam. Sau khi học xong, làm việc tại báo Văn nghệ, báo Phụ nữ Việt nam. Xuân Quỳnh là hội viên từ năm 1967, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá III. Năm 1973, Xuân Quỳnh kết hôn với nhà viết kịch, nhà thơ Lưu Quang Vũ, trước đó, Xuân Quỳnh kết hôn lần đầu tiên với một nhạc công của Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và đã ly hôn. Từ năm 1978 đến lúc mất Xuân Quỳnh làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới.

Xuân Quỳnh mất ngày 29 tháng 8 năm 1988 trong một tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xã Hải Dương (nay là thành phố), tỉnh Hải Dương cùng với Lưu Quang Vũ và con trai út Lưu Quỳnh Thơ mới 13 tuổi.

Xuân Quỳnh được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001.
Tác phẩm

* Tơ tằm - chồi biếc (thơ, in chung)
* Hoa dọc chiến hào (thơ, in chung)
* Gió Lào, cát trắng (thơ, 1974)
* Lời ru trên mặt đất (thơ, 1978)
* Sân ga chiều em đi (thơ, 1984)
* Tự hát (thơ, 1984)
* Hoa cỏ may (thơ, 1989)
* Thơ Xuân Quỳnh (1992 , 1994)
* Thơ tình Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ (1994)
* Cây trong phố - Chờ trăng (thơ, in chung)
* Bầu trời trong quả trứng (thơ thiếu nhi, 1982)
* Truyện Lưu Nguyễn (truyện thơ, 1985)
* Mùa xuân trên cánh đồng (truyện thiếu nhi - 1981)
* Bến tàu trong thành phố (truyện thiếu nhi, 1984)
* Vẫn có ông trăng khác (truyện thiếu nhi, 1986)
* Tuyển tập truyện thiếu nhi (1995). Thành tựu nghệ thuật

Thơ Xuân Quỳnh giàu cảm xúc với những cung bậc khác nhau như chính tính cách luôn hết mình của Xuân Quỳnh. Những bài thơ khi hạnh phúc đắm say, lúc đau khổ, suy tư của nhà thơ luôn gần gũi vì được viết với sự đằm thắm của một người phụ nữ vừa làm thơ vừa làm vợ, làm mẹ. Nhiều bài thơ của Xuân Quỳnh đã trở nên nổi tiếng như Thuyền và biển, Sóng, Hoa cỏ may, Tự hát, Nói cùng anh... Các bài thơ Sóng, Truyện cổ tích về loài người được đưa vào sách giáo khoa phổ thông của Việt nam. Nhạc sỹ Phan Huỳnh Điểu đã phổ nhạc rất thành công các bài thơ: Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu của Xuân Quỳnh.