THAINGO-A1 Moderator


Ngày tham gia: 08 8 2008 Số bài: 3616
|
Gửi: Ba 11 01, 2011 7:33 am Tiêu đề: MAI ÄÃŒNH - HÀN MẶC TỬ - Tình ThÆ¡ hay Tình Yêu ??? |
|
|
Mai Äình tên tháºt là Lê Thị Mai, sinh ngà y 20 tháng 12 năm 1918 tại Thanh Hóa, mất ngà y 16 tháng 10 năm 1999 tại Sà i Gòn. Các bút hiệu: Mai Äình, Lệ Mai.
~~~~00~~~~
Trước khi đăng các bà i viết vá» cuá»™c Ä‘á»i kỳ lạ cá»§a nữ sÄ© Mai Äình cÅ©ng như má»™t số tác phẩm cá»§a bà , xin má»i các bạn Ä‘á»c bà i thÆ¡ tiá»…n biệt cá»§a cô Hoà ng Hương Trang.
Thương Nhá»› Chị Mai Äình
(KÃnh tặng hương hồn chị Mai Äình)
Tình đã thiên thu, nắng đã tà n
Chị vỠru giấc ngủ bình an
Biết chăng Hà n Mặc, Qui Hòa cũ
Nơi ấy hồn ai vẫn đợi nà ng
Tha thiết ân tình vương trá»n kiếp
Mộng lòng tang chế phủ khăn sô
Gió qua gà nh Ráng cho ai nhắn
Chị đã bay vỠđến chốn xưa
Æ i dừa xõa tóc, Æ¡i thông reo
Æ i lá bà ng khô đã rụng vèo
Sóng vỗ trăng nghiêng chùng bãi cát
Vần thÆ¡ chung thá»§y giá»t trong veo
Con tim sáng tá»±a ngá»i sao đẩu
Ghi dấu lòng ai gá»i má»™t ngưá»i
Chị ơi, yên giấc ngà n thu nhé
Êm Ä‘á»m giấc má»™ng sóng trùng khÆ¡i.
Sà i Gòn 18 tháng 10 năm 1999
Ngà y tiá»…n chị Mai Äình vá» nÆ¡i an nghỉ cuối cùng.
Mai Äình thá»±c ra không phải là má»™t nà ng thÆ¡, cÅ©ng không phải là ngưá»i tình cá»§a Hà n Mặc Tá»... Äúng nghÄ©a, nà ng là má»™t ngưá»i bạn văn chương cá»§a chà ng. Nà ng gặp Hà n Mặc Tá» khi chà ng đã lâm trá»ng bệnh, xa lánh tất cả má»i ngưá»i để vỠẩn mình trong má»™t cái chòi tranh ở Gò Bồi, cách thà nh Quy NhÆ¡n 15 cây số.
Mai Äình xuất thân trong má»™t gia đình khá giả, nhưng mang trong mình dòng máu lãng mạn, nà ng theo tiếng gá»i bốn phương cất bước ra Ä‘i. Nhá» có nghá» dạy nữ công gia chánh cho những gia đình già u có nên Mai Äình kiếm kế sinh nhai khá dá»… dà ng. Nà ng đã đặt chân đến nhiá»u vùng đất xa xôi, có khi qua táºn Nam Vang. Năm 1937, Mai Äình đến Quy NhÆ¡n. Trước đó nà ng đã nghe danh Hà n Mặc Tá» từ lâu. Là má»™t ngưá»i có cá tÃnh mạnh mẽ, nà ng không câu nệ, tìm cách giáp mặt chà ng. Lần đầu tiên, Hà n Mặc Tá» vì tá»± ti bệnh táºt nên không chịu tiếp. Nà ng bèn và o Nha Trang, thông qua Quách Tấn để "tiếp cáºn" chà ng. Trong hồi ký cá»§a mình, Quách Tấn nhá»› lại: "Gặp tôi, nà ng không chút e lệ, ngồi nói chuyện như ngưá»i quen biết đã lâu. Phê bình bà i thÆ¡ Gái quê xong, nà ng tá» tháºt ná»—i lòng đối vá»›i Tá»: “Biết Tá» mang bệnh ngặt nghèo, lòng tôi hết sức thương cảm. Tôi mong sao chia sá»›t được ná»—i Ä‘au khổ cá»§a Tá» má»™t đôi phầnâ€. Rồi nà ng trách Má»™ng Cầm sao đà nh lòng bá» Tá».
Nà ng gá»i cho Quách Tấn bà i thÆ¡ :Biết anh .
Äể tặng Hà n Mặc Tá» vá»›i những câu thÆ¡ tháºt mạnh dạn:
"Còn anh em đã gặp anh đâu!
/Chỉ cảm vần thơ có những câu/
Âu yếm say sưa đầy cả mộng/
Xui lòng tư tưởng lúc đêm thâu".
Äây là bà i thÆ¡ đầu tiên mở ra má»™t tình bạn văn chương thú vị giữa hai ngưá»i. Hà n Mặc Tá» nháºn được thÆ¡, liá»n hồi âm nhưng Mai Äình đã Ä‘i khá»i Nha Trang. Chà ng buồn rầu sáng tác bà i Lưu luyến:
"Chá»a gặp nhau mà đã biệt ly
/Hồn anh theo dõi bóng em đi/
Hồn anh sẽ nháºp trong luồng gió/
Lưu luyến bên em chẳng nói gì". .
Äiá»u đặc biệt nhất trong mối quan hệ Mai Äình - Hà n Mặc Tá» là nà ng đã hà nh xá» rất đúng vá»›i tinh thần văn chương: Tứ hải giai huynh đệ.
Theo tà i liệu cá»§a Trần Thanh Mại thì mùa hè năm 1938, Mai Äình từ biệt Quy NhÆ¡n để và o Sà i Gòn thu xếp công việc. Khi trở ra, Mai Äình đưa Hà n Mặc Tá» má»™t món tiá»n để lo thuốc thang và nói ý định cá»§a mình: sẽ ở lại trong cái chòi tranh cùng vá»›i chà ng. Hà n Mặc Tá» từ chối nhưng nà ng mặc kệ, cứ ở đấy Ä‘i chợ nấu ăn, sắc thuốc cho chà ng. Mai Äình không há» ngần ngại bệnh táºt cÅ©ng như dư luáºn ngưá»i Ä‘á»i.
Hà n Mặc Tá» từ chá»— không muốn gặp mặt đến xúc động trước việc là m cá»§a Mai Äình nên đã có nhiá»u câu thÆ¡ tặng nà ng:
"Äây Mai Äình tiên nữ ở Vu SÆ¡n
/Äêm muá»™n xuống gieo và o muôn sóng mắt
/Nà ng, ôm nà ng hai tay ta ghì chặt
/Cả bà i thơ êm mát lạ lùng thay!".
Ngoà i lo việc cÆ¡m nước thuốc thang cho chà ng, thá»i gian còn lại, nà ng cùng chà ng ngâm thÆ¡ vịnh cảnh. Hai tâm hồn thi sÄ© sống bá»nh bồng vá»›i những vần thÆ¡ như thế suốt má»™t thá»i gian dà i. Nhưng số tiá»n Mai Äình mang theo cÅ©ng đã hết. Nà ng khuyên chà ng và o Bệnh viện phong Quy Hòa để Ä‘iá»u trị, nà ng sẽ Ä‘i theo và ở luôn trong ấy để chăm sóc cho chà ng. Nhưng Hà n Mặc Tá» từ chối.
Cuối cùng hai ngưá»i phải từ giã nhau.
Nà ng lại cất bước giang hồ bốn phương.
Lâu lâu, chà ng lại nháºn được cánh thư cá»§a nà ng từ phương trá»i xa nà o đó. Trong má»™t lần ngồi buồn, chà ng Ä‘em những từ ngữ trong bức thư nà ng gá»i xếp lại thà nh bà i thÆ¡.
Äó là bà i Thao thức vá»›i những câu thÆ¡ da diết:
"Lạnh quá ánh trăng không sáng mấy/
Cho nên muôn dặm ở ngoà i kia
/Em Ä‘ang mong má»i, em Ä‘ang nhá»›
/Bứt rứt lòng em muốn trở vá»".
Mối tình thÆ¡ kỳ lạ giữa Mai Äình và Hà n Mặc Tá» cùng vá»›i việc Mai Äình chăm sóc cho Hà n Mặc TỠđược Trần Thanh Mại công bố và o năm 1942, má»™t năm sau ngà y Hà n Mặc Tá» mãi mãi ra Ä‘i.
Nhưng câu chuyện trên đây không được gia đình Hà n Mặc Tá» thừa nháºn và Quách Tấn thì cho rằng Trần Thanh Mại đã hoà n toà n bịa đặt.
Tuy nhiên, những tà i liệu cá»§a Trần Thanh Mại công bố đã thuyết phục được không Ãt ngưá»i. Có ngưá»i cho rằng, trước đây giữa nhà thÆ¡ Quách Tấn và nhà phê bình Trần Thanh Mại xảy ra vụ kiện bản quyá»n thÆ¡ Hà n Mặc Tá», liên quan trá»±c tiếp đến cuốn sách Hà n Mặc Tá» mà Trần Thanh Mại xuất bản năm 1942, xuất phát từ mâu thuẫn nà y mà nhà thÆ¡ Quách Tấn đã nói như váºy chăng?????
Biết Anh
Em nhớ lần đầu em biết anh
NhỠvần thơ mới dệt thêu tình
Lòng em rung động từ hôm ấy
Trong những đêm trăng tưởng bóng hình
Còn anh, em đã gặp anh đâu?
Chỉ cảm vần thơ có những câu
Âu yếm, say sưa, đầy mộng đẹp
Xui lòng tơ tưởng suốt đêm thâu
Rồi buổi chiá»u kia em tá»›i thăm
Thăm ngưá»i thi sÄ© chốn xa xăm
Mà vần thơ mới là m rung động
Xa gá»i hồn em mau tá»›i gần
Kịp nghÄ© miệng Ä‘á»i hay mỉa mai
Tảng lỠngừng bước và im hơi
Má»™ng hồn em gá»i theo chiá»u gió
Äể được gần anh ngá» Ãt lá»i
Rồi liá»n hôm ấy em xa anh
Vá»›i ná»—i nhá»› nhung, vá»›i háºn tình
Vá»›i cuốn thÆ¡ văn anh gá»i tặng
Với lòng tưởng tượng ảnh hình anh.
Thao Thức
Lạnh quá ánh trăng không sáng mấy,
Cho nên muôn dặm ở ngoà i kia
Em Ä‘ang mong má»i, em Ä‘ang nhá»›,
Bứt rứt lòng em muốn trở vá».
Nhưng xa xôi quá biết là m sao
Lấy trà tương tư đo được nà o?
Em mới vùng vằng em thở dốc
Tình thương trong dạ cứ xôn xao.
Thôi em chán quá, em buồn quá!
Anh cá»§a em giá» cưá»i vá»›i ai?
Nói những gì đâu tức tối lạ!
Em hồ nghi mãi, giáºn không thôi...
Lạnh quá ánh trăng không sáng mấy,
Cho nên chăn chiếu vẫn so le.
Nếu hay thương nhớ là thương nhớ,
Em dại gì đâu, ngủ thiếp đi.
(à thÆ¡ cá»§a Mai Äình, lá»i cá»§a Hà n Mặc Tá»)
ST .
|
|
THAINGO-A1 Moderator


Ngày tham gia: 08 8 2008 Số bài: 3616
|
Gửi: Ba 11 01, 2011 8:22 pm Tiêu đề: |
|
|
NHÀ THÆ HÀN MẠC TỬ
Theo ông Nguyá»…n Hiến Lê qua cuốn “Hương Sắc Trong Vưá»n Văn†thì Hà n Mặc Tá» là má»™t trong những nhà thÆ¡ lá»›n cá»§a thi đà n Việt Nam.
Những mối tình thất vá»ng và chứng bệnh nan y là chất xúc tác kỳ diệu đã giúp Hà n trở thà nh má»™t nhà thÆ¡ lá»›n.
Và chÃnh chứng bệnh nan y vá»›i những mối tình tuyệt vá»ng nà y đã dà y vò thể xác lẫn tâm hồn cá»§a nhà thÆ¡ khiến nhà thÆ¡ đã thốt lên những lá»i Ä‘au thương thảm thiết:
Máu đã khô rồi thơ cũng khô,
Tình ta chết yểu Từ nay trong gió, trong mây gió,
Lá»i thảm thương rá»n khắp nẻo mÆ¡.
Ta còn trìu mến biết bao ngưá»i,
Vẻ đẹp xa hoa cá»§a má»™t trá»i.
Äầy lệ, đầy thương, đầy tuyệt vá»ng.
Ôi! GiỠhấp hối sắp chia phôi!
Ta trút linh hồn giữa lúc đây,
Gió sầu vô hạn nuối trong cây...
Còn em sao chẳng hay gì cả?
Xin để tang anh đến vạn ngà y.
(Trút Linh Hồn)tá»± bao giá»!
Hà n tiên sinh tên tháºt là Nguyá»…n Trá»ng TrÃ, sinh ngà y 22-9-1919, quán là ng Hương Thá»§y, huyện ThanhThá»§y, tỉnh Thừa Thiên.
Thuở nhá» há»c ở Huế, từ năm 1932 đã từng là m thÆ¡ ký nhà buôn, trắc lượng viên Sở Äịa Chánh và chá»§ trương tá» Công Luáºn Văn Chương, ngoà i ra còn cá»™ng tác vá»›i các tạp chà như Trong Khuê Phòng, Tân Thá»i.
Thi sÄ© đã từng mang các bút hiệu Minh Duệ Thị, Phong Trần, Lê Thanh trước khi có bút hiệu Hà n Mặc Tá».
Những thi phẩm đã xuất bản gồm Gái Quê, Xuân Äau Thương, Như Ã, Thương Thanh KhÃ, còn kịch thÆ¡ thì đã xuất bản Duyên Kỳ Ngá»™, Quần Tiên Há»™i.
Ngoà i ra nhà thơ cũng còn để lại một bản văn xuôi khá nổi tiếng đó là Chơi Giữa Mùa Trăng.
Cuối năm 1936, Hà n thi sÄ© biết mình mắc chứng bệnh cùi, sau gần hai năm chạy chữa ở nhà nhưng bệnh cà ng ngà y cà ng tăng, đến mùa hè 1938, Hà n tiên sinh quyết định và o Bố Thà Viện ở Qui Hòa, Qui NhÆ¡n và mất ở đấy và o ngà y 11-11-1940, lúc đó thi sÄ© chỉ má»›i có 28 tuổi nhưng thÆ¡ cá»§a thi sÄ© đã khá nổi tiếng và o thá»i ấy.
Tháºt là má»™t thiên tà i nhưng mệnh yểu để lại nhiá»u nuối tiếc cho thi đà n Việt Nam. Khi nói đến sá»± nghiệp thi ca cá»§a Hà n Mặc Tá», chúng ta có thể khẳng định rằng chÃnh chứng bệnh nan y kết hợp vá»›i những mối tình vô vá»ng đã giúp thiên tà i Hà n Mặc Tá» giữ địa vị xứng đáng trên thi đà n. Tháºt váºy, nhìn và o dòng thÆ¡, Hà n thi sÄ© khởi đầu sá»± nghiệp thi ca bằng bà i thÆ¡ ÄÆ°á»ng:
Ấp úng không ra được ná»a lá»i,
Tình thu bi thiết lắm thu ơi!
Vội và ng cánh nhạn bay đi trớt,
Hiu hắt hơi may thoảng lại rồi...
Nằm gắng đã không thà nh mộng được,
Ngâm trà n cho đỡ chút buồn thôi.
Ngà n trùng bóng liễu trông xanh ngát,
Cảnh sắp vỠđông mắt lệ vơi.
(Buồn Thu)
DÄ© nhiên ý thÆ¡ đã vượt xa những bà i thÆ¡ ÄÆ°á»ng trong ná»n thi ca cổ Ä‘iển và o háºu bán thế ká»· 19 đầu thế ká»· thứ 20 nhưng vẫn còn ước lệ, vẫn còn bị đóng khung. Äến khi táºp “Gái Quê†ra Ä‘á»i, thi sÄ© đã lá»™t xác, giả từ những ý thÆ¡ “ước lệ†để theo gót chân nà ng thÆ¡ thanh tân vá»›i những dòng thÆ¡ trữ tình, lãng mạn:
Trăng nằm sóng soải trên cà nh liễu,
Äợi gió đông vỠđể lả lÆ¡i.
Hoa lá ngây tình không muốn động,
Lòng em hồi hộp, chị Hằng ơi!
Trong khóm vi lau rà o rạt mãi...
Tiếng lòng ai nói sao im đi?
Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm,
Lộ cái khuôn và ng dưới đáy khe...
Vô tình để gió hôn lên má,
Bẽn lẽn là m sao lúc ná»a đêm.
Em sợ lang quân em biết được,
Nghi ngỠtới cái tiết trinh em.
(Bẽn Lẽn)
Như đã đỠcáºp ở trên, chÃnh chứng bệnh nan y và những mối tình vô vá»ng đã tạo nên thiên tà i Hà n Mặc Tá» nên chúng ta không thể nà o không đỠcáºp đến những mối tình cá»§a những ngưá»i đà n bà đã Ä‘i qua cuá»™c Ä‘á»i cá»§a má»™t thi sÄ© tà i hoa nhưng mang nhiá»u bất hạnh.
Trong thá»i gian Hà n Mặc Tá» là m việc ở Phan Thiết, ngưá»i yêu cá»§a nhà thÆ¡ là Má»™ng Cầm, tên tháºt Huỳnh Thị Nghệ. Lầu Ông Hoà ng ở đấy đã ghi Ä‘áºm nét yêu đương cá»§a hai ngưá»i và đã Ä‘i và o lịch sỠâm nhạc Việt Nam. Má»™ng Cầm yêu chà ng tha thiết, nhưng thế rồi cuối năm 1936, nhà thÆ¡ biết chắc rằng mình mắc chứng bệnh cùi, chà ng quyết định tuyệt giao vá»›i tất cả bạn bè và báo cho Má»™ng Cầm biết để cắt đứt sá»± rà ng buá»™c vá» những hứa hẹn trăm năm. DÄ© nhiên nà ng đã khóc lóc thảm thiết và má»™t lần nữa lại thá» thốt. Nhưng sáu tháng sau Hà n Mặc TỠđược tin Má»™ng Cầm Ä‘i lấy chồng. Ở và o hoà n cảnh cá»§a nhà thÆ¡, có lẽ phái nam cá»§a chúng ta cÅ©ng không thoát khá»i tâm trạng Ä‘au đớn cùng cá»±c:
Nghệ hỡi Nghệ muôn năm sầu thảm,
Nhớ thương còn một nắm xương thôi!
Thân tà n ma dại đi rồi,
Rầu rầu nước mắt bá»i bá»i ruá»™t gan.
Nghe hơi gió ôm ngang lấy gió,
Tưởng chừng như trong đó có hương,
Cá»§a ngưá»i mình nhá»› mình thương...
Nà o hay gió tạt chẳng vương vấn gì.
Nhớ lắm lúc như si như dại,
Nhớ là m sao bải hoải tay chân!
Nhớ hà m răng, nhớ hà m răng,
Mà ngà y nà o đó vẫn khăn khÃt nhiá»u.
Dẫu Ä‘au đớn vì Ä‘iá»u phụ rẫy,
Nhưng mà ta không lấy là m Ä‘á»u.
Trăm năm vẫn một lòng yêu,
Và còn yêu mãi rất nhiá»u em Æ¡i...
(Muôn Năm Sầu Thảm)
NghÄ© cÅ©ng hÆ¡i mâu thuẫn, muốn chấm dứt mối tình nhưng khi hay tin ngưá»i ta Ä‘i lấy chồng lại Ä‘au khổ, khóc than thảm thiết nhưng đấy là sá»± mâu thuẫn hợp lý trong dòng tâm trạng yêu đương, nhất là ở lứa tuổi hoa niên muốn chứng tá» mình cao thượng, không muốn ngưá»i yêu Ä‘au khổ vì mình.Thế nhưng khi mất ngưá»i yêu, Hà n than, Hà n tiếc, Hà n kêu gà o tên ngưá»i yêu như Ä‘iên, như dại như muốn loan báo khắp cả nhân gian rằng “
Ngưá»i Ä‘i má»™t ná»a hồn tôi mất. Má»™t ná»a hồn tôi bá»—ng dại khá»â€.
Trên thi đà n Việt Nam ta có hai chà ng thi sÄ© thất tình, kêu gà o tên ngưá»i yêu ồn à o náo nhiệt trong thi văn, đó là thi sÄ© VÅ© Hoà ng Chương và nhà thÆ¡ Hà n Mặc Tá», Há» VÅ© thì:
Tố của Hoà ng ơi, Tố của anh!
Tố của Hoà ng nay Tố của ai...
(Mưá»i Hai Tháng Sáu – Ngà y Mưá»i Hai Tháng Sáu là ngà y ngưá»i yêu cá»§a VÅ© tiên sinh lên xe hoa)
Còn Hà n tiên sinh thì:
Nghệ hỡi Nghệ muôn năm sầu thảm,
Nhớ thương còn một nắm xương thôi!
Có má»™t và i giả thuyết cho rằng Hà n Mặc Tá» mắc bệnh cùi vì trong má»™t cuá»™c Ä‘i chÆ¡i núi vá»›i Má»™ng Cầm, khi băng qua cánh đồng gặp cÆ¡n mưa giông hai ngưá»i lại nhảy qua má»™t ngôi má»™ vừa má»›i chôn... nhưng tại sao má»™t mình Hà n Mặc Tá» mắc bệnh thôi? Dù sao đấy chỉ là giả thuyết, thá»±c tại cá»§a nhà thÆ¡ là bệnh hoạn và đau khổ. Vì bệnh cho nên bị tình phụ, tình phụ cho nên Ä‘au khổ mà cà ng Ä‘au khổ bệnh lại cà ng tăng vì thế thi ca là con đưá»ng nghệ thuáºt duy nhất để giải tá»a tâm trạng Ä‘au thương đó:
Trá»i hỡi, bao giá» tôi chết Ä‘i?
Bao giỠtôi hết được yêu vì,
Bao giá» mặt nháºt tan thà nh máu,
Và khối lòng tôi cứng tợ si?
HỠđã xa rồi khôn nÃu lại,
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa...
Ngưá»i Ä‘i má»™t ná»a hồn tôi mất,
Má»™t ná»a hồn tôi bá»—ng dại khá».
Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?
Ai Ä‘em tôi bá» dưới trá»i sâu?
Sao bông phượng nở trong mà u huyết,
Nhá» xuống lòng tôi những giá»t châu?
(Những Giá»t Lệ)
Mối tình thứ nhì cá»§a Hà n là nà ng Kim Chi, cÅ©ng trong thá»i gian là m việc ở Sở Äịa Chánh, viên trưởng ty cá»§a sở nà y có ngưá»i con gái tên Kim Chi, rất đẹp lại thÃch thÆ¡ Hà n Mặc Tá». Hai ngưá»i quen nhau và thỉnh thoảng hẹn hò hoặc thi sÄ© đến nhà thăm Kim Chi. Thế rồi, không biết vì lý do gì mà thân phụ cá»§a nà ng quyết định cho nà ng trở vá» Huế. Khi hay tin Hà n Mặc Tá» lâm trá»ng bệnh, Kim Chi đã gởi tặng thi sÄ© bức ảnh cá»§a mình kèm theo lá thÆ¡ vá»›i lá»i lẽ cá»§a má»™t ngưá»i yêu và chúc nhà thÆ¡ sá»›m là nh bệnh. ChÃnh bức ảnh và lá»i lẽ trong thÆ¡ đã gây nguồn cảm hứng để Hà n tiên sinh là m nên bà i:
Äây Thôn VÄ© Giạ
Sao anh không vỠchơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hà ng cau nắng mới lên.
Vưá»n ai mướt quá, xanh như ngá»c,
Lá trúc che ngang mặt chữ Ä‘iá»n.
Gió theo lối gió, mây đưá»ng mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay...
Thuyá»n ai Ä‘áºu bến sông trăng đó,
Có chở trăng vỠkịp tối nay?
MÆ¡ khách đưá»ng xa, khách đưá»ng xa,
Ão em trắng quá nhìn không ra...
Ở đây sương khói mỠnhân ảnh,
Ai biết tình ai có Ä‘áºm đà ?
Sau Má»™ng Cầm và Kim Chi là chuyện tình giữa Hà n Mặc Tá» vá»›i Mai Äình nữ sÄ©. Chuyện tình giữa Hà n và Mai Äình, ta có thể nói, đúng là má»™t thứ tình yêu vì nghệ thuáºt. Mai Äình tên tháºt là Lê Mai, nguyên quán ở Thanh Hóa, cÅ©ng vì tình duyên dang dở nên nà ng lìa bá» gia đình để sống cuá»™c Ä‘á»i hải hồ. Năm 1937, Mai Äình nữ sÄ© tá»›i Qui NhÆ¡n, nhiá»u lần muốn đến thăm Hà n Mặc Tá» vì đã nghe danh nhà thÆ¡ từ lâu nhưng lại lưỡng lá»± không đến. Sau có ngưá»i mách lại cho Hà n Mặc Tá» biết, Hà n đã gởi tặng nà ng táºp thÆ¡ “Gái Quêâ€. Cảm kÃch tấm lòng cá»§a Hà n, nà ng đã là m bà i thơ“Biết Anhâ€:
Còn anh em đã gặp anh đâu,
Chỉ cảm vần thơ có mấy câu.
Âu yếm say sưa đầy cả mộng,
Xuôi lòng tơ tưởng lúc đêm thâu.
Là m xong bà i thÆ¡ trên, Mai Äình đến thăm nhà thÆ¡ Quách Tấn ở Nha Trang và đưa cho Quách Tấn xem. Quách Tấn đã trao bà i thÆ¡ cá»§a Mai Äình cho Hà n Mặc Tá». Äá»c bà i thÆ¡ cá»§a Mai Äình, quá xúc động nên Hà n Mặc TỠđã là m nên bà i “Lưu Luyếnâ€:
Chá»a gặp nhau mà đã biệt ly,
Hồn anh theo dõi bóng em đi.
Hồn anh sẽ nháºp trong luồng gió,
Lưu luyến bên em chẳng nói gì.
ThÆ¡ em cÅ©ng giống lòng em váºy,
Là nghĩa thơm tho như ánh trăng,
Má»m mại như lá»i tÆ¡ liá»…u rỉ,
Âm thầm trong áng gió băn khoăn.
Anh đã ngâm và anh đã thuộc là u,
Cả ngưá»i rung động bởi thương Ä‘au,
Bởi vì mê mẩn vì khoan khoái,
Anh cắn lá»i thÆ¡ để máu trà o...
Lá»i thÆ¡ ngáºm cứng, không rá»n rÄ©,
Mà máu tim anh vá»t láng lai.
Thơ ở trong lòng reo chẳng ngớt,
Tiếng vang tha thiết dội khắp nơi.
Em đã nghe qua, em đã hay,
Tình anh sao phải chứng mê say,
Anh Ä‘iên anh nói như ngưá»i dại.
Van lạy không gian xóa những ngà y...
Những ngà y đau khổ nhuộm buồn thiu,
Những áng mây lam cuốn dáºp dìu,
Những mảnh nhạc và ng rơi lả tả,
Những niá»m run rẩy cá»§a đêm yêu.
Anh đứng cách xa hà ng thế giới,
Lặng nhìn trong má»™ng miệng em cưá»i.
Em cưá»i anh cÅ©ng cưá»i theo nữa,
Äể nhắn hồn em đã tá»›i nÆ¡i.
Äầu năm 1937, hai ba lần Mai Äình tìm cách đến thăm Hà n Mặc Tá» nhưng nhà thÆ¡ đã từ chối. Nà ng vẫn kiên trì và viết thư cho Hà n như sau:â€Nếu anh không mắc bệnh nà y thì Mai không bao giỠđến thăm đâu, đã tưởng tượng bao nhiêu cái rùng rợn cá»§a ngưá»i Ä‘au bệnh ấy rồi nên không sợ. Cứ cho gặp Ä‘i! Vì không bởi lẽ gì mà Mai giảm bá»›t tình yêu đâu...â€. Cuối cùng Hà n đã nhượng bá»™ để cho Mai Äình đến thăm.
Giữa năm 1938, Mai Äình rá»i Qui NhÆ¡n má»™t thá»i gian đến cuối năm đó nà ng trở lại tặng gia đình Hà n má»™t món tiá»n và xin phép được và o ở trong nhà để dá»… dà ng săn sóc cho nhà thÆ¡. Trong thá»i gian Mai Äình rá»i Qui NhÆ¡n, có lẽ nà ng đã trở vá» gia đình ở Thanh Hóa để xoay xở, vay mượn tiá»n hầu trở lại giúp đỡ gia đình Hà n. Trong thá»i gian gần gÅ©i bên nhau, hai ngưá»i thưá»ng trao đổi những vần thÆ¡ ân tình:
Mai Äình
Còn đâu nữa anh ơi tình duy nhất,
Của tim em hồi còn hãy thơ ngây.
Nay xóa mỠtan tác đám mây bay,
Theo giòng nước hững hỠtrôi đi mất.
Hà n Mặc Tá»
Viết bằng chữ là thÆ¡ không kÃn đáo,
Giơ tay thỠmà ai chứng lòng cho.
Anh thương em không cần phải so đo,
Vì trinh tiết há bằng hương vạn đợi?
Mối tình giữa cô gái hải hồ vá»›i nhà thÆ¡ mang bệnh nan y, ai cÅ©ng Ä‘oán được là không thể kéo dà i mãi mãi vì thế nà ng lại lên đưá»ng và từ má»™t chân trá»i xa xăm nà o đó, thỉnh thoảng Mai Äình gởi vá» cho Hà n tiên sinh những vần thÆ¡ chứa chan tình cảm, đầy ắp tình yêu trai gái:
Hãi hùng em sợ trăng thanh,
Vắng em anh lại tư tình với trăng.
Những ngà y sống vá»›i Mai Äình, có lẽ là thá»i gian đẹp trong cuá»™c Ä‘á»i cá»§a nhà thÆ¡ và có lẽ chà ng sẽ giữ mãi những ká»· niệm nà y cho đến ngà y trút hÆ¡i thở cuối cùng:
Ôi khoái quá thấm dần vô thể chất,
Hồn trong xương ảnh hưởng đến mê tơi.
Quý như và ng trong như ngá»c trên Ä‘á»i,
Mai, Mai, Mai là Nguyệt Nga tái thế.
Sau Mai Äình là mối tình giữa Hà n Mặc Tá» vá»›i Thương Thương. Mối tình giữa Hà n tiên sinh và nà ng Thương Thương là má»™t mối tình trong má»™ng.
Năm đó, năm 1939, nà ng Thương Thương má»›i có 12 tuổi, cháu cá»§a Trần Thanh Äịch, bạn cá»§a nhà thÆ¡. Nháºn thấy bạn cá»§a mình Ä‘ang sống những ngà y chá» chết, nghÄ©a là sống trong tuyệt vá»ng nên Trần Thanh Äịch má»›i giá»›i thiệu Hà n Mặc Tá» vá»›i má»™t thiếu nữ có cái tên tháºt đẹp là Thương Thương. Nà ng rất thÃch thÆ¡ Hà n Mặc Tá» và vâng lá»i chú viết thư nói chuyện văn thÆ¡ vá»›i Hà n nhưng không ngá» cái tên Thương Thương đã tạo cho nhà thÆ¡ nguồn cảm xúc vô biên nên ngà y 23-1-1940, Hà n đã viết cho nà ng:
«Thương Thương, cái tên thi vị quá chừng. Thương Thương là má»™t bà i thÆ¡, hÆ¡n nữa, má»™t nguồn thÆ¡ bất tuyệt. Những hà ng chữ đơn sÆ¡ cá»§a em đã rung cảm được tâm hồn cá»§a anh... Ở lòng anh có Thương Thương, nghÄ©a là có thÆ¡, có nguồn thÆ¡ vÄ©nh viá»…n đấy.†Rồi ngà y 11-3-1940, Hà n tiên sinh lại viết: 'Từ nay hình ảnh em sẽ đến vá»›i anh mãi trong trà tưởng. Em sẽ là nà ng thÆ¡ cá»§a anh...â€.
Thế rồi, không cần biết mặt ngưá»i, chỉ cần hai chữ Thương Thương cÅ©ng đủ tạo cho nhà thÆ¡ nguồn cảm hứng vô biên để hình thà nh những vần thÆ¡ chứa chan sóng lòng yêu đương:
Sầu lên cho tới ngà n khơi,
Ai đâu ráo lệ, chưa lá»i nói ra.
Chiá»u nay tà n tạ hồn hoa,
Nhớ Thương Thương quá xót xa tâm bà o!
Tiếng buồn đem trộn tiêu tao,
Bóng em chá»n chợ trong bao nhiêu mà u.
Nghe ai xé lụa mà đau,
Gió than niá»m gió biết đâu hẹn hò!
Äừng ai nói để thương cho...
Lỡ ra lạnh nhạt Ä‘á»n bù sao cam...
Chiá»u nay chẳng có mưa dầm,
Mình sao nước mắt lại đầm đìa tuôn?
á»’ ra lụy ngá»c nôn nôn,
Có bao giỠhết nỗi buồn vô duyên!
(Nỗi Buồn Vô Duyên)
Và o đầu năm 1940, nguồn cảm hứng vá» ngưá»i con gái có cái tên tháºt đẹp, tháºt thÆ¡ đã giúp Hà n Mặc Tá» viết nên táºp kịch thÆ¡ vá»›i nhan đỠ“Thương Thươngâ€, vá» sau được đổi tên là “Cẩm Châu Duyênâ€, gồm hai phần.
Phần thứ nhất là Duyên Kỳ Ngá»™â€, kể lại cuá»™c hà nh trình cá»§a Hà n Mặc Tá» Ä‘i tìm tứ thÆ¡ đã lạc và o má»™t động tiên và nhà thÆ¡ đã gặp má»™t nà ng tiên nữ, chÃnh là Thương Thương. Hai ngưá»i yêu nhau say đắm, nhưng nghÄ© đến thân pháºn tuyệt vá»ng cá»§a mình, chà ng phải giả biệt ngưá»i yêu:
Bây giỠđây khóc than niá»m ly háºn,
Hỡi Thương Thương ngưá»i ngá»c cá»§a lòng anh!
Táºp thứ hai là “Quần Tiên Há»™iâ€, nối tiếp táºp “Duyên Kỳ Ngá»™â€. Sau thá»i gian giả biệt vá»›i Thương Thương, tức Quỳnh Tiên, chà ng đã không chịu nổi nhá»› nhung bèn Ä‘i tu tiên, cải trang thà nh Huyá»n Tiên để được sống nghững ngà y ân ái vá»›i Quỳnh Tiên:
Nương nương ơi biết nhau từ độ ấy,
Tóc xanh thêm và tình Ä‘áºm đà nhiá»u...
Táºp “Quần Tiên Há»™i†không có Ä‘oạn kết, Hà n Mặc Tá» phải bá» dở ná»a chừng vì gia đình nà ng Thương Thương không muốn Hà n tiên sinh Ä‘em tên con mình ra là m đối tượng thất tình ồn à o, xôn xao cả nước nên yêu cầu Hà n Mặc Tá» từ đây đừng nhắc đến Thương Thương trong văn thÆ¡ cá»§a mình vì lý do gia đình. Chuyện tình giữa Hà n Mặc Tá» và nà ng Thương Thương, nhiá»u ngưá»i cho rằng nà ng không chỉ là ngưá»i yêu cá»§a nhà thÆ¡ mà tháºt sá»± là ngưá»i tình muôn thuở. (Lá»i tác giả: Cách đây mấy năm, trong những dịp mạn đà m văn chương, ngưá»i viết được bạn bè cho biết bà Thương Thương hiện Ä‘ang sống tại Pháp và tÃnh đến nay, năm 2007, nếu bà Thương Thương còn sống thì bà đang ở và o tuổi 80).
Lúc 11giá» 00 ngà y 11-11-1940, câu nói sau cùng cá»§a Hà n Mặc Tá»: “Thôi bây giá» nằm nghỉ má»™t chốc, kẻo nãy giá» nói chuyện mệt...â€, nhà thÆ¡ nhắm mắt và vÄ©nh viá»…n ra Ä‘i. Khổ Ä‘au, thiên tà i và tình sá» cá»§a Hà n thi sÄ© cÅ©ng chấm dứt từ đó!
Äể kết luáºn, ta có thể nói:
Bao nhiêu đau khổ của trần gian,
Trá»i đất dà nh riêng để tặng chà ng!
Lê Thương
Richmond, Virginia (11-2007)
|
|