Lên Mộc Châu Tìm Người Tình

[Xi Trum Mong Mo]

LÊN MỘC CHÂU TÌM NGƯỜI TÌNH

Kể cả những người chưa tìm được “một nửa” hay những người tới đây chỉ để suy ngẫm về tình yêu cũng cảm thấy được chia sẻ và được sống trong một bầu không khí của tình yêu hồn nhiên vùng núi Tây Bắc hùng vĩ


Ở miền Bắc, hầu hết mọi người đều mới chỉ biết đến Mộc Châu với đặc sản sữa bò, ít ai biết rằng ở mảnh đất cao nguyên này còn có một chợ tình rất đặc sắc vẫn còn giữ nét nguyên sơ diễn ra vào dịp đầu tháng 9 hằng năm

Thị trấn cao nguyên Mộc Châu (huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La) cách thủ đô Hà Nội 200 km về hướng Tây dịp này trở thành điểm hẹn của những cặp nam nữ thanh niên người Mông đến từ 14 tỉnh miền núi phía Bắc trải dài cho đến tận Nghệ An. Họ đến đây để hò hẹn, giao duyên và tìm “ý trung nhân”. Mộc Châu bỗng trở nên rực rỡ sắc màu và trở thành “vườn địa đàng” của những đôi đang yêu. Kể cả những người chưa tìm được “một nửa” hay những người tới đây chỉ để suy ngẫm về tình yêu cũng cảm thấy được chia sẻ và được sống trong một bầu không khí của tình yêu hồn nhiên vùng núi Tây Bắc hùng vĩ.

CHỢ TÌNH CÒN NGUYÊN BẢN SẮC


Nếu như chợ tình Khau Vai (Hà Giang) và chợ tình Sapa (Lào Cai) đã trở nên quá quen thuộc với nhiều người thì chợ tình ở Mộc Châu lại vẫn chưa bị... “chợ” hóa. Nhưng có lẽ đó lại là một may mắn cho chợ tình ở mảnh đất cao nguyên này. Không nổi tiếng và ồn ào, nên chợ tình Mộc Châu xem ra còn khá nguyên sơ cái dáng vẻ ban đầu và giữ đúng được cái chất của một chợ tình đúng nghĩa. Chị Nguyễn Kim Oanh, một người dân đã sống hơn 30 năm ở khu vực trung tâm của chợ tình Mộc Châu, nói: “Từ hồi tôi còn bé tí tẹo, tôi đã thấy người Mông họp chợ tình ở đây. Khi tôi lớn lên vẫn thấy khu chợ tình nguyên như vậy. Bây giờ cứ mỗi dịp chợ tình họp, tôi lại thấy rộn ràng. Dù không phải là người Mông nhưng tôi cũng xúng xính váy xòe hoa để đi dạo quanh chợ tình”.

Người Mông trước đây thường cư trú trên những ngọn núi cao chót vót và sống du canh du cư. Không những vậy, địa bàn sinh sống của tộc người này trải rộng ở rất nhiều tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc Trường Sơn. Sống phiêu du là vậy nhưng từ hàng trăm năm qua, có một điều vẫn chưa từng thay đổi trong tập quán sinh hoạt văn hóa của người Mông: Đến Mộc Châu họp chợ tình vào dịp đầu tháng 9. Cả trăm năm nay, chuyện chợ tình họp đã diễn ra như một thông lệ đến hẹn lại lên và cũng chẳng ai còn bận tâm tìm hiểu xem chợ tình bắt nguồn từ đâu và hình thành từ khi nào. Còn những nhân vật chính của chợ tình - những người Mông - đương nhiên là chuẩn bị rất kỹ lưỡng để chờ đến thời điểm diễn ra chợ tình. Từ hằng tháng trước khi diễn ra chợ tình, các cô gái tuổi 15-17 đã chuẩn bị những bộ váy xòe đẹp nhất mà mình có. Còn các chàng trai thì luyện những điệu khèn hay nhất để thể hiện tình yêu với cô gái lọt vào mắt xanh của anh ta trong hai đêm họp chợ tình. Bây giờ trai Mông biết chơi khèn đã ít đi nhiều nhưng tất cả đều phải thể hiện được một tài lẻ gì đó trước khi nghĩ đến chuyện chiếm được trái tim của cô gái Mông.

XUỐNG NÚI BẮT VỢ, LÊN NON TÌM TÌNH

Có đến hàng vạn người Mông đổ về Mộc Châu trong 3 ngày 2 đêm diễn ra chợ tình. Người Mông là dân tộc nổi tiếng với tập quán bắt vợ- phong tục cổ xưa đã được nhà văn Tô Hoài kể trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ. Qua một thông dịch viên tiếng Mông là cậu bé Sùng Tân, tôi được gặp ông cụ Sùng Luông- người đàn ông Mông đã bước qua tuổi 70- cũng có mặt ở chợ tình. Ông Sùng Luông kể: “Ngày xưa thời Pháp thuộc, diễn ra nhiều cảnh bắt vợ ở chợ tình. Nhưng bắt vợ cũng có hai dạng, một dạng là có sự thỏa thuận ngầm của cả hai bên, một dạng là gặp người mình thích, chàng trai Mông cứ bắt về làm vợ không cần biết cô gái có thích mình hay không”. Người Mông có hai dịp bắt vợ là dịp đầu năm mới và dịp diễn ra chợ tình này. Sau khi đã bắt được vợ, gia đình chú rể đem cô dâu bắt được ra cúng ma nhà mình. Khi đó thì cô dâu không còn cách nào khác là phải ưng thuận người vừa bắt mình về làm vợ. Giờ đây tập tục bắt vợ không còn phổ biến như trước đây nhưng người Mông vẫn là một trong số ít những dân tộc có “phong cách” yêu hết sức hồn nhiên và kỳ lạ. Một cặp đôi người Mông chỉ mất khoảng 3 ngày để từ những người xa lạ trở thành vợ chồng.

Từ khi con đường từ Hà Nội lên miền Tây Bắc không còn xa xôi cách trở, nhất là vài năm trở lại đây những người không phải dân tộc Mông cũng bắt đầu biết đến lễ hội này. Nếu như những chàng trai Mông phải băng rừng, vượt suối hạ sơn đến để bắt vợ, thì những nam, nữ thanh niên từ dưới xuôi lên cũng lấy chợ tình trên làm cái cớ để... tìm người yêu. Nguyễn Kim Nhật, anh chàng sinh viên ĐH Giao thông Vận tải, đến chợ tình lần đầu tiên cùng một nhóm bạn trong lớp. Lần đâu tiên nhìn thấy người Mông thể hiện tình cảm rất hồn nhiên, Nhật nhận xét: “Người Mông yêu bằng cảm nhận và không quá nghĩ ngợi đến việc người mình lựa chọn có hoàn cảnh thế nào, thân thế ra sao. Đó là điều mà nhiều người sống trong xã hội hiện đại vẫn đưa vào tình yêu quá nhiều tính toán cần phải học tập”. Rất nhiều bạn trẻ khi lên với thị trấn cao nguyên Mộc Châu dù không tìm thấy tình yêu cho riêng mình thì tất cả đều có những cảm nhận riêng về tình yêu.

NHỮNG "CHUYỆN TÌNH BA ĐÈO, CHÍN SUỐI"

Chợ tình Mộc Châu vừa là nơi hò hẹn, gặp gỡ nhưng cũng là nơi chứng kiến rất nhiều câu chuyện tình ly kỳ. Một đôi trai gái gặp nhau ở chợ tình hay trao cho nhau những tín vật, rồi hẹn năm sau đúng ngày đó gặp lại. Nếu vẫn còn nhớ đến nhau, đôi trai gái Mông sẽ vẫn giữ kỷ vật và tìm đến nhau vào phiên chợ sang năm. Đó cũng là một khoảng thời gian thử thách với tình yêu của cả hai người. Vậy nhưng, không phải ai cũng được toại nguyện với tình yêu của mình dù họ thực hiện đúng cái quy ước bất thành văn kia. Anh Sùng A Kim, một người đàn ông đã ngoài tứ tuần, đến từ huyện Sapa (tỉnh Lào Cai) có mặt chợ tình Mộc Châu trước một ngày. Bắt gặp anh ngồi lặng lẽ trên con dốc gần chợ trung tâm thị trấn nhìn dòng người đi lại bằng ánh mắt buồn, tôi tò mò tiến đến hỏi chuyện. Anh Sùng A Kim nói tiếng Kinh không sõi lắm nhưng tôi vẫn hiểu được câu chuyện buồn mà anh kể. Anh Kim từng tìm thấy được tình yêu của mình chính tại con dốc này khi anh 18 tuổi, tức là đã 22 năm trước. Khi ấy, anh Kim đã lặn lội hơn 200 km đường núi hiểm trở để đến chợ tình. Có lẽ câu ca dao “mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua” để tìm người yêu quá đúng với người Mông ở Tây Bắc và càng đúng trong trường hợp của anh Kim. Họ đã trao cho nhau kỷ vật, nhưng đã 22 năm trôi qua anh Kim vẫn không thể gặp lại cô gái năm nào. Sùng A Kim đã lấy vợ năm 23 tuổi, 5 năm sau ngày bặt vô âm tín từ cô gái anh yêu. Giờ anh đã có 4 mặt con với vợ nhưng anh vẫn mang theo kỷ vật năm nào đến chợ tình này và chờ đợi một ngày sẽ gặp lại “cố nhân”.

Những người đến chợ tình, được phép gặp lại người cũ, thậm chí nếu hai người yêu nhau không thể đến với nhau họ còn có thể “dành cho nhau một đêm” để rồi sau đó lại trở về với gia đình mình. Tôi chợt hỏi Sùng A Kim: “Nếu gặp lại cô gái năm xưa, anh có tạm thời quên vợ con để ở bên cô gái ấy một đêm?”. A Kim thật thà nói: “Không được đâu. Mình là người đã có gia đình rồi. Mình muốn gặp lại bạn cũ để xem nó sống có vui không thôi, xem nó có hạnh phúc như mình không thôi. Nếu nó cũng vui, cũng sướng như mình thì mình cũng vui mà”. Cái lý lẽ ấy của Sùng A Kim sao mà giống tư tưởng “cầu em được người tình như tôi đã yêu em” của Puskin đến vậy.

GIỬ BẢN SẮC CHO CHỢ TÌNH

Với người Kinh, chợ tình của dân tộc Mông có thể còn xa lạ nhưng với người Mông chợ tình Mộc Châu là vườn địa đàng của cộng đồng dân tộc này. Chỉ có điều, với sự phát triển của du lịch, dịch vụ, nguy cơ khiến chợ tình Mộc Châu mất đi bản sắc vốn có của nó. Tỉnh Sơn La và huyện Mộc Châu đã tổ chức hội chợ thương mại- du lịch Mộc Châu thường niên song hành cùng dịp diễn ra chợ tình. Du khách đổ về Mộc Châu ngày một nhiều nhưng nếu không phân biệt rõ chợ tình và việc phát triển du lịch, dịch vụ cũng như thương mại thì nguy cơ chợ tình duy nhất còn giữ được bản sắc sẽ mai một trong tương lai không xa là điều có thể nhìn thấy.

(ST)