GẶP LẠI BẠCH ĐẰNG GIANG ......

[THAINGO-A1]

"Vũ trụ kỳ quan Dương Cốc nhật .
Giang sơn vượng khí Bạch Đằng thu "

Khó tìm thấy một câu thơ nào hào sảng và hoành tráng hơn thế khi nòi về sông Bạch Đằng .

Kỳ quan của Vũ trụ là mặt trời lên từ hang Dương Cốc. Khí thiêng của núi sông hội tụ ở sông Bạch Đằng .
Phạm Sư Mạnh đã viết như vậy khi đứng trước Bạch Đằng giang . Và không chỉ riêng Ông - trong tâm thức của cả dân tộc , Bạch Đằng đã trở thành một biểu tượng về sức sống và sự quật cường . Tôi về Vạn Kiếp đi thuyền trên Lục Đầu giang , thăm đền thờ Trần Hưng Đạo rồi đến đất Đường Lâm ( Ba Vì - Hà Tây ) , quê hương của người anh hùng NGÔ QUYỀN ( và cũng là quê của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng ) - người đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng giang năm 938 , rồi lúc vào thăm Bảo tàng Quân đội ở Hà Nội , đứng trước những chiếc cọc gỗ lim thuở nào chọc thủng thuyền quân Nam Hán .... mỗi nơi chốn ghé qua đều gợi nhớ Bạch Đằng giang và biết rằng - mình không thể không tìm về với dòng sông xưa , dẫu không còn những chiếc thuyền phấp phới tinh kỳ , biền bãi , dòng sông đã nhòa lớt chân voi chiến nhưng trên mênh mang ngọn sóng í oạp bến phà Rừng còn ngân vỗ lời ca :
" Nhất cao là núi U Bò.
Nhất lớn chợ Giá , nhất to sông Rừng ".
Sông Rừng chính là con sông Bạch Đằng thiêng liêng đã đưa nguồn mạch chảy từ đất đai vào bài Sử ký tuổi thơ tôi học , thắp lên trong mỗi cô cậu học trò giấc mơ trở thành Tráng Sĩ đánh tan quân thù như Cha , Ông ta xưa đã đánh thắng giặc trên Bạch Đằng Giang .
Nhưng không phải đến năm 938 - Bạch Đằng giang mới được lưu vào sử xanh với chiến công của Ngô Quyền . Bên bến sông nầy , tôi đã được nghe những sự tích của hơn 1000 năm trước đó , những sự tích vừa mang những chi tiết của chính sử trộn hòa vào khói sương huyền thoại - Rằng : vào những năm 257 -267 trước Công Nguyên - vào đời Hùng Duệ Vương - Đức Vua đã từng Ngự giá đến vùng Dãng Động ( nay thuộc huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng ) - cũng quan tướng họp bàn kế sách đánh nhà Thục đang lăm le tiến chiếm miền Đông Bắc đất Giao Châu .Quân giặc đã bị đánh tan tác bởi những vị tướng còn lưu danh trong sắc phong " Bát vị tiên công " ở đình Dãng Động . Các vị tướng ấy là : Linh Hải , Văn Thành , Trung Tưởng , Quỳnh Trâm , Cao Tuấn , Đào Đô , Đào Đài - quê ở miền Yên Lãng . Tuy vậy < phải đến chiến thắng năm 938 , Bạch Đằng giang mới được coi là trận đánh hay và nổi tiếng đầu tiên trong Lịch Sử .
Sử cũ kể rằng : Năm 937 , Dương Đình Nghệ lúc đó đang là Tiết độ sứ bị Kiều Công Tiễn giết hại , mong tiếm quyền - sau đó , vì hoảng sợ đã sai người cấu cứu quân Nam Hán . Nhân cơ hội này , Vua Nam Hán là Lưu Cung rắp tâm thôn tính đất Việt một lần nữa .. Cuối năm 938 , Y sai con trai là Hoằng Thao đem đội chiến thuyền cùng hàng vạn Thủy quân thiện chiến theo đường biển tiến vào nước ta theo cửa Bạch Đằng . Ngô Quyền cho dân binh cắm các cọc gỗ lim vạt nhọn bịt sắt xuống sông , đợi nước lớn cho thuyền nhỏ nhử quân địch vào trận địa mai phục , đợi lúc nước ròng thuyền địch bị cọc nhọn nhô lên đâm vỡ , quân ta thừa cơ tấn công từ bốn phía , địch tan tác , chủ tướng là Hoằng Thao tử trận . Vua Nam Hán chưa kịp đem quân tiếp cứu - nghe tin con trai thiệt mạng hoảng hốt thu tàn quân chạy về Phiên Ngung .
Kế thừa mưu lược nầy , mùa Xuân 981 - Lê Hoàn đã tái tạo một trận Bạch Đằng thứ hai , đánh tan quân Tống và hơn 300 năm sau - cũng trên chính dòng sông Lịch sử nầy - ngày 9 /4 /1288 Hưng đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã cùng quân tướng nhà Trần lập nên chiến thắng lần thứ ba trên Bạch Đằng giang , đánh cho quân Nguyên hồn xiêu phách lạc , đại tướng Ô Mã Nhi bị bắt sống .
Sử chép - trận nấy ta đánh tan 400 chiến thuyền và tiêu diệt 8 vạn thủy quân của giặc .Đây cũng là chiến thắng oanh liệt nhất của nhà Trần , chôn vùi vĩnh viễn mộng xâm lăng của Hốt Tất Liệt .
Một ngàn năm trước , Bạch đằng hẳn hoang rậm , lau lách sú vẹt - chứ không như bây giờ., nhưng chiến công trên dòng sông nầy vẫn son tươi , không chỉ là việc diệt tan giặc mà đó là còn niềm tự hào hóa thân vào mỗi người Việt .
Đời vua Lê Thần Tông , sứ thần Giang Văn Minh - đi sứ sang Trung Hoa - Vua nhà Minh nhắc đến chuyện Mã Viện ngày xưa thôn tính đất Giao Chỉ , lấy khí giới quân Nam đúc nên cột đồng mà dương dương tự đắc :

Đồng trụ chí kim đài dĩ lục.
( Cột đồng đến nay rêu phủ xanh . )

Không chút ngần ngừ - Giang Văn Minh - khẳng khái đối lại :

Đằng Giang tự cổ huyết do hồng.
( Sông Bạch Đằng từ xưa máu còn đỏ . )

Vua nhà Minh tím mặt , ra lệnh giết Sứ thần Giang Văn Minh - nhưng vẫn tỏ lòng kính sợ , cho người khâm liệm , xây lăng bia tử tế và than rằng :
" Sứ thần nước Nam như vậy , hèn nào vua nước Nam không bao giờ thần phục " Thiên Triều " . Ta biết bao giờ mới có một bầy tôi như thế ".
( còn tiếp ).

[THAINGO-A1]

....Tôi về bến phà Rừng nhìn dòng sông mênh mang sóng vỗ , cái tên bến Rừng vẫn gợi lại cái thuở rậm rạp cây rừng , thú dữ sống lẩn với con người , lau lách sú vẹt ngút ngàn biền bãi , mặc dù nay - phố phường đã mọc lên , mái ngói son tươi và cây trái ngọt lành ....Bên này , phía đất Hải Phòng , nhà máy xi măng Ching Fong tựa lưng vào chân núi Tràng Kênh , làng mạc vùng Thủy Nguyên sầm uất chất chứa những huyền thoại trong từng tên thôn , tên xóm . Ở đó có hai thôn : Lưu Kiếm và Lưu Kỳ . Tương truyền rằng : Ngày xưa , lúc Trần Hưng Đạo thắng trận Bạch Đằng , dân làng đã mở tiệc khao mừng . Hưng Đạo Vương đã tặng dân làng thanh kiếm và ngọn cờ lưu niệm - nên nay mới còn cái tên làng đượm màu Lịch sử .Có về nơi đây , đắm mình trong những sự tích mới hay - vì sao - lúc cuối đời , phút lâm chung Trần Hưng Đạo cầm tay Vua mà trăn trối chuyện yên dân :" Thời Thái bình phải khoan thư sức dân để làm kế : sâu gốc bền rễ - đó là thượng sách giữ nước ".
Bên bến Rừng còn có đền thờ một người phụ nữ mò cua bắt ốc nhưng được nhân dân trong vùng thành kính gọi là Đền Vua Bà . Dân làng cho biết ngày trước - khi Hưng Đạo Vương đem quân về đây để làm nên trận Bạch Đằng đã phải nhờ cậy đến một người Mẹ tảo tần ngày đêm lặn lội mò cua bắt ốc dọc bến sông . Nhờ Bà cho biết cụ thể lịch lên xuống của thủy triều . Vương mới có thể tính được giờ đóng cọc , giờ dụ giặc , giờ phản công ....
Ngôi đền vẫn còn đó , như một chứng tích của thời gian về lòng biết ơn của người làm Tướng đối với dân .Đất nước trãi mấy ngàn năm giặc giã , không có những người dân như thế - làm sao có thể giữ yên bờ cõi .?
Từ phía Thủy Nguyên nhìn qua phía Hữu ngạn , vùng Yên Hưng( Quảng Ninh ) cũng sầm uất , phong nẫm mùa màng , muốn qua đó chỉ có một cách : lên phà . Phà Rừng là bến phà rộng nhất ở miền Bắc , buổi nước ròng , sông chỉ gần hai cây số , nhưng lúc nước lên , hai bờ rộng thêm gần cây số nữa . Lên phà , ra giữa lòng sông mới thấy hết cái kỳ vĩ của Bạch Đằng Giang , cái kỳ vĩ mà ngày trước Trương Hán Siêu đã viết nên kiệt tác Bạch Đằng Giang phú :

"...Bát ngát sóng kình muôn dặm .
Thướt tha đuôi trĩ một màu .
Nước trời một sắc .
Phong cảnh ba thu .
.....Đây là chiến địa buổi Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã .
Cũng là bãi đất xưa thuở trước Ngô Chúa phá Hoằng Thao.

Khi ấy :

Thuyền tàu muôn đội , tinh kỳ phấp phới .
Hùng hổ sáu quân giáo gươm sáng chói ....

Phú sông Bạch Đằng còn tuyệt vời ở chỗ : nếu như nhiều tác phẩm khác ca ngợi thế đất hiểm yếu góp phần làm nên thắng lợi của các trận đánh trên dòng sông nầy - ( Nguyễn Trãi sau nầy cũng từng viết :" Quan hà bách nhị do thiên khiết - Hào kiệt công danh thử địa tằng ". tạm dịch : " Cửa sông xung yếu do trời đặt . Hai người chống được cả trăm người .)- thì Trương Hán Siêu vẫn nhấn mạnh đến điều đó :

..."Quả là trời đất cho nơi hiểm yếu .
Cũng nhờ nhân tài giữ cuộc diện an "

Nhưng cuối cùng kết luận của ông là :

...." Giặc tan muôn thuở thanh bình .
Tại đâu đất hiểm , bởi mình đức cao ".

Đất nước im súng bom đã lâu , mồ hôi trộn lẫn phù sa Bạch Đằng Giang để mọc lên những thôn làng ắp đầy sản vật : chanh Bích Động , cau Nhân Lý , bưởi Đại Trà , dưa ngọt Thanh Sơn .... đã được nhiều người biết đến nhưng ít ai biết rằng - trên những bãi biền ven sông kia , sau những rãnh cây nâu sánh phù sa , người dân vẫn còn nhặt được thang gươm đã gỉ sắt , ngọn giáo gảy cùn ,....dấu vết của những ngày xưa cũ , khi người dân nơi đây theo phò Vua giết giặc , máu của họ , mồ hôi của họ đã chảy suốt ngàn năm qua để lại cho sông nhịp sống thanh bình hôm nay .
Tôi nhìn ra mênh mông sông trưa - nhìn nhà máy xi măng Tràng Kênh và âu lo những dãy núi hùng thiêng bên bờ Bạch Đằng Giang một ngày kia sẽ thành nhà cao phố rộng - có một chút mừng - nhưng dấu vết Lịch sử còn chăng ?.
Nhớ lại một lần ở Sài gòn , nghe Nguyễn Đạt gào vỡ cổ với bài Bạch Đằng Giang của anh - một thứ Rock metal - nghe lần đầu , tôi có hơi .....hoảng
Nhưng sâu thẳm trong đó - là niềm tự hào Tổ Quốc . Chợt hiện về trong tôi , một giấc mơ : Trên hai bờ của bến phà Rừng có tượng đài của Ngô Quyền cưỡi thuyền dẹp quân Nam Hán - Phía bờ kia là :Trần Hưng Đạo trên bành voi nhìn thế trận Bạch Đằng .
Có lẽ - đó không phải là giấc mơ của riêng tôi - cho dù mai đây trên bến Rừng sẽ có chiếc cầu trị giá hàng trăm triệu đôla nối hai bờ Thủy Nguyên - Yên Hưng , cho dẫu đất nước sẽ mãi thanh bình nhưng Bạch Đằng Giang vẫn là nơi hội tụ khí thiêng sông núi , từ Bạch Đằng Giang , dân Việt đã trãi bao cuộc chiến tranh - cuối cùng trở về trong Chiến thắng .

( LÊ ĐỨC DỤC - Quảng Ninh - Hải Phòng ).

[THAINGO-A1]

Bạch Đằng Giang

Sáng tác: Lưu Hữu Phước
Ca sĩ: :: ::


1.
Đây Bạch Đằng Giang
sông hùng dũng của nòi giống Tiên Rồng,
Giống Lạc Hồng, giống anh hùng, Nam Bắc Trung.
Trên dòng xanh muôn sắc đua chen bóng ô
Dưới đáy dòng nước ánh sáng vởn vơ nhấp nhô
Hàng cây cao soi bóng, gió cuốn muôn ngàn lau
Hồn ai đang phảng phất trong gió cảm xiết bao !...

Mây nước thiêng liêng còn ghi chép rành
Thời liệt oanh của bao người xưa trung chánh
Vì yêu nước Nam vui lòng hiến thân
Liều mình ra tay tuốt gươm bao lần...

Dòng nước vẫn sáng dưới trời quang đãng
Từ xưa nêu cao tấm gương anh hùng
Dù có sấm sét bão bùng mưa nắng
Đằng Giang vẫn sáng.. để cho nòi giống soi chung...

2.
Đây Bạch Đằng Giang
dòng sông của nòi giống Tiên Rồng,
Giống Lạc Hồng, giống anh hùng, Nam Bắc Trung.
Trên dòng sông một __ __ __ chí Nam
Biết mấy thành tích, biết mấy chiến công đã qua
Diệt quân Ngô __ __ , giết hết quân dạ lang
Diệt quân Ngô quốc, đánh thắng quân Thoát Hoan

Nay đã bao lâu còn đâu nữa rồi
Thời gian qua đã bôi mờ trong đêm tối
Người nay có hay: Đã vì chúng ta,
Người hùng anh xưa, giữ nước non nhà...

Hồn nước vẫn __ __ cuối trời ___ ____
Ngày nay ta noi khắp gương anh hùng
Dù có.. phơi thây quyết cùng nhau bước
Làm cho gió biết, cháu con nòi giống tiên rồng