Toc Trang Moderator


Ngày tham gia: 10 6 2008 Số bài: 1767
|
Gửi: Tư 8 27, 2014 3:07 am Tiêu đề: |
|
|
Äèo Hải Vân
Äèo Hải Vân còn có tên là đèo Ải Vân (vì trên đỉnh đèo xưa kia có má»™t cá»a ải) hay đèo Mây (vì đỉnh đèo thưá»ng có mây che phá»§), cao 500 m (so vá»›i má»±c nước biển), dà i 20 km, cắt ngang dãy núi Bạch Mã (là má»™t phần cá»§a dãy Trưá»ng SÆ¡n chạy cắt ra sát biển) ở giữa địa giá»›i tỉnh Thừa Thiên-Huế (ở phÃa Bắc) và thà nh phố Äà Nẵng (ở phÃa Nam), Việt Nam.
Lịch sá»
Di tÃch Hải Vân Quan
Theo sá» liệu, trước năm BÃnh Ngá» (1306), vùng đất có đèo Hải Vân thuá»™c vá» hai châu Ô, Rà cá»§a vương quốc Chămpa (còn gá»i là Chiêm Thà nh). Sau khi được vua Chămpa là Chế Mân cắt là m sÃnh lá»… cầu hôn Công chúa Huyá»n Trân Ä‘á»i Trần và o năm vừa kể (1306), thì ngá»n đèo chÃnh là ranh giá»›i giữa Äại Việt và Chiêm Thà nh.
Khoảng má»™t thế ká»· sau, và o năm Nhâm Ngá» (1402), nhà Hồ (dưới triá»u Hồ Hán Thương) sai tướng Äá»— Mãn Ä‘em quân sang đánh Chiêm Thà nh, khiến vua nước ấy là Ba ÄÃch Lại (Jaya Sinhavarman V) phải cắt đất Chiêm Äá»™ng và Cổ LÅ©y để cầu hòa [2]. Kể từ đó, cả vùng đất có đèo Hải Vân má»›i thuá»™c hẳn vá» nước Äại Ngu (tức Việt Nam ngà y nay), và trở thà nh ranh giá»›i tá»± nhiên cá»§a hai xứ Thuáºn Hóa và Quảng Nam, như sách Phá»§ Biên tạp lục cá»§a Lê Quý Äôn đã chép: "Hải Vân dưới sát bá» biển, trên chá»c từng mây là giá»›i hạn cá»§a hai xứ Thuáºn Hóa và Quảng Nam" [3].
Và o thá»i Nguyá»…n, đèo Hải Vân vẫn là chá»— giáp giá»›i giữa Thừa Thiên và Quảng Nam. PhÃa bắc chân núi giáp vá»±c biển có hang DÆ¡i, tục gá»i là bãi Tiêu. Tương truyá»n xưa có thần sóng, thuyá»n Ä‘i qua đó thưá»ng bị láºt chìm, nên ngạn ngữ có câu: "ÄÆ°á»ng bá»™ thì sợ Hải Vân/ ÄÆ°á»ng thá»§y thì sợ sóng thần Hang DÆ¡i"[4].
Một và i thông tin khác
Trong nhiá»u thế ká»·, đưá»ng Cái Quan (nay là Quốc lá»™ 1 A) băng qua đèo Hải Vân rất Ãt ngưá»i dám qua lại, bởi đưá»ng hiểm, thú dữ và kẻ cướp...Bởi váºy mà văn hóa giữa hai miá»n Bắc-Nam Ãt được giao lưu. Vá» sau, con đưá»ng nà y đã thông thoáng hÆ¡n (dưới thá»i Pháp thuá»™c, ngưá»i Pháp đã cho xây dá»±ng tuyến đưá»ng sắt quanh co qua con đèo nà y. Ngà y 5 tháng 6 năm 2005, hầm đưá»ng bá»™ xuyên đèo Hải Vân cÅ©ng đã được đưa ra và o sá» dụng, cà ng tạo thuáºn lợi cho việc Ä‘i lại), nên trở ngại ấy đã không còn nữa, tuy nhiên, đèo Hải Vân vẫn là má»™t "hà ng rà o" ngăn cản má»™t phần khà háºu giữa hai miá»n .
Ngà y nay, trên đỉnh đèo Hải Vân vẫn còn dấu vết cá»§a má»™t cá»a ải. Cá»a ải nà y gá»i là Hải Vân Quan (雲海關), xây từ Ä‘á»i Trần, và được trùng tu và o thá»i Nguyá»…n (Minh Mạng thứ 7, 1826). Cá»a trông vá» phá»§ Thừa Thiên đỠba chữ "Hải Vân Quan", cá»a trông xuống Quảng Nam đỠ"Thiên hạ đệ nhất hùng quan" (do vua Lê Thánh Tông phong tặng khi ông dừng quân ở đây và o năm Canh Thìn, 1470). Sách Äại Nam thá»±c lục chÃnh biên chép:
"PhÃa trước, phÃa sau Ä‘á»u đặt má»™t cá»a quan (ngạch trước viết ba chữ "Hải Vân quan" (雲海關), ngạch sau viết 6 chữ "Thiên hạ đệ nhất hùng quan" (天下第一雄關). Cá»a trước cao và dà i Ä‘á»u 15 thước, ngang 17 thước 5 tấc, cá»a sau cao 15 thước dà i 11 thước, ngang 18 thước 1 tấc, cá»a tò vò Ä‘á»u cao 10 thước 8 tấc, ngang 8 thước 1 tấc. PhÃa tả hữu cá»a quan, xếp đá là m tưá»ng, trước sau tiếp nhau. Phái biá»n binh 4 đội Hữu sai và 2 đội Ứng sai chở súng ống đến để đấy (súng quá sÆ¡n bằng đồng 5 cá»—, ống phun lá»a 200 ống, pháo thăng thiên 100 cây và thuốc đạn theo súng). Chuẩn định từ Hải Vân trở ra Bắc thuá»™c quản hạt Thừa Thiên, từ ngoà i Hải Vân trở và o Nam thuá»™c quảng hạt Quảng Nam".
Äáng tiếc là di tÃch nà y Ä‘ang bị xuống cấp trầm trá»ng .
Một lô cốt còn lại trên đỉnh Hải Vân
Mặc dù ngà y nay đã có hầm đưá»ng bá»™ xuyên đèo Hải Vân, và địa hình cá»§a đưá»ng đèo vẫn còn má»™t số hiểm trở, song nhiá»u du khách vẫn thÃch Ä‘i trên con đưá»ng nà y để thưởng ngoạn. Và o những ngà y đẹp trá»i, há» có thể thấy khá rõ má»™t phần thà nh phố Äà Nẵng, Cảng Tiên Sa - Bán đảo SÆ¡n Trà , Cù lao Chà m,... và những bãi cát và ng chạy dà i ôm lấy mặt nước bao la trong xanh cá»§a biển.
Äi Huế bằng xe máy trên đưá»ng đèo Hải Vân để ngắm cảnh và chụp nhanh và i tấm hình lưu niệm ...
Hải Vân quan ...
Nghỉ chân dưới Hải Vân quan ...
Chợ An Cá»±u nằm ở bá» sông An Cá»±u, chá»— tiếp giáp giữa đưá»ng Phan Äình Phùng và đưá»ng Hùng Vương. Trước đây, chợ có tên là chợ ÄÆ°á»ng Ngang vì nó nằm trên má»™t trong những ngang thẳng góc vá»›i sông Hương.
Kể từ Tây lại, sứ sang
Äò Trưá»ng Tiá»n khác bến, chợ ÄÆ°á»ng Ngang đổi dá»i
Æ i em Æ¡i, em ăn ở là m cho có đất có trá»i,
Äừng ham duyên má»›i phụ lá»i nước non.
(Ca dao)
Chợ láºp bên bá» sông An Cá»±u thuá»™c địa pháºn là ng An Cá»±u, huyện Hương Trà (nay là phưá»ng Phú Há»™i, thà nh phố Huế) từ thá»i Minh Mạng, năm 1835 dá»±ng Nam Trưá»ng Äình ở đây, vá» sau có ngưá»i Hoa buôn bán đông đúc. Nay vẫn là má»™t trong những chợ sầm uất ở phÃa nam thà nh phố Huế.
Ở vị trà nà y bây giá» là Nhà Văn Hoá Trung Tâm. Nhưng vì gần đó có trại lÃnh Pháp nên ngưá»i Pháp bắt chợ phải dá»i đến địa Ä‘iểm hiện nay._________________ 
Được sửa bởi Toc Trang ngày Sáu 8 29, 2014 12:37 am; sửa lần 7. |
|
Toc Trang Moderator


Ngày tham gia: 10 6 2008 Số bài: 1767
|
Gửi: Tư 8 27, 2014 7:49 am Tiêu đề: |
|
|
Lá trúc che ngang mặt chữ Ä‘iá»n ...
LỊCH SỬ CẦU TRƯỜNG TIỀN
Cầu Trưá»ng Tiá»n hay cầu Trà ng Tiá»n là chiếc cầu (dà i 402,60m; rá»™ng 5,40m) bắc qua sông Hương. Äầu cầu phÃa Bắc thuá»™c phưá»ng Phú Hòa, đầu cầu phÃa Nam thuá»™c phưá»ng Phú Há»™i; ở ngay giữa thà nh phố Huế, Việt Nam.
Lịch sá» và tên gá»i
Thi sÄ© Quách Tấn, đã căn cứ bà i thÆ¡ Thuáºn Hóa thà nh tức sá»± (chép bên dưới) cá»§a nhà thÆ¡ Thái Thuáºn nói rằng dưới thá»i vua Lê Thánh Tông (1442-1497), sông Hương đã có cầu. Và chiếc cầu đó, được là m bằng song mây bó chặt lại vá»›i nhau và nối liá»n nhau, nên có tên là cầu Mây. Rồi vì cầu có hình cái mống úp lên sông, nên còn có tên là cầu Mống.
Trải bao năm tháng, không biết năm nà o, cầu Mống được là m lại bằng gỗ, mặt cầu lát bằng ván gỗ lim.
Năm Thà nh Thái thứ 9 (1897), chiếc cầu trên được nhà cầm quyá»n Pháp (khi ấy Khâm xứ Trung Kỳ là Levecque) giao cho hãng Eiffel (Pháp) thiết kế (do Gustave Eiffel thiết kế) và xây dá»±ng lại bằng sắt, đến năm Thà nh Thái thứ 11 (1899) thì hoà n thà nh và được mang tên vị vua nà y.
Tổng cá»™ng tiá»n xây cầu Thà nh Thái tiêu tốn hết khoảng 400 triệu đồng, là má»™t số tiá»n lá»›n và o thá»i đó.
Nhưng sau khi vua Thà nh Thái bị thá»±c dân Pháp đà y sang đảo Réunion, thì nhà cầm quyá»n cho đổi tên là cầu Clémenceau, theo tên cá»§a má»™t Thá»§ tướng Pháp thá»i Chiến tranh thế giá»›i lần thứ nhất.
Äến năm Giáp Thìn (1904), bão lá»›n là m cầu hư há»ng nặng.
Hai năm sau, tức năm Thà nh Thái thứ 16 (1906), chiếc cầu má»›i được sá»a chữa lại bằng xi măng cốt thép. Tổng chiá»u dà i cây cầu là 401,10m, rá»™ng 6,20m, có 6 và i, 12 nhịp, má»—i nhịp được thiết kế hình bán nguyệt. Và hình thức nà y, vẫn giữ được cho đến ngà y hôm nay.
Năm 1945 chÃnh phá»§ Trần Trá»ng Kim đổi tên là cầu Nguyá»…n Hoà ng. Và dù lần lượt có nhiá»u tên gá»i, nhưng từ rất lâu, cái tên cầu Trưá»ng Tiá»n (vì chiếc cầu nằm gần má»™t công trưá»ng đúc tiá»n, gá»i tắt là Trưá»ng Tiá»n cá»§a nhà Nguyá»…n và phố Trưá»ng Tiá»n do vua Thà nh Thái láºp năm 1899) vẫn được ngưá»i dân quen gá»i và đã Ä‘i và o nhiá»u bá»™ môn nghệ thuáºt...
Äến năm 1937, cầu được mở rá»™ng thêm hai hà nh lang ở hai bên, dà nh cho ngưá»i Ä‘i bá»™, xe đạp và những bao lÆ¡n (ban công) hình bán nguyệt được tạo ra ở 5 trụ cầu giữa 2 vai để có chá»— dừng chân, hay né tránh nhau.
Năm 1946, trong chiến tranh Việt - Pháp, cầu bị đặt mìn giá»±t sáºp hai phÃa tả ngạn. Hai năm sau cầu được tu sá»a tạm để qua lại.
Trong Tết Máºu Thân, trụ 3 và nhịp 7 bị phá há»§y. Má»™t chiếc cầu phao được dá»±ng lên tạm thá»i cho ngưá»i qua sông và sau đó, cầu đã được sá»a chữa lại.
Từ năm 1991 đến 1995, công ty Công ty Cầu 1 Thăng Long lãnh trách nhiệm trùng tu, xây lại hai nhịp cầu, đổi mà u cầu từ mà u dụ bạc sang mà u lam, nên chiếc cầu không còn giống chiếc lược ngà và không còn lấp lánh dưới ánh mặt trá»i nữa. Tất cả các bao lÆ¡n cÅ©ng bị phá bá». Trước đây mặt cầu rá»™ng 6m20, nhưng sau khi sá»a chữa xong, chỉ còn 5m40, cho nên chỉ có xe loại nhá» má»›i qua lại cầu được.
Cầu Trưá»ng Tiá»n trong Văn há»c nghệ thuáºt
Tên Cầu Mống đã xuất hiện trong thÆ¡ Thái Thuáºn:
Thuáºn Hóa thà nh tức sá»±
(Quách Tấn dịch)
Ghe thuyá»n qua lại sá»›m liá»n trưa
Cầu Mống giăng sông cá»a nước chừa.
Mây lẫn bóng non trá»i rá»™ng mở,
Gió dồn tiếng sóng biển xa đưa.
Chợ chiá»u tấp náºp thân là lụa,
Nét bút bồi hồi nhịp trúc tơ.
Ca nữ quản bao dòng huyết háºn,
Äịch đà i trổi khúc lạc mai xưa[4].
Sau Cầu Mống, là cầu Trưá»ng Tiá»n. Và công trình nà y đã nhanh chóng trở thà nh má»™t thắng cảnh nổi tiếng, và là đỠtà i cá»§a nhiá»u bá»™ môn nghệ thuáºt.
TrÃch giá»›i thiệu:
Cầu Trưá»ng Tiá»n sáu và i mưá»i hai nhịp
Em theo không kịp
Tội lắm anh ơi!
Bấy lâu mang tiếng chịu lá»i
Anh có xa em đi nữa
CÅ©ng tại ông Trá»i nên xa.
Năm 1906, chiếc cầu được đúc lại bằng bê tông cốt thép, nên có câu:
Chợ Äông Ba Ä‘em ra ngoà i giại
Cầu Trưá»ng Tiá»n đúc lại xi-mon
Æ i ngưá»i lỡ há»™i chồng con
VỠđây gá nghĩa vuông tròn nước non...
Năm 1946, trong chiến tranh Pháp - Việt, cầu bị đặt mìn giá»±t sáºp. Sau đó, lại có câu:
Cầu Trưá»ng Tiá»n bấy nhiêu niên (năm) qua lại,
Kể tá»± Ä‘á»i Thà nh Thái đến nay.
Chạnh lòng biết há»i ai đây,
Việc chi nên nỗi đang tay dứt cầu?
Trong thá»i gian Nguyá»…n BÃnh lưu lạc đến Huế, cầu Trưá»ng Tiá»n cÅ©ng đã xuất hiện trong thÆ¡ ông:
Cầu cong như chiếc lược ngÃ
Sông dà i mái tóc cung nga buông há»
Gustave Eiffel ngưá»i thiết kế cầu Trưá»ng Tiá»n.
Äôi bỠđôi cánh tay vua
Cung nga úp mặt là m thơ thất tình...
...Bồng bồng sáu nhịp cầu cao
ThỠơ bóng mát nơi nà o cũng xanh...
(trÃch trong Và i nét Huế, 1941)
Trước năm 1975, ca sĩ Duy Khánh đã sáng tác ra bà i Ai ra xứ Huế, trong đó có đoạn:
À ơi à ơi !
Chứ cầu Trà ng Tiá»n sáu và i mưá»i hai nhịp
Vì thương nhau rồi chớ xin kịp vỠmau
À ơi ơi à ! Hò ơi!
Kẻo rồi mai tê bóng xế qua cầu
Thì bạn còn thương bạn chứ biết gởi sầu vỠnơi mô
À ơi ơi à !...
Sau sá»± kiện Tết Máºu Thân, cầu Trưá»ng Tiá»n bị bom đạn gây hư hại nặng. Quá xúc cảm, nhạc sÄ© Trầm Tá» Thiêng viết bà i hát Chuyện má»™t chiếc cầu đã gãy để nói lên sá»± việc nà y, có những câu :
...Cầu thân ái đêm nay gẫy một nhịp rồi
Nón lá sầu khóc Ä‘iệu Nam Ai tiếc thương lá»i vắn dà i
Vì sao không thương mến nhau còn gây khổ đau là m lỡ nhịp cầu...
Ngoà i ra, cầu Trưá»ng Tiá»n cÅ©ng đã được in trong bá»™ tem thư cá»§a Việt Nam
NGUYỄN TIẾN
Cầu Trà ng Tiá»n sáu và i mưá»i hai nhịp ... thương nhau rồi xin kịp vá» mau ...
ÄÆ°á»ng và o Thà nh Ná»™i
Khám phá Äại Ná»™i Huế
Du lịch Huế - địa Ä‘iểm du lịch nổi tiếng Äại Ná»™i bao gồm Hoà ng Thà nh và Tá» Cấm Thà nh, ngà y nay thuá»™c địa pháºn Phưá»ng Thuáºn Thà nh, thà nh phố Huế.
Äể đến du lịch nÆ¡i đây, bạn có thể tham gia tour du lịch đến Huế, hoặc tá»± tổ chức du lịch bụi. Äến đây bạn có thể tham quan Äại Ná»™i Huế mà còn tham quan các địa Ä‘iểm du lịch ở kinh thà nh Huế.
Sau khi hoà bình láºp lại, Äại Ná»™i đã được mở cá»a cho công chúng và trở thà nh má»™t Ä‘iểm sáng báºc nhất, hấp dấn hà ng triệu khách du lịch trong ngoà i nước. Trung tâm Bảo tồn di tÃch Cố đô Huế, thuá»™c Sở Văn hoá Thông tin tỉnh Thừa Thiên Huế, hiện Ä‘ang chịu trách nhiệm quản lý di tÃch nà y. Cứ hai năm má»™t lần hà ng trăm nghìn ngưá»i lại đến đây tham dá»± má»™t lá»… há»™i văn hóa lá»›n vá»›i sá»± hợp tác tÃch cá»±c cá»§a Cá»™ng hoà Pháp.
Ãại Ná»™i Huế vá»›i kiến trúc nghệ thuáºt cung đình và vưá»n hà o độc đáo đã được khởi công xây dá»±ng và o khoảng hÆ¡n hai thế ká»· trước. Hoà ng gia nhà Nguyá»…n bắt đầu bởi vua Gia Long qua 13 Ä‘á»i vua đã sinh hoạt tại Ãại Ná»™i liên tục cho đến khi triá»u đại kết thúc sau tuyên bố thoái vị cá»§a vua Bảo Äại trong cuá»™c Cách mạng tháng 08 năm 1945.
Trước đó và o năm 1687, chúa Nguyá»…n Phúc Trân (1687-1691) đã cho xây dá»±ng thá»§ phá»§ cá»§a Äà ng Trong tại Huế. Rồi cung Ä‘iện cá»§a triá»u đại Tây SÆ¡n cÅ©ng đóng ở đây. Hoà ng Thà nh được chÃnh thức xây dá»±ng năm 1804, nhưng để hoà n chỉnh toà n bá»™ hệ thống cung Ä‘iện vá»›i khoảng hÆ¡n 100 công trình thì phải đến thá»i vua Minh Mạng và o năm 1833, má»i việc má»›i được hoà n tất.
Hoà ng Thà nh có 4 cá»a được bố trà ở 4 mặt. Cá»a chÃnh (phÃa Nam) là Ngá» Môn, phÃa Äông có cá»a Hiển NhÆ¡n, phÃa Tây có cá»a Chương Äức, phÃa Bắc có cá»a Hòa Bình. Các cầu và hồ được đà o chung quanh phÃa ngoà i thà nh Ä‘á»u có tên là Kim Thá»§y.
Mặt bằng Ãại Ná»™i xây dá»±ng theo hình gần vuông, má»—i cạnh khoảng 600m, trên má»™t diện tÃch rá»™ng tá»›i 37,5 ha. Tưá»ng thà nh xây bằng gạch to, cao 4m, dà y 1m, ngoà i thà nh là hà o vây quanh vá»›i 10 chiếc cầu đá bắc qua để ra và o. Trong Ãại Ná»™i có hÆ¡n 100 công trình kiến trúc đẹp ở nhiá»u khu vá»±c khác nhau vá»›i các chức năng khác nhau.
Cổng chÃnh ra và o Ãại Ná»™i là Ngá» Môn, nhìn vá» hướng Nam kinh thà nh, trước mặt có Cá»™t Cá» và xa nữa là sông Hương.
Ngá» Môn năm cá»a chÃn lầu
Một lầu và ng, tám lầu xanh
Ba cá»a thẳng, hai cá»a quanh
ChÃnh giữa là Ngá» Môn, dà nh cho vua
Tiếp theo là Giáp Môn, dà nh cho quan lại
"Hai cá»a quanh" là Dịch Môn, dà nh cho voi, ngá»±a và binh lÃnh
"ChÃn lầu" chỉ lầu NgÅ© Phụng (nằm phÃa trên Ngá» Môn), gồm 2 tầng nhưng có 9 mái. "Lầu và ng" nằm giữa, cao nhất, lợp ngói hoà ng lưu ly (men và ng). "Tám lầu xanh" thấp hÆ¡n, lợp ngói thanh lưu ly (men xanh).
Hoà ng Thà nh và toà n bá»™ hệ thống cung Ä‘iện bên trong là nÆ¡i cá»±c kỳ trá»ng yếu, được phân bố chặt chẽ theo từng khu vá»±c, tuân thá»§ nguyên tắc (tÃnh từ trong ra): “tả nam hữu nữâ€, “tả văn hữu võâ€. Ngay cả trong các miếu thá» cÅ©ng có sá»± sắp xếp theo thứ tá»± “tả chiêu hữu mục†(bên trái trước, bên phải sau, lần lượt theo thá»i gian). Các khu vá»±c đó là :
Khu vực phòng vệ: gồm vòng thà nh bao quanh bên ngoà i, cổng thà nh, các hồ (hà o), cầu và đà i quan sát.
Khu vá»±c cá» hà nh đại lá»…: gồm từ Ngá» Môn, cá»a chÃnh cá»§a Hoà ng Thà nh - nÆ¡i tổ chức lá»… Duyệt Binh, lá»… Truyá»n Lô (Ä‘á»c tên các Tiến sÄ© tân khoa), lá»… Ban Sóc (ban lịch năm má»›i)... đến Ä‘iện Thái Hòa - nÆ¡i cá» hà nh các cuá»™c lá»… Äại Triá»u má»™t tháng 2 lần (và o ngà y 01 và 15 Âm lịch), lá»… Äăng Quang, lá»… Vạn Thá», lá»… Quốc Khánh...
Khu vá»±c miếu thá»: được bố trà ở phÃa trước, hai bên trục dá»c cá»§a Hoà ng Thà nh theo thứ tá»± từ trong ra gồm: bên trái có các miếu thá» Nguyá»…n Kim (Triệu Tổ Miếu), miếu thá» các vị chúa Nguyá»…n (Thái Tổ Miếu); bên phải có các miếu thá» cha vua Gia Long là Nguyá»…n Phúc Luân (Hưng Tổ Miếu) và miếu thá» các vị vua nhà Nguyá»…n (Thế Tổ Miếu).
Khu vá»±c dà nh cho bà ná»™i và mẹ vua (phÃa sau, bên phải), gồm hệ thống cung Trưá»ng Sanh (dà nh cho các Thái hoà ng Thái háºu) và cung Diên Thá» (dà nh cho các Hoà ng Thái háºu), ngoà i ra còn có Ä‘iện Phụng Tiên thá» các vua Nguyá»…n, dà nh cho phái nữ đến lá»… vì há» không được phép và o Thế Miếu.
Khu vá»±c dà nh cho các hoà ng tá» há»c táºp, giải trà như vưá»n CÆ¡ Hạ, Ä‘iện Khâm văn... (phÃa sau, bên trái).
Ngoà i ra còn có kho tà ng (Phá»§ Ná»™i Vụ) và các xưởng chế tạo đồ dùng cho hoà ng gia (phÃa trước vưá»n CÆ¡ Hạ)
Khu vá»±c quan trá»ng và rá»™ng lá»›n nhất bên trong Ãại Ná»™i là Tá» Cấm Thà nh cÅ©ng có hình gần vuông, má»—i cạnh trên dưới 300m, vòng tưá»ng chung quanh cao 3,50m. Tá» Cấm Thà nh nằm trên cùng má»™t trục Bắc-Nam vá»›i Hoà ng Thà nh và Kinh Thà nh, gồm má»™t vòng tưá»ng thà nh bao quanh khu vá»±c các cung Ä‘iện như Ä‘iện Cần Chánh (nÆ¡i vua tổ chức lá»… Thưá»ng triá»u), Ä‘iện Cà n Thà nh (chá»— ở cá»§a vua), cung Khôn Thái (chá»— ở cá»§a Hoà ng Quý phi), lầu Kiến Trung (từng là nÆ¡i ở cá»§a vua Bảo Äại và Hoà ng háºu Nam Phương), nhà đá»c sách và các công trình khác phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt cá»§a nhà vua và gia đình như Thượng Thiện ÄÆ°á»ng (nÆ¡i phục vụ ăn uống), Duyệt Thị ÄÆ°á»ng (nhà hát hoà ng cung) ...
Ngoà i ra còn có Tôn Nhân Phủ là cơ quan trông coi miếu thỠvà quản lý nội bộ Hoà ng gia
Tuy có rất nhiá»u công trình lá»›n nhỠđược xây dá»±ng trong khu vá»±c Hoà ng Thà nh nhưng tất cả Ä‘á»u được đặt giữa thiên nhiên vá»›i các hồ lá»›n nhá», vưá»n hoa, cầu đá, các hòn đảo và các loại cây lưu niên tá»a bóng mát quanh năm. Mặc dù quy mô cá»§a má»—i công trình có khác nhau, nhưng vá» tổng thể, các cung Ä‘iện ở đây Ä‘á»u là m theo kiểu “trùng lương trùng thiá»m†(hay còn gá»i là “trùng thiá»m Ä‘iệp ốc†- kiểu nhà kép hai mái trên má»™t ná»n), đặt trên ná»n đá cao, vỉa ốp đá Thanh, ná»n lát gạch Bát Trà ng có tráng men xanh hoặc và ng, mái cÅ©ng được lợp bằng má»™t loại ngói đặc biệt hình ống có tráng men thưá»ng gá»i là ngói Thanh lưu ly (nếu có mà u xanh) hoặc Hoà ng lưu ly (nếu có mà u và ng). Các cá»™t được sÆ¡n thếp theo mô tÃp long-vân (rồng-mây). Ná»™i thất cung Ä‘iện thưá»ng được trang trà theo cùng má»™t phong cách nhất thi nhất há»a (má»™t bà i thÆ¡ kèm má»™t bức tranh) vá»›i rất nhiá»u thÆ¡ bằng chữ Hán và các mảng chạm khắc trên gá»— theo đỠtà i bát bá»u, hay theo đỠtà i tứ thá»i.
Äiá»u đáng nói ở đây là sá»± phân biệt nam nữ, lá»›n nhá», trên dưới theo địa vị, thứ báºc rõ rà ng, áp dụng cho má»i đối tượng cho dù đó là thà nh viên trong hoà ng tá»™c, là mẹ vua hay hoà ng tá», công chúa. Nam có lối Ä‘i riêng, nữ có lối Ä‘i riêng, quan văn má»™t bên, quan võ má»™t bên. Tất cả nhất nhất Ä‘á»u chiếu theo quy định mà thá»±c hiện, thể hiện rõ nét ý thức táºp trung quân chá»§, má»i quyá»n lá»±c vá» tay nhà vua, đặc biệt là dưới triá»u vua Minh Mạng.
,
Äến nay, trải qua bao biến động và thá»i gian, hà ng trăm công trình kiến trúc ở Äại Ná»™i chỉ còn lại Ãt á»i chiếm không đầy má»™t ná»a con số ban đầu. Nhưng vá»›i tư cách là tà i sản vô giá cá»§a dân tá»™c, là thà nh quả lao động cá»§a hà ng vạn ngưá»i trong suốt má»™t thá»i gian dà i, khu di tÃch Äại Ná»™i Ä‘ang dần được trả lại dáng xưa cùng các di tÃch khác nằm trong quần thể kiến trúc đã được UNESCO công nháºn là Di sản Thế giá»›i. ÄÆ°á»£c sá»± đầu tư cá»§a nhà nước và sá»± giúp đỡ cá»§a bè bạn gần xa trong cá»™ng đồng quốc tế thông qua các cuá»™c váºn động nhằm cứu vãn, bảo tồn và phát huy những giá trị váºt chất và tinh thần cá»§a di sản văn hóa Huế, nhiá»u di tÃch ở hoà ng cung Huế đã từng bước được phục hồi, trở lại nguyên trạng cùng nhiá»u công trình khác Ä‘ang được bảo quản, sá»a chữa, góp phần gìn giữ khu di tÃch lịch sá» thuá»™c triá»u đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.
Sông Hương
Huế không chỉ gắn vá»›i vẻ đẹp cổ kÃnh cá»§a những Ä‘á»n chùa, thà nh quách, lăng tẩm... mà còn nổi tiếng vá»›i dòng sông Hương thÆ¡ má»™ng.
Cầu Trưá»ng Tiá»n duyên dáng bắc qua sông Hương
Gá»i là sông Hương vì từ xa xưa, dòng sông nà y chảy qua những cánh rừng nhiá»u thảo má»™c có hương thÆ¡m, nên khi và o Huế, dòng sông Ä‘em theo hương thÆ¡m cá»§a cây cá» thiên nhiên. Vá»›i độ dà i 80 km, sông Hương uốn lượn trong thà nh phố Huế như má»™t sá»± sắp đặt để là m vui lòng du khách.
Dòng nước trong xanh tÄ©nh lặng, thà nh quách, lầu xá hai bên bá» in bóng xuống dòng sông như là tranh vẽ. Chiếc cầu Trưá»ng Tiá»n mà u trắng bạc bắc qua sông Hương, duyên dáng như cô gái Huế trong chiếc áo dà i tÃm rất Huế…
Sông Hương như má»™t dải lụa hiá»n hoà miên man chảy rồi như má»™t ngưá»i dẫn đưá»ng xuôi dòng nước đưa du khách đến miệt vưá»n Vỹ Dạ vá»›i vưá»n hoa thảm cá» xanh mướt, ngược lên Thiên Mụ để thả mình theo tiếng chuông chùa văng vẳng, rồi đột ngá»™t rẽ và o sông Bạch Yến tá»›i bến Huyá»n Không để phiêu diêu cùng vá»›i gió mây, vá»›i thế giá»›i cá»§a hoa trÆ¡m trái ngá»t và thiá»n giữa má»™t không gian cổ kÃnh…
Sông Hương ... nghiêng bóng nắng đợi chỠai ?
Chùa Thiên Mụ
Tháp Phước Duyên - Chùa Thiên Mụ ...
Chùa Thiên Mụ (ñ£˜ 天姥) hay còn gá»i là chùa Linh Mụ là má»™t ngôi chùa cổ nằm trên đồi Hà Khê, tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thà nh phố Huế (Việt Nam) khoảng 5 km vá» phÃa tây. Chùa Thiên Mụ chÃnh thức khởi láºp năm Tân Sá»u (1601), Ä‘á»i chúa Tiên Nguyá»…n Hoà ng -vị chúa Nguyá»…n đầu tiên ở Äà ng Trong.
Bốn trụ biểu và các báºc thang dẫn lên chùa Thiên Mụ
Trước thá»i Ä‘iểm khởi láºp chùa, trên đồi Hà Khê có ngôi chùa cÅ©ng mang tên Thiên Má»— hoặc Thiên Mẫu, là má»™t ngôi chùa cá»§a ngưá»i Chăm1.
Truyá»n thuyết kể rằng : Khi chúa Nguyá»…n Hoà ng và o là m Trấn thá»§ xứ Thuáºn Hóa kiêm trấn thá»§ Quảng Nam, ông đã Ä‘Ãch thân Ä‘i xem xét địa thế ở đây nhằm chuẩn bị cho mưu đồ mở mang cÆ¡ nghiệp, xây dá»±ng giang sÆ¡n cho dòng há» Nguyá»…n sau nà y. Trong má»™t lần rong ruổi vó ngá»±a dá»c bá» sông Hương ngược lên đầu nguồn, ông bắt gặp má»™t ngá»n đồi nhá» nhô lên bên dòng nước trong xanh uốn khúc, thế đất như hình má»™t con rồng Ä‘ang quay đầu nhìn lại, ngá»n đồi nà y có tên là đồi Hà Khê.
Ngưá»i dân địa phương cho biết, nÆ¡i đây ban đêm thưá»ng có má»™t bà lão mặc áo đỠquần lục xuất hiện trên đồi, nói vá»›i má»i ngưá»i: "Rồi đây sẽ có má»™t vị chân chúa đến láºp chùa để tụ linh khÃ, là m bá»n long mạch, cho nước Nam hùng mạnh". Vì thế, nÆ¡i đây còn được gá»i là Thiên Mụ SÆ¡n 2.
Tư tưởng lá»›n cá»§a chúa Nguyá»…n Hoà ng dưá»ng như cùng bắt nhịp được vá»›i ý nguyện cá»§a dân chúng. Nguyá»…n Hoà ng cả mừng, và o năm 1601 đã cho dá»±ng má»™t ngôi chùa trên đồi, ngoảnh mặt ra sông Hương, đặt tên là "Thiên Mụ".
Tên gá»i
Dá»±a theo huyá»n thoại, đồng thá»i căn cứ hình dạng Hán tá»± từng ghi trên bao tà i liệu cấu tạo bằng nhiá»u chất liệu, đủ khẳng định rằng trong tên Thiên Mụ, ngữ tố "Thiên" có nghÄ©a là "trá»i".
Năm 1862, dưới thá»i vua Tá»± Äức, để cầu mong có con nối dõi, nhà vua sợ chữ "Thiên" phạm đến Trá»i nên cho đổi từ "Thiên Mụ" thà nh "Linh Mụ" (hay "Bà mụ linh thiêng").
Vấn đỠkiêng cữ như đã nêu chỉ diá»…n tiến từ năm Nhâm Tuất (1862) cho tá»›i năm Ká»· Tỵ (1869). Sau đó, ngưá»i dân thoải mái gá»i hai tên: chùa Thiên Mụ và chùa Linh Mụ.
Vì rằng từ "Linh" đồng nghÄ©a vá»›i "Thiêng", âm ngưá»i Huế khi nói "Thiên" nghe tá»±a "Thiêng" nên khi ngưá»i Huế nói "Linh Mụ", "Thiên Mụ" hay "Thiêng Mụ" thì ngưá»i nghe Ä‘á»u hiểu là muốn nhắc đến ngôi chùa nà y.
Má»™t số ngưá»i còn đặt tên cho chùa là Tiên Mụ (hay "Bà mụ thần tiên"). Cách gá»i nà y không được giá»›i nghiên cứu chấp nháºn.
ChÃnh Ä‘iện
Chùa Thiên Mụ chÃnh thức khởi láºp năm Tân Sá»u (1601), Ä‘á»i chúa Tiên - Nguyá»…n Hoà ng.
Dưới thá»i chúa Quốc -Nguyá»…n Phúc Chu (1691-1725) theo đà phát triển và hưng thịnh cá»§a Pháºt giáo xứ Äà ng Trong, chùa được xây dá»±ng lại quy mô hÆ¡n. Năm 1710, chúa Quốc cho đúc má»™t chiếc chuông lá»›n,nặng tá»›i trên hai tấn, gá»i là Äại Hồng Chung, có khắc má»™t bà i minh trên đó. Äến năm 1714, chúa Quốc lại cho đại trùng tu chùa vá»›i hà ng chục công trình kiến trúc hết sức quy mô như Ä‘iện Thiên Vương, Ä‘iện Äại Hùng, nhà Thuyết Pháp, lầu Tà ng Kinh, phòng Tăng, nhà Thiá»n... mà nhiá»u công trình trong số đó ngà y nay không còn nữa. Chúa Quốc còn Ä‘Ãch thân viết bà i văn,khắc và o bia lá»›n (cao 2m60,rá»™ng 1m2) nói vá» việc xây dá»±ng các công trình kiến trúc ở đây,việc cho ngưá»i sang Trung Quốc mua hÆ¡n 1000 bá»™ kinh Pháºt đưa vỠđặt tại lầu Tà ng Kinh, ca tụng triết lý cá»§a đạo Pháºt, ghi rõ sá»± tÃch Hòa thượng Thạch Liêm - ngưá»i có công lá»›n trong việc giúp chúa Nguyá»…n chấn hưng Pháºt giáo ở Äà ng Trong. Bia được đặt trên lưng má»™t con rùa đá rất lá»›n, trang trà đơn sÆ¡ nhưng tuyệt đẹp.
Vá»›i cảnh đẹp tá»± nhiên và quy mô được mở rá»™ng ngay từ thá»i đó, chùa Thiên Mụ đã trở thà nh ngôi chùa đẹp nhất xứ Äà ng Trong. Trải qua bao biến cố lịch sá», chùa Thiên Mụ đã từng được dùng là m đà n Tế Äất dưới triá»u Tây SÆ¡n (khoảng năm 1788), rồi được trùng tu tái thiết nhiá»u lần dưới triá»u các vua nhà Nguyá»…n.
Năm 1844, nhân dịp mừng lá»… "bát thá»" cá»§a bà Thuáºn Thiên Cao Hoà ng háºu (vợ vua Gia Long, bà ná»™i cá»§a vua Thiệu Trị), vua Thiệu Trị kiến trúc lại ngôi chùa má»™t cách quy mô hÆ¡n: xây thêm má»™t ngôi tháp bát giác gá»i là Từ Nhân (sau đổi là Phước Duyên), đình Hương Nguyện và dá»±ng 2 tấm bia ghi lại việc dá»±ng tháp, đình và các bà i thÆ¡ văn cá»§a nhà vua.
Tháp Phước Duyên
Tháp Phước Duyên là má»™t biểu tượng nổi tiếng gắn liá»n vá»›i chùa Thiên Mụ. Tháp cao 21 m, gồm 7 tầng, được xây dá»±ng ở phÃa trước chùa và o năm 1844. Má»—i tầng tháp Ä‘á»u có thá» tượng Pháºt. Bên trong có cầu thang hình xoắn ốc dẫn lên tầng trên cùng, nÆ¡i trước đây có thá» tượng Pháºt bằng và ng. PhÃa trước tháp là đình Hương Nguyện, trên nóc đặt Pháp luân (bánh xe Pháºt pháp, biểu tượng Pháºt giáo.Pháp luân đặt trên đình Hương Nguyện quay khi gió thổi).
Tráºn bão năm 1904 đã tà n phá chùa nặng ná». Nhiá»u công trình bị hư há»ng, trong đó đình Hương Nguyện bị sụp đổ hoà n toà n (nay vẫn còn dấu tÃch). Năm 1907, vua Thà nh Thái cho xây dá»±ng lại, nhưng chùa không còn được to lá»›n như trước nữa. Hai bên tháp có hai nhà tứ giác, đặt hai tấm bia Ä‘á»i Thiệu Trị. Sâu và o bên trong là hai nhà lục giác, má»™t nhà để bia và má»™t nhà để quả chuông đúc Ä‘á»i chúa Nguyá»…n Phúc Chu.
Chùa Thiên Mụ được xếp và o 20 thắng cảnh đất Thần Kinh vá»›i bà i thÆ¡ Thiên Mụ chung thanh do Ä‘Ãch thân vua Thiệu Trị sáng tác và được ghi và o bia đá dá»±ng gần cổng chùa.
Thiên Mụ Chung Thanh
Cao cương cổ sát trấn Ä‘iá»n xuyên
Nguyệt tướng thưá»ng viên tá»± tại thiên
Bách bát hồng thanh tiêu bách kết
Tam thiên thế giới tỉnh tam duyên
Tăng hoằng ngá» nháºt u minh cảm
Liêu lượng dần tiêu đạo vị huyá»n
Pháºt tÃch Thánh công thùy hải vÅ©
Thiện nhân tăng quả phổ cai diên.
Dịch thơ: Tiếng Chuông Thiên Mụ
Trên bến gò xưa chùa láºp ra
Bên trá»i tá»± tại mãi Gương Nga
Tiếng ngân trăm tám tan trăm oán
Thế giới ba ngà n giải nợ ba
Chuông động giữa trưa miá»n tối
Kinh gieo canh sớm đạo tăng gia
Truyá»n công Pháºt Thánh trà n non nước
Nhân quả ươm là nh khắp chốn xa
Qua nhiá»u đợt trùng tu lá»›n nhá», ngoà i những công trình kiến trúc như tháp Phước Duyên, Ä‘iện Äại Hùng, Ä‘iện Äịa Tạng, Ä‘iện Quan Âm... cùng bia đá, chuông đồng, chùa Thiên Mụ ngà y nay còn là nÆ¡i có nhiá»u cổ váºt quà giá không chỉ vá» mặt lịch sá» mà còn cả vá» nghệ thuáºt. Những bức tượng Há»™ Pháp, tượng Tháºp Vương, tượng Pháºt Di Lặc, tượng Tam Thế Pháºt... hay những hoà nh phi, câu đối ở đây Ä‘á»u ghi dấu những thá»i kỳ lịch sá» và ng son cá»§a chùa Thiên Mụ.
Trong khuôn viên cá»§a chùa là cả má»™t vưá»n hoa cỠđược chăm sóc vun trồng hà ng ngà y. Ở đó, hòn non bá»™ cá»§a vị tổ nghá» hát tuồng Việt Nam là Äà o Tấn được đặt gần chiếc xe ô tô - di váºt cá»§a cố Hòa thượng ThÃch Quảng Äức để lại trước khi châm lá»a tá»± thiêu để phản đối chÃnh sách đà n áp Pháºt giáo cá»§a chế độ Ngô Äình Diệm năm 1963.
Cuối khu vưá»n là khu má»™ tháp cá»§a cố Hòa thượng ThÃch Äôn Háºu, vị trụ trì nổi tiếng cá»§a chùa Thiên Mụ, ngưá»i đã cống hiến cả cuá»™c Ä‘á»i mình cho những hoạt động Ãch đạo giúp Ä‘á»i.
ÄÆ°á»£c tiếp chuyện vá»›i sư thầy ThÃch Trà Tá»±u chá»§ trì chùa Thiên mụ ... nghe mà thấm thÃa ! Äạo pháp nhiệm mà u !
Một góc sân chùa ...
Cổng chùa đối diện vá»›i Sông Hương ... Phong cảnh nên thÆ¡ ! Khi tiếng chuông chùa ngân lên vang tá»a khắp thà nh phố Huế ... là m sâu lắng lòng ngưá»i ...
Nét kiến trúc Huế bây giỠ...
Cầu Bạch Hổ ...
Dừng chân tại biển chiá»u Nam Ô
 _________________ 
Được sửa bởi Toc Trang ngày Bảy 8 30, 2014 9:31 am; sửa lần 17. |
|