Hà n Mặc Tử

[THAINGO-A1]

RẤT HÀO HOA - RẤT PHONG VẬN: NGƯỜI THƠ.

Hàn Mặc Tử tên thật Nguyễn Trọng Trí, sinh ngày 22/9 /1912 tại Lệ Mỹ, Đồng Hới (Quảng Bình) mất ngày 11/11 1940 tại nhà thương phong Quy Hòa (Bình Định). An táng ở đèo Son, sau cải táng về Gềnh Ráng, Quy Nhơn (13 /1 /1959). Các bút danh Ông đã dùng là: Minh Duệ Thị, Phong Trần, Lệ Thanh, Hàn Mạc Tử rồi Hàn Mặc Tử.

Thật đáng khâm phục, con người chỉ sống trên cõi trần nầy có 28 năm, bỏ đi thời thơ ấu, chỉ còn lại hơn 10 năm vừa lo mưu sinh, vừa làm thơ mà để lại một khối lượng thơ đáng nể. Thơ Hàn Mặc Tử ca tụng cái đẹp: vẻ đẹp của thiên nhiên, nét đẹp của các mối tình và cái đẹp của tôn giáo, niềm an ủi của đau thương.

Thôn Vỹ Dạ ở Huế có những nhà vườn xinh xắn trồng nhiều cây cối, cỏ hoa và chiếc thuyền đậu bến sông Trăng gợi lên biết bao thi hứng:

Gió theo lối gió, mây đường mây.
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông Trăng đó.
Có chở trăng về kịp tối nay?

Hàn Mặc Tử là một nhà thơ đa tình. Những nàng thơ từng đi qua đời Tử gồm có:

* HOÀNG CÚC: năm 1933 Nguyễn Trọng Trí vào làm việc ở Sở Đạc điền ở Quy Nhơn quen với Hoàng Tùng Ngâm. Ngâm có người chị thúc bá là ; Hoàng Thị Kim Cúc, ái nữ cụ Hoàng Phùng, Giám đốc Sở địa chính. Cô Kim Cúc có bút hiệu Hoàng Hoa, thường làm thơ, viết báo. Cô là một thiếu nữ rất "Huế", thuộc dòng dõi thế gia ở Vỹ Dạ, một thiếu nữ khuê các, phong thái nhàn hạ, thoáng chút kiêu sa khiến Tử say mê đắm đuối. Yêu nàng Tử làm ba bài thơ về hoa cúc mà bài thứ ba thiết tha, nồng nàn hơn cả:

Bấy lâu sát ngỏ, chẳng ngăn tường.
Không dám sờ tay sợ lấm hương.
Xiêm áo hôm nay tề chỉnh quá
Muốn ôm hôn cúc ở trong sương.

Ngoài ra, theo Thiện Nam Nguyễn Bá Tín -em ruột Hàn Mặc Tử -thì Tử làm bài thơ Âm Thầm trong tập Gái Quê, chính là để thổ lộ tâm sự của mình về Hoàng Cúc nhưng chưa từng được giải bày:

Bên khóm thùy dương, em thướt tha.
Bên này bờ liễu anh trông qua.
Say mơ vướng phải mùi hương ướp.
Yêu cái môi hường chẳng nói ra.....

Sau khi vào Sài Gòn làm báo một thời gian, Tử trở về Qui Nhơn thì gia đình chàng dọn về số 20 đường Khải Định, chỉ cách nhà Hoàng Cúc vài căn phố. Nhiều hôm Tử ngồi từ trong chiếc ghế mây, nhìn qua bức mành trúc trước cửa chờ Hoàng Cúc đi qua, trông thật thiểu não. Tử thường tỏ ra bối rối, mất bình tĩnh mỗi khi Hoàng Cúc đi ngang qua nhà. Hoàng Cúc biết điều đó nên về sau kể lại với con gái chị Như Lễ (chị ruột Tử) và nói "nghĩ tội nghiệp anh quá !".

Cái trở ngại lớn nhất giữa hai người là vấn đề tôn giáo. Gia đình Cúc theo đạo Phật rất sùng tín, còn gia đình Tử theo đạo dòng và Tử là một tín đồ công giáo rất ngoan đạo.

Mối tình đơn phương, thần kín đó cứ kéo dài cho đến năm 1936 thì cụ Hoàng Phùng về hưu, gia đình dọn về Vỹ Dạ (Huế), tất nhiên Cúc phải đi theo. Tử buồn bã viết:

... Và được tin ai sắp bỏ đi,
Chẳng thèm trở lại với tình si.
Ta lau nước mắt, mắt không ráo,
Ta lẫy tình nương, rủa biệt ly.

Vẫn theo Nguyễn Bá Tín, cũng năm 1936 đó, Tử ra dự Hội chợ Huế, có gặp Hoàng Cúc, cả hai đều rụt rè e thẹn. Tử mang theo cuốn Gái quê để tặng Cúc nhưng lại không dám đưa. Cúc kể lại và ân hận về thái độ rụt rè đó: "Càng tội nghiệp hơn là hôm sau anh xuống Vỹ Dạ đứng trước cổng hồi lâu rồi lặng lẽ bỏ đi".

Năm 1939 bệnh tình của Tử trở nặng, vô phương cứu chữa. Theo Nguyễn Bá Tín thì lúc ấy Cúc có gởi thư cho Tử kèm bức ảnh 6x9. Cúc mặt áo dài lụa trắng như những cô gái Huế thời bấy giờ. đứng trong vòm cây xanh mát, và Tử đã làm ngay bài thơ: "Đây thôn Vỹ Dạ" trong đó có câu. "Áo em trắng quá nhìn không ra."

Nhưng theo Hoàng Cúc thì lại khác. Cúc kể: Tử có tới gặp tôi hai lần, lần đầu chỉ nói bâng quơ vài câu rồi chào về. Lần thứ hai Tử mạnh dạn lắp bắp mấy lời tỏ tình, rồi đưa tặng tôi tập thơ ; Gái quê cùng một mảnh giấy nhỏ. Tôi bàng hoàng và cũng rụt rè từ chối, không nhận sách, không nhận thư.

Ngày 15 /10 /1971 Hoàng Cúc viết thư cho Quách Tấn có đoạn như sau:
"......Vào khoảng hè 1939, Ngâm, em họ Cúc viết thư về Huế cho biết Tử mắc bệnh nan y và khuyên tôi nên viết thư thăm Tử để an ủi một tâm hồn đã vô cùng đau khổ. Thay vì viết thư thăm, tôi gởi bức ảnh phong cảnh vừa bằng cái carte visite. Trong ảnh có mây, có nước với chiếc đò ngang có cô gái chèo đò, có mấy khóm tre, có cả ánh trăng hay ánh mặt trời chiếu xuống nước. Tôi viết sau tấm ảnh mấy lời hỏi thăm sức khỏe Tử mà không ký tên, rồi nhờ Ngâm trao lại. Sau đó một thời gian, tôi nhận được bài thơ: Đây thôn Vỹ Dạ và một bài khác nữa do Ngâm gởi về.

Tóm lại, ngoại trừ bức ảnh phong cảnh đó và bài thơ Đây thôn Vỹ Dạ thì Tử và tôi không có thư từ gì cho nhau nu7a4ca3, Ngâm cho tôi biết - Trước đó Tử có gởi nhiều thơ tặng mà không tới tay tôi.... "

Lời kể của Nguyễn Bá Tín và Hoàng Cúc có vẻ mâu thuẩn nhưng cũng không phải là điều khó hiểu -nếu ta biết Cúc là con gái nhà nền nếp.
Nhận được ảnh của Hoàng Cúc, Tử viết mấy dòng cảm tạ:

Túc hạ, có nhận được bức ảnh bến Vỹ Dạ lúc hừng đông (hay là một đêm trăng?) với mấy hàng chờ Túc hạ gởi thăm. Muôn vàn cảm tạ. Túc hạ còn nhớ đến người bạn năm nao, thế là phúc hậu lắm rồi. Mong rằng một mùa Xuân nào đấy được gặp lại Túc hạ mới phỉ tình cho.
Thăm túc hạ bình an, vui vẻ.
Hàn Mặc Tử.

Hoàng Cúc nhận được bức thư trên vào tháng 11/1939. Một năm sau, khi được tin Tử qua đời Hoàng Cúc có vào Quy Nhơn, một mình lặng lã viếng mộ Hàn Mặc Tử.

Hoàng Cúc vẫn sống độc thân suốt đời ở Vỹ Dạ, dạy nữ công ở trường Đồng Khánh (Hue1) và dốc lòng tu hành cho đến lúc từ trần vào năm 78 tuổi (1912-1989)

Vậy Hoàng Cúc có yêu Hàn Mặc Tử không? Hãy ghi nhận những ý kiến sau đây:

Thi sĩ Quách Tấn viết: Theo lời Thúc Tề -bạn thân của Tử -và lời úp úp mở mở của Tử thỉ mối tình của Tử đã thấu Hoàng Cúc và Hoàng Cúc đối với Tử không đến nổi hửng hờ song cả hai đều phải giữ gìn, mặc dù lòng Tử lắm khi rung động mạnh.

[THAINGO-A1]

MỘNG CẦM

*MỘNG CẦM: Tên thật là: Huỳnh Thị Nghệ, quê Quảng Ngãi, cháu gọi nhà thơ Bích Khê là cậu ruột, và gọi Ngọc Sương là dì ruột. Tình của Mộng Cầm đối với Hàn Mặc Tử như thế nào? Trong bài: "Xin tỏ chút lòng để tạ lỗi xưa" của Châu Hải Kỳ đăng trên Tạp chí VĂN (Sài gòn) số 2 (đệ nhị tam cá nguyệt 1967). Ông hỏi Mộng Cầm - Trường hợp nào thì bà quen Hàn Mặc Tử. Bà trả lời:

Năm ấy, tôi 17 tuổi, học lớp Nhất trường Nam Phan Thiết, nhưng tôi rất ham văn chương. Đêm đêm tôi thường đến học thêm Việt ngữ với cậu Bích Khê tôi. Một hôm đến trường, tôi tiếp một bức thư do nhà dây thép đưa lại. Đó là bức thư đầu tiên mà Hàn Mặc Tử gởi cho tôi. Trong yhu7 Hàn Mặc Tử tỏ ý cốt tìm biết để giao thiệp trau luyện văn thơ. Tôi có gặp trên báo tên Hàn Mặc Tử một đôi lần nhưng không biết Hàn Mặc Tử là ai? và cũng không biết bằng cách nào Hàn Mặc Tử biết được địa chỉ của tôi. Tôi bận học thi Tiểu học, nên một tháng sau mới trả lời. Bắt đầu từ đó chúng tôi thường có thư đi lại cho nhau, nhưng cũng toàn nói chuyện văn thơ. Chừng 5 tháng sau, tôi về Quảng Ngãi, gặp một người bạn học cũ, mới hay chính chị bạn tôi quen Hàn Mặc Tử, đã giới thiệu tôi với Hàn và cho Hàn địa chỉ của tôi.....

Mấy tháng sau, Mộng Cầm vào Phan Thiết rồi ra "Mũi Né" học "cô đỡ" với người cậu là LQT (anh lớn của Bích Khê). Một chiều thứ bảy, Hàn từ Sai gòn ra Phan Thiết và tìm đến bệnh xá Mũi Né thăm Mộng Cầm rồi xin phép cậu Mộng Cầm cho nàng cùng đi đò vào Phan Thiết để nhờ Mộng Cầm giới thiệu Tử với Bích Khê.

Châu Hải Kỳ hỏi:
-Như vậy, xin lỗi bà, bà có đi Lầu Ông Hoàng và có gặp mưa không?
Tôi nhận có đi chơi Lầu Ông Hoàng với Hàn Mặc Tử, có gặp mưa, có ngồi ở nghĩa địa, nhưng không phải vì đó mà Hàn bị phong như anh Quách Tấn viết. Nếu Hàn bị phong sao tôi không bị gì cả? Hai người cùng ngồi núp mưa một chổ kia mà.

Mộng Cầm kể tiếp:
Một dịp thứ bảy, đi chơi Lầu Ông Hoàng, anh thổ lộ mối tình với tôi. Tôi trả lời Anh: "Chắc không thể đến chổ làm bạn trăm năm được. Tôi nói trước để anh đừng hy vọng ".Anh hỏi lý do? Tôi viện lẽ tôn giáo khác nhau Nhưng thật ra, vì biết Hàn mắc bệnh hiểm nghèo, không thể sống lâu được, ý tôi muốn có một người chồng mạnh mẽ, tráng kiện...

-Tôi xin lỗi, hỏi thật bà: Bà không muốn tiến tới hôn nhân, nhưng đối với Hàn, bà có lúc nào cảm thấy yêu không? Và trong những cuộc giao du thân mật, đã có lần nào thi sĩ tỏ thái độsuồng sả với bà chưa?

-Chúng tôi rất mến nhau, nhưng đó là mối tình văn thơ, còn xác thịt thì hoàn toàn không nghĩ tới. Cha mẹ đã cho giao thiệp tự do, chúng tôi phải giữ gìn cho xứng đáng. Vả lại, lúc bấy giờ, tôi tuy đã lớn tuổi nhưng còn khờ lắm....

Tử yêu Mộng Cầm tha thiết, còn Mộng Cầm thì sao?. Nàng cũng có lần nhắc nhở Tử đừng bao giờ quên người tình đã cùng chàng gắn bó:

Rồi có khi nào trong phút giây.
Trăng lên khỏi núi, gió đùa mây.
Thí anh nên nhớ người năm nọ
Đã được cùng anh sống những ngày....

Như thé mà bảo vô tình sao được? Cứ theo như bài của Châu Hải Kỳ trên đây thì Mộng Cầm phủ nhận tình yêu của mình với Tử.

Năm 1936, người anh cả của Tử là Mộng Châu Nguyễn Bá Nhân từ trần vì tai nạn ô tô, Mộng Cầm đã viết thư cho Tử:
"....... Lệ Thanh ơi ! Lệ Thanh anh ơi ! Em không thể ra tận ngoài ấy để đưa linh cửu ông anh cả về nơi an nghĩ cuối cùng. Vậy anh cho phép em thành tâm cư tang cho ông anh một năm cũng như anh, nghe anh. Ở trên mấy từng mây, vong linh ông anh cả có linh thiêng nên nhận người em dâu chắc chắn, nhất định của ông anh rồi. Vật ông anh nên phù hộ cho chúng em thương nhau đến bạc đầu. "

Lúc nầy Tử chưa mắc bệnh, nhưng chi tiết trên cho ta thấy tình của Mộng Cầm đối với Hàn Mặc Tử như thế nào?. Còn việc nàng tuyên bố chỉ mến Tử chứ không yêu chỉ là do hoàn cảnh bắt buộc mà thôi.

[THAINGO-A1]

MAI ĐÌNH

*MAI ĐÌNH: Chuyện tình của Mai Đình và Hàn Mặc Tử thì rõ ràng, minh bạch hơn, chứ không mù mờ như hai trường hợp trên.

Mai Đình tên thật là: Lê Thị Mai, sinh năm 1917, quê Thanh Hóa, con của một tùy viên làm việc ở Tòa Sứ Phan Thiết. Nàng không đẹp nhưng rất lãng mạn và biết làm thơ. Vào khoảng cuối năm 1937, Mai Đình đi ngang qua Quy Nhơn cùng một người bạn là Trần Kiên Mỹ ghé thăm Hàn Mặc Tử. Tử không tiếp nhưng để đáp lại tấm lòng người phương xa, Tữ gởi tặng tập thơ Gái quê. Ngồi trên xe lửa, đọc tập thơ Gái quê, tình thương của nàng đối với Hàn Mặc Tử chuyển thành tình yêu, nàng quyết gặp Hàn Mặc Tử.

Bài thơ đầu tiên mà Mai Đình viết cho Hàn Mặc Tử là bài ”Biết Anh”:
......Còn Anh, em đã gặp anh đâu.
Chỉ cảm vần thơ có những câu.
Âu yếm, say sưa, đầy mộng đẹp.
Xui lòng tơ tưởng lúc đêm thâu.....

Nhận được bài thơ nầy, Tử làm bài thơ ”Lưu luyến”:
Chửa gặp nhau mà đã biệt ly
Hồn anh theo dõi bóng em đi.
Hồn anh sẽ nhập trong luồng gió
Lưu luyến bên em chẳng nói gì...

Mùa Xuân năm 1938 Mai Đình lại đi qua Quy Nhơn, ghé thăm Tử mấy lần nhưng Tử không tiếp. Nhận thấy mối chân tình của nàng, hai bà chị của Tử là Như Nghĩa và Như Lễ khuyên Tử không nên xử tệ với ai có lòng chiếu cố đến mình. Vì vậy, Tử vui vẻ ra tiếp Mai Đình khoảng hai lần yrong năm 1938.

Năm 1939, Mai Đình lại đến thăm Tử một lẩn nữa vào lúc Tử đã mắc bệnh. Lần này, nàng xin phép bà cụ ở lại hai ngày và nàng đã tỏ hết nổi lòng với Tử. Nàng chăm sóc Tử thật chu đáo khiến Tử rất cảm động. Tử từng nói với Quách Tấn: ”Mai mạnh dạn tỏ lòng yêu tôi, đã nhiều lần tôi cho Mai biết rằng: tôi chỉ coi Mai như một người bạn thân thiết, vì tình yêu của tôi đã trao trọn cho Mộng Cầm rồi. Vì thế nàng có bài thơ phân bì với Mộng Cầm:
Mộng Cầm hỡi! Nàng là tiên rớt xuống.
Hay là vì tinh tú giáng trần gian?
Diễm phúc thay! sung sướng biết bao vàn.
Đầy đủ quá! nàng thương chăng kẻ thiếu?

Năm 1940, khi nghe tin Tử qua đời, Mai Đình rụng rời tay chân, làm bài thơ ”Tan rã” tặng hương hồn Hàn Mặc Tử:
.....Hôm nay bỗng được tin anh mất.
Khắp cả thân em đã lạnh rồi.
Anh chết là hồn em đã chết.
Não nùng chi lắm! hỡi anh ơi! ...

Tử mất rồi, không còn hy vọng gì nữa cả, nên cuối năm 1943, Mai Đình đi lấy chồng và có hai con, nhưng lòng không bao giờ quên Hàn Mặc Tử. Sau 1975, nàng vào Sài Gòn sống cùng gia đình cho đến ngày tạ thế

Có người từng hỏi: Bà đã lấy chồng, có con cháu, nhưng vẫn thờ người tình, vẫn treo ảnh người tình, thế có phải là ngoại tình không? Và ông nhà có ghen không?

Mai đình trả lời: ”Lúc tôi lấy chồng đã có giao hẹn, không được ghen với Hàn Mặc Tử, phải chấp nhận cho tôi lập bàn thờ và phải luôn nhớ rằng: Hàn Mặc Tử là người yêu lý tưởng của tôi”. Có bằng lòng những điều kiện ấy, tôi mới chịu kết hôn. Cũng may, chồng tôi là một người rất phóng khoáng, độ lượng, vui vẻ chấp nhận nên suốt mấy chục năm trời chúng tôi vẫn sống êm thấm, không ai vi phạm lời hứa, vì thé tôi rất biết ơn chồng tôi.”

Mai Đình đã qua đời ngày 16/10/1999 tại Bình Thạnh TP/HCM thọ 83 tuổi. BÀ là người tình chung thủy của Hàn Mặc Tử.


(Còn tiếp ).

[THAINGO-A1]

THƯƠNG THƯƠNG

*THƯƠNG THƯƠNG: Là người thực, tên thực, nhưng chỉ là người yêu giả (trong tưởng tượng) của Hàn vì lúc Trần Thanh Địch giới thiệu Thương Thương cho Hàn Mặc Tử thì cô bé mới chỉ 12 tuổi, và hoàn toàn không biết gì về chuyện nầy. Thương Thương gọi Trần Thanh Địch là chú ruột và là em gái của Trần Tái Phùng. Sao lại có chuyện oái ăm nầy? Đó là, vì Trần Thanh Địch có ý tốt với bạn.

Sau khi Mộng Cầm khoác áo vu quy. Tử đau khổ như ngây như dại. Thư nào gởi cho Trần, Tử cũng than thở. Để an ủi Tử, Trần bèn mượn tên Thương Thương, giới thiệu là nữ sinh Đồng Khánh rất mê thơ của Tử và muốn làm quen.

Trong tình trạng tuyệt vọng, như người sắp chết đuối vớ được cái phao. Tử vồ vập ngay nàng thơ mới, nhất là nàng có cái mác "nữ sinh Đồng Khánh". Thật ra , tất cả thư từ Thương Thương gởi cho Tử đều do Trần thảo ra và nhờ một cô gái viết giúp với nét chữ mềm mại, uyển chuyển, và tình ý nồng nàn khiến Tử mê tơi.

Mỗi lần nhận được thư Thương Thương, Tử sung sướng đọc rồi giấu kỹ dưới gối, thỉnh thoảng lấy thư ra xem lại rồi tưởng tượng ra dung mạo, cử chỉ duyên dáng, khả ái của người yêu :
Đêm qua trong mộng gặp Thương Thương .
Má đỏ au lên, đẹp lạ thường .
Bàn tay mềm mại, nên thơ quá .
Màu áo lung linh dày tợ sương .....

Với tình yêu Thương Thương nồng nàn cháy bỏng trong tim, Tử hăng hái bắt đầu một thời kỳ sáng tác mới và đã viết nên tập thơ: Cẩm Châu Duyên, và hai vở kịch thơ: Duyên kỳ Ngộ và Quần Tiên Hội.

Khi vở Quần Tiên Hội (viết chưa xong) gởi ra Huế, thì Trần Thanh Địch và Trần Tái Phùng vô cùng lo lắng. Nếu hai vở kịch kia in ra và Thương Thương lớn lên sẽ bị tai tiếng oan uổng. Sau khi hội ý, Trần Tái Phùng viết thư trình bày tất cả sự thật cho Tử biết. Đọc thư, Tử thấy đất trời như sụp đổ dưới chân mình, bao nhiêu tình yêu và hy vọng đều tan thành mây khói, nên Tử bỏ ngang vở Quần Tiên Hội.

(Còn tiếp )

[THAINGO-A1]

NGỌC SƯƠNG

* NGỌC SƯƠNG: Cũng như Trần Thanh Địch, Bích Khê thấy Tử đau buần trước sự phụ bạc của Mộng Cầm, muốn giúp bạn sống vui trở lại, nên năm 1938 Khê vào Quy Nhơn thăm Tử và tặng bạn bức ảnh bán thân của mình chụp chung cùng chị ruột là Ngọc Sương và giới thiệu nàng với Tử. Ngọc Sương là người có học, cũng am hiểuvăn chương, rất thích thơ Tửdung mạo xinh đẹp, phảng phất giống Khê, nên từ yêu Khê, Tử yêu luôn người chị. nhưng cứ giữ kín trong lòng không dám nói ra.

Chưa gặp người, chỉ biết người qua ảnh, mà Tử đã yêu, ngày càng say đắm, nên xúc cảm thành thơ:

Ta đề chữ NGỌC trên tàu lá.
SƯƠNG ở cung Thiềm nhỏ chẳng thôi.
Tình ta khuấy mãi không thành khối.
Nư giận đòi phen cắn phải môi ....

Một lần Mai Đình ghé thăm Tử, bắt gặp bài thơ nầy, liền lén cầm ra Quảng Ngải đưa cho Ngọc Sương xem, Sương mới biết tình của Tử đối với mình. Biết chuyện, Ngọc Sương yêu cầu Bích Khê và các bạn ngưng ngay trò đùa nguy hiểm này

Có lần nhà văn Lê Tâm tìm đến Ngọc Sương thăm hỏi và trò chuyện sau khi Tử mất Sương lặng lẽ đưa cho Lê Tâm xem cuốn sổ tay ghi lại những kỷ niệm của bà và Tử. Lê Tâm xin phép bà ghi lại vài dòng:

......." Nói đến tình yêu Hàn Mặc Tử đối với tôi rất đơn giản, không gặp gỡ nhau trao tình, đổi ý, không hẹn biển thề non …. nghĩa là chúng tôi chưa biết mặt nhau lần nào. Chỉ một tấm ảnh, tôi chụp chung với em tôi, (thi sĩ Bích Khê. Bích Khê gởi tặng Hàn, Hàn yêu tôi bằng hồn đa cảm, bằng thơ trong đẹp, bằng tim sâu lắng, bằng lòng khép kín ....cho nên tôi không hề hay biết. Đến khi Mai Đình ghé thăm Hàn ở Quy Nhơn, xem trộm bài thơ Người ngọc của Hàn làm cho tôi, Mai Đình lén lấy bài thơ, bay ra Quảng Ngải, tìm đến Thu Xa đặtvào tay tôi bài thơ ấy. Và lạ lùng thay! Mai Đình năn nỉ tôi đáp lại tình yêu của Hàn, để an ủi Anh trong lúc đớn đau về thể xác lẩn tâm hồn. Tôi vô cùng ngạc nhiên ....... Tôi từ chối vì lý do: tôi và Mộng Cầm là dì cháu và dối là tôi đã có người yêu rồi.
Ở một đoạn khác, Bà ghi tiếp:

Năm 1939 tôi phải theo lệnh Mẹ, chịu lấy chồng. Đúng ngày tôi lên xe hoa, trước một tiếng đồng hồ., Bích Khê gọi tôi với giọng mừng vui: ”Anh Hàn Mặc Tử gởi thơ chúc mừng hạnh phúc Anh Chị đây” . Tôi nghe qua và cũng nói qua: ”Em gởi thơ cám ơn hộ Chị” .

Qua năm 1940, sau hơn một năm tôi lấy chồng, bệnh Hàn Mặc Tử đã trở nặng, rồi Hàn Mặc Tử rồi hồn Hàn “đã bay bổng tận từng không” . Kế năm sau, Bích Khê nối gót theo Hàn. Sắp xếp lại chồng thư cũ, tôi bắt gặp tấm danh thiếp của Hàn gửi chúc mừng ngày thành hôn cuả chúng tôi. Phía sau tấm danh thiếp là bốn câu thơ bi thiết và vướng máu:

Lại một người yêu đi lấy chồng,
Hồn ta bay bỗng tận từng không.
Máy tim rỉ giọt hoen lồng ngực,
Nhìn xuống xe hoa rực nắng hồng.

Tháng 6 năm 2002 bà Lê Thị Ngọc Sương qua đời, hưởng thọ 89 tuổi (Bà sinh ngày 14-07-1914).

Chỉ với những năm tháng ngắn ngủi sống ở trần gian, thi sĩ Hàn Mạc Tử đã để lại cho chúng ta một gia tài phong phú và quí báu về thơ. Như một lời tiên tri, Tử đã viết khi còn khỏe mạnh:

Một mai kia ở bên khe nước ngọc,
Với sao sương, anh nằm chết như trăng.
Không tìm thấy nàng tiên mô đến khóc,
Đến hôn anh và rửa vết thương tâm.

Quả đúng như vậy! Hàn Mặc Tử đã chết trong cô đơn, không có người thân bên cạnh. Nhưng không sao, sau này đã có hàng vạn tấm lòng đến với Hàn Mạc Tử. Xin mượn lời Chế Lan Viên để kết thúc bài này:

"Tôi xin hứa hẹn với các người rằng: mai sau, những cái tầm thường mực thước kia sẽ tan biến đi, và còn lại ở cái thời kỳ mới này chút gì đáng kể, đó là Hàn Mạc Tử".

Theo Huyền Viêm

[lmm]

ThaiNgo-A1 ơi, M cám ơn những bài sưu tầm của ThaiNgo-A1 nhe. Mấy hôm nay buồn quá, không có hứng làm thơ, chỉ đọc những bài của ThaiNgo và bài của anh PhanGiaHiền, sắp sửa nghiền rồi, ngày nào cũng vào đọc hết!!!!

_________________

[Huynh thi Tuyet Nhung]

Nữ sĩ Mai Đình kể về mối tình với Hàn Mặc Tử


Đắc Trung


28 tuổi “ra đi” giữa lúc tài năng đang rộ nở, thi sĩ Hàn Mặc Tử không chỉ để lại “những vần thơ có cánh” mà còn để lại mối tình tuyệt vời với nữ sĩ Mai Đình. Đã có người viết về mối tình đầy thi cảm và đẫm nước mắt này, nhưng tài liệu có đôi phần chưa chính xác. Rất may trong một dịp từ thành phố Hồ Chí Minh, nữ sĩ Mai Đình ra du ngoạn Hà nội, tôi có hân hạnh được tiếp kiến bà tại căn phòng nhỏ bé của mình ở số 64 Bà Triệu. Trong cuộc tri ngộ qúy giá ấy, tôi đã được bà kể cho nghe về mối tình của bà thời xuân sắc với nhà thơ nổi tiếng Hàn Mặc Tử…

Đã sắp qua tuổi 78, mà nữ sĩ Mai Đình vẫn giữ được những nét đẹp kiêu sa, qúy phái. Mái tóc dài bạc trắng chải rất mượt, búi rất gọn. Da hồng, mắt sáng, miệng tươi, khăn hoa, áo lụa hảo hạng. Giọng nhỏ nhẹ mà đầy âm hưởng.

- Tôi sinh ra trong một gia đình quan lại nhỏ, chính quán ở Nông Cống, Thanh Hoá, nhưng thân phụ tôi lại nhận chức tại Phan Thiết. Mười sáu tuổi tôi đã theo sống bên cha và được cha hết mực cưng chiều. Tôi mê đọc sách, đặc biệt Đường thi. Tâm hồn đẫm thơ văn. Một lần trên mục Văn chương tờ “Sài Gòn” tình cờ tôi đọc được bài “Thức khuya” của Hàn Mặc Tử. Chất thơ, hồn thơ, tâm trí lự của tác giả làm tôi say, tôi cảm. Không hiểu sao cái tên Hàn Mặc Tử cứ án ảnh tôi hoài và từ đó tôi cố ý tìm đọc hàng loạt những bài khác của thi nhân này. Bài nào tôi cũng cảm thấy hay, thấy xúc động và trong tôi bỗng thấy hình thành bóng dáng một thi sĩ Hàn Mặc Tử thật tuyệt vời. Cũng từ đấy dường như có sự kỳ diệu nào thôi thúc tôi quyết định gửi những bản thảo thơ của mình cho mục Văn chương của tờ “Sài Gòn” cùng những niềm huy vọng rất mơ hồ, rất khó giải thích, bởi tôi biết rằng trong Ban Biên tập của tờ báo đáng kính đó có Hàn Mặc Tử… Thế rồi tôi nhận được thư anh. Lời thư thật tao nhã cao sang. Anh nói rằng anh thật sự xao xuyến trước vẻ đẹp và sự tinh túy của những bài thơ tôi viết với một bút danh rất mới: Mai Đình và anh lần lượt cho đăng. Dường như tiền định, hai tâm hồn thơ gặp nhau cảm trọng, mến mộ nhau, chỉ qua thư từ trao đổi thôi chứ chưa hề gặp mặt, vậy mà đã rất ý hợp tâm đồng.
Năm 1937, trong chuyến đi từ Thanh Hoá vào Phan Thiết, ngồi trên ô tô, tôi nghe mấy người bạn đồng hành trò chuyện. Họ nói về Văn chương, đặc biệt nhắc nhiều tơi Hàn Mặc Tử. Qua câu chuyện của họ tôi được biết hiện tại Hàn Mặc Tử đang ở Quy Nhơn. Bỗng nhiên trong đầu tôi nẩy ra ý định ghé Quy Nhơn thăm anh. Nhưng mà… phần e ngại mình là thiếu nữ con nhà gia giáo lại tự tìm đến một người con trai. Mà người đó mình chưa hề gặp mặt. Biết anh ở chỗ nào trong cái thành phố rộng lớn đó? Chẳng lẽ làm quen rồi hỏi thăm mấy người trên xe ư? Đâu có được. Tôi chợt nhớ ra được ở Quy Nhơn có một người bạn thơ. Đó là anh Trần Thông. Vợ chồng anh rất mến tôi. Ghé qua thăm anh chị đó rồi tính… Vợ chồng anh Thông đón tiếp tôi niềm nở. Trong câu chuyện tôi làm như đã quen biết Hàn Mặc Tử lắm và hỏi anh chị đó rằng hình như Hàn Mặc Tử đang ở Quy Nhơn, tôi muốn tới thăm ảnh. Cả anh chị đều buồn bã . Chị nói rằng Hàn Mặc Tử đang bệnh nặng, không nên tới. Tôi hỏi anh bệnh gì, tại sao lại không nên, trong lúc anh hoạn nạn thế cần tới thăm mới đúng chứ. Lát sau chị nói cho tôi hay rằng Hàn Mặc Tử mắc bệnh cùi, hiện ở nhà riêng tại số 20 đường Khải Định, anh từ chối mọi người, không muốn tiếp xúc với ai. Tôi đắn đo. Nhưng chiều đó tôi vẫn một mình tìm đến nhà anh. Căn nhà nhỏ nằm khiêm tốn đến vắng lặng. Tiếp tôi là một thanh niên tên là Hiếu, em trai của Hàn Mặc Tử, biết ý định của tôi, Hiếu tỏ ra cảm thông, nhưng gương mặt đợm buồn. Hàn Mặc Tử nằm trong buồng kín, nghe Hiếu vào nói lại, anh bảo Hiếu ra cho tôi hay rằng, anh rất cảm động về việc tôi tới thăm, nhưng anh bệnh không ra tiếp được, mong tôi hiểu cho, hẹn dịp khác tri âm. Tôi ra về lòng ngùi ngùi thương cảm. Ngay chiều gần tối hôm đó, trước khi tôi lên tàu vào Nam thì anh Nguyễn Minh Vỹ tìm gặp. Anh Vỹ đưa tôi tập “Gái quê”, nói rằng Hàn Mặc Tử nhờ chuyển. Mở ngay ra coi và tôi rất xúc động về dòng chữ Hàn Mặc Tử đề tặng tôi. Lên tàu tôi liền đọc một mạch hết tập thơ của anh. Qua thơ anh, tôi càng cảm mến anh. Xúc động tôi viết ngay bài “Biết anh”.

Tàu đến Nha Trang tôi xuống, tìm đến thăm anh Quách Tấn, một nhà thơ có tiếng bấy giờ. Anh em lâu ngày gặp nhau mừng lắm. Tôi kể lại việc đến thăm Hàn Mặc Tử, tất nhiên khoe với anh tập thơ “Gái quê” Hàn Mặc Tử mới tặng tôi. Vốn là bạn thân với Hàn Mặc Tử, anh kể cho tôi nghe nhiều chuện về Hàn Mặc Tử. Chẳng hạn tên thật của Hàn Mặc Tử là Nguyễn Trọng Trí. Ngoài bút danh Hàn Mặc Tử anh còn những bút hiện khác như: Phong Trần, Lệ Thanh, Minh Duệ Thị. Về bút danh Hàn Mặc Tử nguyên trước là Hàn Mặc Tử có nghĩa bức rèm lạnh. Anh Quách Tấn có lần bảo: “Đã có rèm thì thêm bóng nguyệt vào. Hỏi còn cảnh nào nên thơ hơn”. Nhà thơ hiểu ra, gật đầu và thay chữ ả vào chữ a thành Hàn Mặc Tử, có nghĩa là Chàng Bút Mực. Nâng niêu tập “Gái Quê” trên tay. Anh Quách Tấn nói rằng Hàn Mặc Tử cũng tặng anh một tập nhưng một người bạn đang mượn. Anh muốn viết một bài về tập “Gái quê” của Tử mong tôi cho anh mượn vài ngày. Tôi bằng lòng đưa anh, nhưng bẳng quên trong đó có kẹp bản thảo bài thơ “Biết anh” tôi làm tặng tác giả “Gái quê”. Trong bài ấy có mấy đoạn:

Còn anh em đã gặp anh đâu
Chỉ cảm thấy thơ có những câu
Âu yếm say sưa đầy cả mộng
Xui lòng tơ tưởng lúc đêm thâu…
…
Mộng hồn em gửi theo chiều gió
Để em gần anh ngỏ ít lời

Chẳng hiểu nghỉ cách nào mà Quách Tấn chép liền bài thơ đó gửi ra Quy Nhơn cho Hàn Mặc Tử. Đọc “Biết anh” của tôi, Hàn Mặc Tử làm đáp lại ngay bằng bài “Lưu luyến” (nữ sĩ Mai Đình nheo nheo mắt, cười rất tươi. Tôi thấy bà trẻ lại như thời con gái). Tôi “chết” ở bài “ Lưu Luyến” này đây:

Chửa gặp nhau mà đã biệt ly
Hồn anh theo dõi bóng em đi
Hồn anh sẽ nhập trong hồn gió
Lưu luyến bên em chẳng nói gì
Thơ em cũng giống lòng em vậy
Nghĩa là thơm tho như ánh trăng
Mềm mại như lời tơ liễu rủ
Âm thầm trong ánh gió băn khoăn…

Vậy là “Biết anh” và “Lưu luyến” đã nói lên nỗi lòng của hai chúng tôi, từ đó chúng tôi thư từ cho nhau, gắn bó với nhau như cặp tình nhân trong mộng.

Sau đó tôi rời Phan Thiết vào Sài Gòn. Hàn Mặc Tử vẫn ở Quy Nhơn. Đầu năm 1939 tôi mới có dịp ra thăm anh. Lại tìm đến nhà anh ở 20 Khải Định. Nhưng lần này lòng tôi ngậm ngùi buồm tê tái. Anh không còn ở đây nữa. Bệnh cùi tàn phá cơ thể anh, vi trùng đã ăn lên đến mặt. Gia đình khánh kiệt để lo chạy chữa, nhưng bệnh tình anh không giảm. Chính quyền thành phố bắt đưa anh vào bệnh viện cùi Quy Hoà. Thân mẫu anh mếu máo nói cho tôi hay, khiến tôi không cầm nổi nước mắt. Thương anh gia đình giấu anh ở một nơi kín đáo dưỡng bệnh. Đó lá Gò Bồi. Gò Bồi nằm phía Tây thành phố Quy Nhơn, một khu cát rộng, trên đó là những túp lều cỏ sơ sài của những người nghèo khổ bần cùng đói rách. Muốn ra đấy phải lội bi bõm nước ngập lưng bắp chân, rồi đạp trên cát bỏng dưới nắng hè chói chang. Tôi xin phép bà cụ ra thăm Hàn Mặc Tử. Cụ bằng lòng và một chú bé dẫn tôi ra Gò Bồi. Đến trước túp lếu tranh xơ xác xiêu vẹo, chú bé bảo tôi dừng lại. Vén tấm màn che cửa, chú bé ra hiệu tôi chui vào. Một người đàn ông nhỏ bé, gầy yếu ngồi trên chiếc giường chõng, cạnh bàn viết. Bàn là một tấm gỗ thùng đặt trên một khung chân cũ. Người đàn ông ngước đôi mắt đen sáng long lanh nhìn tôi dò hỏi. Tôi đứng lặng đi. Hàn Mặc Tử đấy ư. Thật xa lạ với một thi sĩ mà tôi hằng tôn thờ trong mộng tưởng. Anh ốm yếu, tàn tạ, da mặt sần sùi, chỉ có đôi mắt làm tôi sững sốt: sáng như hai ngôi sao, đầm thắm, thông minh và có sức cám dỗ diệu kỳ. Từ đôi mắt ấy toát ra thứ ánh sáng huyền diệu, khiến tôi bỗng thấy thương, yêu anh vô cùng. Tôi nhìn xoái vào mắt anh, khẽ nói nhỏ chỉ đủ anh nghe: “em là Mai Đình đến thăm anh đây… Vâng, Mai Đình đây”. Anh chằm chằm nhìn tôi không nói và từ đôi mắt ấy bỗng rưng rưng lệ. Tôi buớc đến gần định ngồi xuống bên anh, nhưng Hàn Mặc Tử vội lắc đầu xua tay. Tôi hiểu vì trên đường ra đây chú bé có kể cho tôi hay rằng từ khi lâm chứng bệnh nan y này. Hàn Mặc Tử hết sức giữ gìn. Anh không bao giờ bắt tay ai, không để ai đến gần, khi giao tiếp, luôn giữ khoảng cách xa để bệnh tình của anh không lây sang người khác. Phút xúc động lặng xuống, chúng tôi bình tĩnh ngồi tâm sự với nhau. Càng trò chuyện càng tâm đồng ý hợp, chúng tôi nói về những người bạn mà cả hai chúng tôi đều quen, nói chuyện văn thơ, chuyện đạo, chuyện đời…

Từ ấy cứ mỗi lần thu xếp được công việc tôi lại từ Sài Gòn ra thăm anh, cố gắng được gần anh nhiều hơn. Vốn liếng tư trang chẳng đáng bao nhiêu, tôi cũng bán đi để có chút tiền đem ra chăm sóc anh. Chúng tôi ngồi suốt ngày say sưa đàm đạo, làm thơ xướng họa, quên cả nắng nóng như dội lửa, quên đói, quên khát. Lúc ấy Hàn Mặc Tử rất vui. Những bài thơ xướng hoạ, những bài thơ chúng tôi cùng làm, bài nào cũng dạt dào xúc cảm. Tôi chép vào một tập. Hàn Mặc Tử bảo tôi đặt tên. Tôi đặt là “Đôi hồn”. Hàn Mặc Tử gật đầu bằng lòng. Có thể nói chúng tôi yêu nhau say đắm. Đó là mối tình hoàn toàn trong sạch. Trọng nhau về đức, về tài, cảm phục nhau về thơ mà yêu chứ thậm chí cầm tay nhau cũng không. Lần đó ra thăm bệnh tình anh càng nặng hơn, sức khoẻ suy sụp. Nhìn anh tôi không cầm nổi nước mắt. Tôi bảo anh hay là anh cứ đi bệnh viện Quy Hoà tôi sẽ nghỉ việc theo anh ra đó chăm sóc anh, không muốn tôi phải khổ vì anh. Hôm sau, tôi chia tay anh về Sài Gòn. Và, đâu có ngờ rằng đó là lần gặp cuối cùng giữa hai chúng tôi.
Nữ sĩ Mai Đình lặng đi, lát sau tôi dè dặt hỏi:

- Thưa bác, vậy bản thảo tập “Đôi hồn” bác còn lưu giữ được không?
- Còn, tôi vẫn giữ, vẫn thuộc nữa
- Giá mà…

Hiểu ý tôi bà nói luôn:

- Đã có người đến mượn, đến xin, đòi mua với giá đắt nữa, nhưng tôi từ chối. Bởi với tôi đó là những kỷ niệm vô gía thiêng liêng với Hàn Mặc Tử, không muốn chia sẻ cùng ai.

Nguồn Internet

[Nguyen Ngoc Hai]

Xin được hân hạnh kính gửi đến gia đình SaoMai nhạc phẩm này...

Hàn Mạc Tử.
Trình bày: Ca sĩ Thanh Tuyền

Link

Cảm ơn ThaiNgo - đã gợi nhớ lại "một ánh trăng..."
Kỷ niệm những ngày đi huấn luyện khóa Đội trưởng Hướng đạo tại Giáo phận Qui Nhơn (1969)- và được vinh dự lên mộ của HMT tại Ghềnh Ráng - Qui Hòa...
Đúng là một thi nhân: Ai mua thì bán cả vầng trăng xưa, Chẳng bán tình duyên "ước hẹn hò..."

NguyenNgocHai.
___________________________________

Cũng với bài Hàn Mặc Tử - một giọng ca rất truyền cảm (Thúy Hằng) và cô ca sĩ này cũng đã "đi theo với chàng thi nhân của ngày xưa rồi..."


Link