Về một số Nhạc Phẩm Nổi Tiếng Muà Giáng Sinh

[THAINGO-A1]

NHẠC PHẨM NỔI TIẾNG MÙA GIÁNG SINH





Thời hiện đại, lễ Giáng Sinh không thuần túy mang tính chất tôn giáo mà đã trở thành ngày hội chung cho mọi người , mọi giới, nhất là các bạn trẻ - có cơ hội tặng quà, tặng thiệp hay bày tỏ tình cảm.

Nhiều năm qua, cứ đến dịp lễ Giáng Sinh thì các bài hát chủ đề về ngày lễ nầy lại được cất lên, thời phát triển của kỹ thuật nghe nhìn và số hóa các nhạc phẩm Giáng Sinh còn được lan truyền mạnh mẽ hơn nữa.

Nhân dịp Giáng sinh, xin điểm lại một số bài hát nổi tiếng về chủ đề nầy.

1/ Tại Việt Nam, bài hát Hang Bethelem hoặc Đêm đông lạnh lẽo có lẽ là một trong số những bài hát được nhiều người biết đến và yêu thích. Tác giả là Cố Nhạc sĩ Phanxico Assisi Hải Linh - người rất nổi tiếng trong cộng đồng Công giáo Việt Nam. Ông sinh ngày 4 / 10 /1920. Mất ngày 5 / 1 /1988, quê quán Ninh Bình.

Mùa Giáng Sinh năm 1945, ông sáng tác bài Hang Bethelem là khởi điểm cho một quá trình sáng tác phong phú trải dài suốt 42 năm của Hải Linh.
Bản nhạc Hang Bethelem đã được ông Minh Châu Đỗ Minh Phúc lo việc ấn loát và phát hành. Nhạc sĩ Hải Linh gởi lên Thủ đô Hà Nội vài bản để phổ biến, đồng thời chính tác giả đem theo bản nhạc nầy về Phát Diệm.

Thánh lễ nửa đêm Giáng Sinh - nhạc sĩ Hải Linh điều khiển Hội ca vịnh Nhà thờ chính tòa Phát Diệm hợp xướng bản Tìm hang đá của Linh mục Phương Linh mới sáng tác trước đó ít ngày. Ngay sau Thánh lễ, Cha Bề trên Phạm Ngọc Chi tới gặp thầy Hải Linh và khen ngợi: "... bản nhạc của Thầy là một tuyệt tác. Hãy tiếp tục nghiên cứu Âm nhạc và sáng tác thêm. ..."Đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời, Chúa sinh ra đời nằm trong hang đá nơi máng lừa. Trong hang Bethelem, ánh sáng tỏa lan tưng bừng, nghe trên không trung, tiếng hát như ngân vang lừng. Đàn hát, xướng ca nay Chúa Thiên tòa Giáng sinh vì ta. ...."





2/Ca khúc nước ngoài tiêu biểu cho mùa Giáng sinh là tác phẩm bất hủ Silent Night ( Heiligabend ), nguyên ngữ tiếng Áo là "Stille Nacht "- lần đầu tiên được hát tại Thánh đường Saint Nicola thuộc làng Oberndorf, năm 1818. Thực ra đó là bài thơ Giáng sinh mà Linh Mục Josef Mohr đã viết vào năm 1816. Khi mùa Noel gần đến, ông đang chuẩn bị cho lễ Giáng sinh thì thấy rằng chiếc phong cầm của nhà thờ đã hỏng. Ông đã rất cố gắng nhưng không sửa được , rồi ông chợt nhớ hai năm trước đây ông đã từng viết một bài thơ 6 khổ. Ông nhờ người Giáo viên Âm nhạc tại địa phương và cũng là người phụ trách nhạc của nhà thờ tên Franz Guber phổ nhạc bài thơ của mình. Vậy là đêm Giáng Sinh năm 1818 lần đầu tiên Silent Night được cất lên. Liên tiếp những mùa Giáng sinh sau đó, Silent Night được hát bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau trên Thế giới.

Tuy nhiên, người ta không nghĩ rằng - nhạc phẩm bất hủ nầy là của một Giáo viên và một Linh mục tại nhà thờ nhỏ bé ở Áo, mà cho rằng là tác phẩm của một bậc tài danh nào đó. Sau nầy, vào năm 1840, khi Franz Guber đưa bản gốc cho các nhà báo, nhà xuất bản thì nó mới được công nhận. Và Silent Night cũng được Nhạc sĩ Hùng Lân chuyển qua tiếng Việt vào năm 1940 với nhan đề "Đêm thánh vô cùng".

" Đêm thánh vô cùng, giây phút tưng bừng, khắp thế gian hát kính mừng. Đêm đông giá Chúa sinh ra, chốn hang lừa, đêm đông giá Chúa sinh ra cứu nhân loại. Ôi đêm thánh bao tình thương. ..."

Ngày nay Silent Night thường đi kèm theo bản Jingle Bell rộn rã tiếng chuông làm náo nức, tưng bừng thêm không khí những ngày cuối năm Dương Lịch.

Bài Jingle Bell do nhạc sĩ J. Pierpont sáng tác nhưng lại đặt vào chùm bài hát trong danh sách những bản nhạc dân ca nổi tiếng của Mỹ với tên gọi American song bag của nhà thơ Carl Sandburg. Bài nầy không phải sáng tác cho đêm Noel như người ta lầm tưởng. Lời bài hát đậm tính dân dã, mộc mạc , diễn tả tâm hồn của người dân Mỹ hướng đến một mùa tuyết rơi thật tốt lành. Hình ảnh ông già Noel với túi quà đồ chơi, ngồi trên xe tuần lộc với tiếng chuông leng keng diễn tả sinh động, quyến rũ làm cho người ta thích ngêu ngao, nó vô tình trở thành bài hát Giáng sinh.

3 /Nhạc phẩm Giáng sinh có nguồn gốc dân ca được coi là cổ nhất mà ngày nay vẫn còn được hát là bài The First Noel. Nó đã có nguồn gốc hơn 300 năm nhưng chỉ được in ra lần đầu vào năm 1883. Xuất xứ và thời điểm của The First Noel còn là sự tranh cãi do Anh, Pháp đều coi The First Noel có xuất xứ tại nước mình. Từ Noel là của Pháp - nhưng nhiều sự kiện lại cho thấy nó có nguồn gốc từ nước Anh rồi mới truyền qua Pháp.










4/Trong số những bài tình ca Giáng sinh Việt Nam thì Bài Thánh ca buồn được biết đến nhiều nhất. đề tài tình ca Giáng sinh được các Nhạc sĩ khai thác từ những năm cuối thập niên 1960. Bài Thánh ca buồn do Nguyễn Vũ sáng tác vào năm 1972. Trong một lần trả lời phỏng vấn báo chí - Ông đã kể lại rằng: hồi năm 14 tuổi, ông thường đi lễ tại nhà thờ ở Đà Lạt, không phải vì ông quá mộ đạo mà vì ngày ngày có một cô gái rất đẹp đi ngang qua nhà ông để đến nhà thờ dự Thánh lễ. Ông đi theo cô gái ấy đến 3 tháng trời, mỗi ngày đi và về 3 cây số. Sau nầy ông dò hỏi thì biết cô gái ấy lớn hơn ông hai tuổi, tên viết tắt là TH, nhà trên đường Hai Bà Trưng, chỉ biết vậy thôi, chứ không có thông tin gì thêm. Một buổi chiều, mùa Giáng sinh - khi tan lễ - trời đổ mưa - nên cô gái nép vào mái hiên trú mưa. Nguyễn Vũ cũng tranh thủ ké theo. Trái tim ông như xao xuyến khi nghe cô gái hát nho nhỏ bài " Đêm thánh vô cùng ".
Dưới mái hiên, mưa rơi rơi, hình ảnh cô gái trong trang phục áo dài trắng, quần đen và chiếc áo khoác đỏ như một con chim nhỏ co ro trong giá rét. Ông muốn làm một cử chỉ gì đó tỏ vẻ muốn che chở nhưng. ...không dám. Cuối cùng, thu hết can đảm Ông vuốt hờ những hạt mưa bụi bám trên chiếc áo ấm cô đang mặc. Câu cảm ơn và nụ cười của cô gái như hớp hồn Nguyễn Vũ.
Ba ngày sau, gia đình ông phải chuyển xuống Sài Gòn sinh sống. Nhưng hình ảnh của cô gái không phai mờ trong trí ông, nhất là mỗi khi nghe Đêm thánh vô cùng trong mùa Giáng sinh. Và rồi năm 1972, ông viết nên " Bài thánh ca buồn ", một thời nổi tiếng với giọng hát của Elvis Phương.
" Bài thánh ca đó còn nhớ không em ?. Noel năm nào chúng mình có nhau, long lanh sao trời đẹp thêm môi mắt, áo trắng embay như cánh thiên thần, ngọt môi hôn dưới tháp chuông ngân. ...."

( Theo TẠ XUÂN QUANG KTNN số 589 )

[THAINGO-A1]

THẾ GIỚI MỪNG LỄ GIÁNG SINH.

Lễ Giáng Sinh là lễ trọng của Ky Tô giáo, kỷ niệm sự nhập thể nhiệm mầu của Thiên Chúa vào một thân xác cụ thể là Jesus, theo một huyền tích như sau :

Thời ấy, Hoàng đế La Mã Cesar Augusta ra chiếu chỉ kiểm tra dân số trong khắp thiên hạ. Ai nấy đều phải về nguyên quán để khai tên tuổi. Ông Giuse từ thành Nazareth trở về quê Bethleem, vợ của ông - Maria - tuy là trinh nữ, nhưng đã có thai, vừa lúc ấy hạ sinh một đứa con trai. Nhưng hai vợ chồng nghèo quá, không có được một căn nhà nhỏ để trú chân, họ phải lót tã cho trẻ sơ sinh trong máng cỏ ở chuồng bò, nơi hang đá. Ngay sau đó đoàn mục đồng từ nhiều nơi kéo đến hoan hỉ mừng chú bé ra đời, vì các em đều là những trẻ em nghèo khổ, được thiên thần báo tin vui.

Cũng từ buổi ấy, Thiên Chúa Giáng sinh vào hài đồng mang tên Jesus, có nghĩa là Chúa mượn hình hài con người trần gian và hóa thân vào đó, để rồi Jesus trở thành hiện thân ý muốn của Chúa Trời, mang sứ mệnh cứu loài người khỏi kiếp trầm luân.



Cũng vào thời điểm nầy, có ba đạo sĩ (da trắng, da đen, và da vàng) là những nhà Chiêm tinh học tài năng từ phương Đông tới. Họ quan sát bầu trời và thấy có một ngôi sao lóe sáng đang chuyển dịch từ phía xứ sở Palestine và khi tới vùng trời Bethleem thì dừng lại. Ba nhà thông thái tiên đoán - đó là dấu hiệu Chúa Giáng sinh, và họ kịp thời đến Bethleem. Đến nơi, họ quỳ bên máng cỏ, chào đón sự ra đời của Jesus hài đồng.

Huyền tích trên là vừng sáng về ý nghĩa của Lễ Giáng sinh - tổ chức ngày 25 / 12 hằng năm, để kỷ niệm Jesus - con người cùng khổ - sẳn sàng chịu đựng thay cho mọi người những đau khổ trần thế, rao giảng về lẽ sống công bằng, lòng bác ái theo ý Chúa nhân từ.

Lễ Giáng sinh xuất hiện ở VN cùng với sự du nhập của Ky tô giáo, trãi qua hàng thế kỷ theo sáng kiến của Giáo hội, một số nghi thức lễ cũng được biến cải để thích nghi dần với hoàn cảnh và điều kiện ở địa phương. Ví như thay cây thông Noel bằng nhánh tầm gửi, có thêm tí tuyết tượng trưng, hoặc có nơi người ta dùng mái tranh để thay cho vách núi của hang đá Bethleem. Nếu như bài hát đêm Noel của người Pháp là Mimi Chretien, thì ở Vn bài Đêm đông lạnh lẽo (của Hải Linh) được dùng làm Thánh Ca tại các nhà thờ. ..

Ngày nay lễ Giáng sinh không chỉ là lễ hội của đổng bào theo Ky tô giáo mà còn thu hút nhiều tầng lớp xã hội khác. Đông đảo thanh niên tham gia các sinh hoạt văn nghệ, ăn mừng. ...trong đêm hội này. Đặc biệt ở các thành phố lớn như: Hà Nội, TP / HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế và các xứ đạo lớn như ở Ninh Bình, Nam Định, vào giữa tháng 12 đã bắt đầu không khí nhộn nhịp chuẩn bị.

Lễ mừng Chúa Giáng sinh được tổ chức chu đáo và thường được chuẩn bị từ nhiều ngày trước đó. Thời gian nầy gọi là " Mùa vọng ", kéo dài 4 tuần lễ. Mùa vọng là " thời gian " để mỗi người khám phá lại thân phận con người vốn bất toàn - và vì thế luôn luôn đong đầy khát vọng. Mỗi tín đồ " dọn mình ", dự buổi tĩnh tâm và xưng tội.

Vào dịp lễ, các nhà thờ lớn, nhỏ đều chăng đèn, kết hoa, cắm cờ đuôi nheo, dựng cổng chào. Riêng hang đá, tùy cấu trúc mỗi nhà thờ có thể đặt bên trong hoặc ngoài sân, miễn sao thuận tiện cho mọi người có thể đứng hay quỳ để chiêm ngưỡng, cầu nguyện.

Lễ chính thức được cử hành theo nghi thức của Giáo hội - là vào đêm 24. Giáo dân đến Giáo đường, chờ đợi giây phút thiêng liêng đang tới gần. Tùy theo từng nơi mà Chủ tế buổi lễ do Giám mục hay Linh mục đảm nhiệm. Những nghi thức về Ngôn lễ (giảng Kinh thánh), báo " Tin mừng "- kể lại huyền tích Chúa Giáng sinh, về Hiệp lễ (rước, dâng bánh thánh, uống rượu lễ), về kết lễ (xin Chúa ban phước lành, tạ ơn Chúa) được lần lượt tiến hành trong không khí trang nghiêm, thành kính.





Kết thúc buổi lễ, tất cả hướng về hang đá và máng cỏ, cùng đồng thanh hát Thánh ca. Lúc nầy vào khoảng 12 giờ đêm. Mọi người lần lượt ra về. Thường các nhà hay tổ chức cháo gà, bánh ngọt, cùng một ít trái cây và mọi người quây quần ăn uống, trò chuyện vui vẻ giống như lễ đón Giao thừa Tết Nguyên đán cổ truyền của dân tộc.

(còn tiếp)

[THAINGO-A1]

LỄ NOEL TRÊN THẾ GIỚI.

Đêm Giáng sinh ở mỗi nơi trên Thế giới đều có cách tổ chức và chào đón khác nhau thông qua nghi lễ truyền thống và bữa tiệc gia đình lúc nửa đêm, chung quy cũng đều mong may mắn, hạnh phúc đến với gia đình và người thân, trẻ em được hưởng niềm vui bất ngờ.

CÁC NƯỚC MỪNG NOEL:

1/ Ở Anh, bữa tiệc Giáng sinh mở ra không phải đêm 24 sau lễ Thánh mà là vào chiều 25 / 12. Trong món bánh nướng, trước khi phân chia cho các thành viên trong gia đình, người ta đặt một đồng xu may mắn vào trong, ai "nếm" được sẽ có tài, lộc trong năm mới. Mỗi nơi sẽ có những hình thức tổ chức Noel khác nhau. Có nơi - người ta đổ ra đại lộ trung tâm ăn uống, nhảy múa suốt đêm, có nơi người ta tập trung đến một hòn đảo nào đó để ăn mừng, có nơi tổ chức một buổi hòa nhạc ầm ĩ.

2/ Ở Pháp - khác với ở Anh, người ta ăn Noel vào nửa đêm 24 / 12, kéo dài đến rạng sáng. Noel là dịp tụ họp gia đình đông đủ, nhà nào cũng làm máng cỏ, các trẻ em trước khi ngủ được phát một chiếc giày gỗ (hoặc tự để tất) cạnh lò sưởi, hy vọng sáng mai sẽ có quà mà chúng yêu thích do ông già Noel đem đến qua ống khói lò sưởi.

3/ Ở Ý - trước lễ Giáng sinh, người ta nhịn ăn, cầu nguyện. Trẻ em giả làm mục đồng đi từng nhà hát Thánh ca chào mừng, cho đến sau 12 giờ đêm ngày 24 mọi người mới được ăn uống thả cửa .... Kỳ lạ hơn là, ngoài ông già Noel tặng quà cho trẻ em ngoan, còn có bà già Phù Thủy La Befana cưỡi cây chổi phát quà cho trẻ em chưa ngoan.

4/ Ở Na Uy - khi bắt đầu lễ Noel, mọi người tụ họp quanh cây thông Noel, trang trí bằng đèn cầy và ruy băng đủ màu. Đúng nửa đêm, họ bắt đầu ca hát và chúc nhau những lời vui vẻ. Trước khi ăn tiệc, họ đẻ một đĩa xúp ngoài cửa để mời ông già Noel (gọi là chú lùn Nisse) tới thăm gia đình

5/ Ở Bồ Đào Nha - nghi thức đặc biệt nhất của đêm Noel, là khi dùng món bánh tráng miệng cuối bữa ăn có tên King Cake, ai ăn trúng nhân bánh (là quả đậu phơi khô), người đó có vinh dự .... làm bánh cho mọi người dùng vào đêm Noel năm sau!

6/ Ở Cộng Hòa Liên bang Nga, người theo đạo Chính thống mừng Giáng sinh khi ngôi sao đầu tiên xuất hiện trên bầu trời.

7/ Người Brazil mở tiệc mừng Giáng sinh trên bãi biển.

8/ Người Hy Lạp đi từ nhà nầy sang nhà khác gõ cửa hát những bài hát mừng Chúa giáng trần.

9/ Người Philippines tổ chức những đám rước ngoài trời gọi là Panunuluyan .....

10/ Ở VN -lễ Giáng sinh diễn ra trang trọng tại những xóm đạo. Người ta trang trí hang đá, máng cỏ, nhà tuyết dọc theo mặt tiền những ngôi nhà liền thành một khối, nhìn xa như những hang động đủ màu sắc rất đẹp. Sau buổi lễ nửa đêm tại nhà thờ các xóm đạo tổ chức đón lễ, ca hát mừng Noel. Nhiều nhà tổ chức bữa tiệc gia đình theo kiểu Pháp, cũng có rượu Tây, ngỗng hoặc gà quay, món tráng miệng là bánh kem. Với giới trẻ, Noel là cuộc vui chơi theo nhóm bạn bè, xuống đường dạo phố trong bộ cánh thật mốt, tiệc đón lễ Giáng sinh sẽ là buổi nhậu với gà nướng, vịt quay, lẫu .... Trẻ em có dịp gặp ông già Noel với những chiếc bị đựng đầy bánh kẹo hay nhận được những túi quà do Cha Mẹ cho.

11/ Ở Mỹ thường tổ chức lễ vào ngày 25 / 12 hàng năm. Đây là ngày lễ tôn giáo được tổ chức rộng rãi nhất nước Mỹ. Sau lễ Tạ Ơn thường diễn ra vào ngày thứ năm tuần thứ hai của tháng 11 hàng năm. Người Mỹ thường chuẩn bị lễ trước khoảng vài tuần ....

Vào đêm trước lễ Giáng sinh, nhiều người Thiên chúa giáo đi lễ nhà thờ, nghe giảng giải về sự cần thiết của hòa bình và sự hiểu biết lẩn nhau trên toàn thế giới , nghe các bài hát truyền thống .... Đối với tất cả người Mỹ, đây là một ngày đặc biệt, là cơ hội để đoàn tụ cả gia đình, tổ chức những bữa ăn và tặng quà cho những người thân yêu.

Noel ở Mỹ cũng là ngày đặc biệt để mọi người dành mọi sự ưu ái cho trẻ em. Trẻ em tin rằng - ông già Noel Santa Claus trong bộ đồ đỏ và hàm râu trắng muốt, mập mạp, phương phi - là một người rất yêu trẻ em và tốt bụng. Chúng tin rằng - vào đêm trước lễ Giáng sinh - ông già Noel sẽ đi vòng quanh khắp thế giới trên chiếc xe trượt tuyết do tuần lộc kéo chở đầy quà dành cho trẻ em. Ông già noel sẽ đi từng nhà qua ống khói, để lại suất quà cho những đứa trẻ bên dưới cây thông, hoặc trong các chiếc bít tất đã được treo cẩn thận ở đầu giường.

Người dân Mỹ tiêu tốn khá nhiều thời gian và tiền bạc cho việc mua sắm quà Giáng sinh hằng năm. Hơn 20% lượng hàng hóa bán ra trong năm được tiêu thụ trong những tuần trước lễ Giáng sinh. Nhưng hiện nay, một số người mỹ lại tổ chức lễ Noel theo cách khác, có nhiều ý nghĩa hơn . Ví dụ - họ tự tay làm những món quà (thay vì mua chúng) , hoặc tình nguyện nấu những bữa ăn cho những người không có gia đình. Họ thường đi quyên góp tiền cho những tổ chức từ thiện, nhằm giúp đỡ những người nghèo ở khắp nơi trên Thế giới.

( Theo ANH TÚ KTNN số 589 )

[THAINGO-A1]

Một mùa sao sáng - đên Noel CHÚA sinh ra đời . Người hẹn cùng tôi , ngày về khi đất nước yên vui . Quỳ lạy Mẹ Maria , lòng Mẹ từ bi bao la , Tấu khúc nhạc lên - xin ơn trên ban cho nhà Nam . Từ mùa đông trước sang mùa đông tiếp theo sau nầy - Người bạn còn đi , mà niềm tin vẫn thắm trên môi . Giặc tràn về quê hương tôi . Giặc diệt niềm tin Ki-tô . Lớp lớp đàn con , quyết xứng danh CHÚA trên trời cao .

Rồi mùa sao năm nay lại về đêm Sinh nhật CHÚA - sao người năm xưa quên lời hứa ...... chưa về ... Chạnh nhớ đến mùa sao xưa đôi bóng chung kề . Đêm Noel - Anh nắm tay Em dìu qua phố nhỏ - xóm nhà thờ chuông đổ giục đàn chiên ... Lễ nửa đêm sắp điểm phút thiêng liêng - anh hối hả kéo bừa em chạy trước , áo mới may em chọn màu hẹn ước , đứng khấn thầm thì bên hang Thánh nữ . Rồi khi lễ tan , Anh hỏi em đã cầu xin gì với CHÚA , em lắc đầu không nói , miệng khẽ nở nụ cười xinh .....

Hỡi Sứ thần Thiên Chúa Gar - bi -ê , Khi người xuống truyền tin cho Thánh nữ , người có thấy một vì sao cô phụ , đơn lẽ chờ ai bên dãy Ngân hà......

( Đây là một bài Vọng Cổ - lâu lắm rồi , nủa nhớ nửa quên . Gởi các bạn ngâm nga một chút nhe ) .

[PNT]

GẶP TÁC GIẢ BÀI NHẠC NOEL : BÀI THÁNH CA BUỒN

Trên đường đi Luala Lumpur , quá cảnh tại Sài Gòn tối 11-12-2008, thông qua một người bạn , PNT đã gặp anh Nguyễn Vũ tác giả bài nhạc Noel nổi tiếng trong thập niên 1970s : BÀI THÁNH CA BUỒN.

[PNT]

Nhạc sĩ Nguyễn Vũ , gốc người Bắc, năm nay đã 61 tuổi. Rất còn phông độ vói giong ca ngọt ngào...


Theo đề nghị của PNT, nhạc sĩ đã ôm cây đàn và hát cho mọi người nghe bài nhạc do chính nhạc sĩ đã sáng tác...

[PNT]

[PNT]

Mọi người trong bàn tiệc đều lắng yên để nghe BÀI THÁNH CA BUỒN...

[PNT]

Một phút ngẩu hứng, PNT nhảy lên ghế hát đáp lễ một bài nhạc Noel khác...